Akaryakıt fiyatlarında gizlenen gerçek: Yüzde 49'luk zam fırtınasını ne durdurdu?

Sadece brent petrole bakmak yanıltıyor

Piyasa uzmanlarının ve vatandaşların ilk baktığı gösterge genellikle brent petrolün varil fiyatı oluyor. Yaz döneminin başından bu yana bu cephede ciddi bir hareketlilik yaşanıyor. 18 Haziran tarihinde 76 dolar seviyelerinde işlem gören brent petrol, 22 Temmuz itibarıyla 94 dolara kadar tırmandı. Sadece bu veriyi baz aldığımızda bile karşımızda yüzde 24 oranında oldukça sert bir yükseliş bulunuyor. Fakat motorin gibi son kullanıcı ürünlerinin maliyetini belirleyen tek faktör topraktan çıkan ham petrol değil.

Asıl tehlike rafineri marjlarında gizli

Tablonun asıl endişe verici kısmı, ham petrolün işlenip akaryakıta dönüştürülmesi sürecinde ortaya çıkıyor. Rafineri marjları hesaba katıldığında, maliyet krizinin asıl boyutu gözler önüne seriliyor. Haziran ayının ortasında 76 dolarlık ham petrolün üzerine binen 38 dolarlık rafineri marjı ile motorinin toplam maliyeti 114 dolar seviyesindeydi.

Sadece bir ay gibi kısa bir süre sonra, 22 Temmuz'da ise işler tamamen çığırından çıktı. Brent petrolün 94 dolara çıkmasının yanı sıra, rafineri marjı da tam iki katına çıkarak 76 doları buldu. Böylece motorinin gerçek maliyeti 170 dolara ulaştı. Bu durum, ürünün ana maliyetinde tam yüzde 49'luk devasa bir sıçrama yaşandığı anlamına geliyor.

Tüketiciyi koruyan kalkan: ÖTV etkisi

Dünya genelinde motorin maliyetleri yüzde 49 gibi astronomik bir oranda artarken, Türkiye'deki sürücüler istasyona gittiklerinde pompa fiyatlarında ortalama yüzde 15'lik bir değişimle karşılaştılar. Aradaki bu devasa uçurumun kapanmasını sağlayan en önemli faktör ise Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) oldu. Küresel piyasalardaki bu olağanüstü maliyet şokunun doğrudan vatandaşa ve enflasyona yansımaması için, aradaki maliyet farkının çok büyük bir kısmı vergi kalemlerinden karşılandı. Eğer ÖTV tarafında bu esneklik çalışmasaydı ve maliyetlerin tamamı pompaya yansıtılmış olsaydı, bugün akaryakıt istasyonlarında çok daha sert rakamları konuşuyor olacaktık. Önümüzdeki günlerde rafineri kapasitelerindeki daralma ve küresel talep artışının bu marjları nerede tutacağı, araç sahipleri için en kritik takip noktası olacak.

Z Raporu

Dev alışveriş merkezlerinin günlük kira gelirleri listelendi: Mall of İstanbul zirvede yer aldı