Anayasa Mahkemesi'nden özel okullar için karar: 5 kat ceza kuralı iptal edildi

Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, Kırıkkale birinci Sulh Ceza Hakimliği ve Sandıklı Sulh Ceza Hakimliği, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun idari para cezalarının düzenlendiği 7. maddesindeki bazı hükümleri Anayasa Mahkemesi'ne taşıdı.

Başvurularda, maddenin ilgili bendindeki gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam ya da ilan veren, reklam veya ilanlarda öğrenci resim ya da bilgilerini kullanan ve kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ile yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunan özel eğitim kurumlarına, bahsi geçen fiilleri tekrar etmeleri halinde kanunda öngörülen idari para cezası miktarının 5 kat artırılarak uygulanmasını öngören kuralların anayasaya aykırı olduğu belirtildi.

İtiraz konusu kurallarda, yaptırıma tabi fiillerin ne kadar süre içinde tekerrüre esas olacağına dair zaman diliminin öngörülmediği ifade edilen başvurularda, söz konusu durumun ilgililerin çalışma yaşamları boyunca sürekli yaptırım tehdidi altında kalmasına neden olduğu öne sürüldü. Başvuruları inceleyen yüksek mahkeme, ilgili kuralları anayasaya aykırı bularak iptal etti ve hükmün 9 ay sonra yürürlüğe girmesini kararlaştırdı.

Yüksek mahkeme orantısız külfet detayına dikkat çekti

Anayasa Mahkemesi'nin kararında, kanun koyucunun, özel öğretim kurumlarının belli kurallar çerçevesinde faaliyette bulunmasını sağlamaya yönelik olarak kademeli cezalandırma öngörmek suretiyle etkili denetim sistemi kurmayı hedeflediğine işaret edildi. İhlalin tekrarlanması halinde kanunda öngörülen idari para cezası miktarının 5 kat artırılarak uygulanmasını öngören kuralın, anayasal açıdan meşru amaca dayandığı anlatılan kararda, önemli değerlendirmeler yer aldı.

Kanun koyucunun idari yaptırıma konu fiillerin tekrarının daha ağır yaptırımla cezalandırılmasını öngörürken, aynı fiillerin hangi süre içinde gerçekleşmesi halinde tekerrüre esas alınacağına dair zaman sınırı belirlemediği vurgulandı.

Zaman sınırının olmaması, aynı fiilin tekrarlanması durumunda belirli zaman dilimi olmaksızın daha ağır yaptırım uygulanmasını mümkün kılarken kurumun faaliyet süresi boyunca sürekli ağırlaştırılmış ceza tehdidiyle karşı karşıya kalmasına sebep oluyor.

İlgili sebeple tekerrüre esas teşkil edecek fiiller arasında herhangi süre öngörmeyen kuralın özel öğretim kurumlarına katlanamayacakları külfet yüklediği, ulaşılmak istenen meşru amaç bakımından orantılı olmadığı sonucuna ulaşıldı.