Coğrafi işaretli kirazda kriz büyüyor: Talep var, bahçede çalışacak işçi yok

Malatya’nın Yeşilyurt ilçesinde coğrafi işaret tescilli dalbastı kirazında 2026 hasat sezonu başladı. Türkiye’nin aromasıyla öne çıkan özel kiraz çeşitleri arasında gösterilen Gündüzbey dalbastı kirazı, bu yıl da hem üreticinin hem de alıcının radarına girdi. Kendine özgü tadı, rengi ve aromasıyla dikkat çeken Malatya kirazı, hasadın başlamasıyla birlikte yeniden tezgâhlarda ve üretici bahçelerinde en çok konuşulan ürünlerden biri oldu.

Kiraz fiyatları 70 ila 120 lira arasında değişiyor

Dalbastı kirazında bu sezon kilogram fiyatı satış kanalına göre değişiyor. Üreticilerin verdiği bilgilere göre perakende satışta kirazın kilosu 100 ila 120 lira arasında alıcı bulurken, hal ya da markete verilen ürünlerde fiyat 70-80 lira bandına kadar düşebiliyor.

Özellikle yaz meyveleri arasında öne çıkan kiraza talebin yüksek olması, Malatya kiraz fiyatları ve coğrafi işaretli ürünlerin satış gücünü yeniden gündeme taşıdı. Türkiye’nin farklı şehirlerinden gelen alıcıların da bölgedeki hareketliliği artırdığı belirtiliyor.

Gündüzbey kirazının aroması üreticinin en güçlü kozu

Hasadın sürdüğü Gündüzbey Mahallesi’nde üreticiler, bu yıl ürünün lezzetinden memnun olduklarını ancak meyve iriliğinde istenen seviyeye tam olarak ulaşılamadığını söylüyor. Buna rağmen bölge üreticileri, Gündüzbey dalbastı kirazının aromasının benzerlerinden ayrıldığını vurguluyor.

Üretici Orhan Sarıhan, kirazın lezzetine ilişkin değerlendirmesinde, “Başka bölgelerde de kiraz yedim ancak Gündüzbey kirazının aromasını hiçbir kiraz tutmuyor. Bu yıl rekolte yüksek olmasına rağmen meyve iriliği istenilen seviyede değil ama ürün lezzetinden hiçbir şey kaybetmedi” ifadelerini kullandı.

Bahçelerde bu yıl bir başka tehlike daha konuşuluyor

Malatya’da kiraz üreticilerinin gündeminde yalnızca hasat ve fiyatlar yok. Üreticilere göre son yıllarda bahçelerde etkisini artıran kök kurdu zararlısı, ağaçların verimini ve sağlığını tehdit eden başlıca sorunlardan biri haline geldi.

Bölgede uzun yıllardır kiraz üretimi yapan Mehmet Mesut Toros, zararlının etkisine dikkat çekerek, “Bu zararlı ağaçların kökünü yiyerek kurumasına neden oluyor. Gündüzbey’de neredeyse her bahçede görülmeye başladı” dedi. Üreticiler, kiraz bahçelerinde görülen bu sorunun önümüzdeki yıllarda daha büyük kayıplara yol açmasından endişe ediyor.

Üretici daha çok kazanmak için doğrudan satışa yöneliyor

Kiraz üreticileri, ürünlerini doğrudan tüketiciye satarak aradaki fiyat farkını kapatmaya ve gelirlerini artırmaya çalışıyor. Çünkü hal ve market zincirine giren ürünlerde fiyatın daha düşük kalması, üreticinin kazancını sınırlıyor.

Bu nedenle coğrafi işaretli kirazın özellikle perakende satışta daha değerli bulunduğu, kalibre şartını karşılayan ürünlerin daha hızlı alıcı bulduğu ifade ediliyor. Buna karşın standart dışı kalan ürünlerde aynı tablo oluşmuyor.

3 bin TL’ye rağmen işçi yok

Kiraz üreticilerinin bu sezon en çok yakındığı konu ise işçilik maliyeti ve işçi bulamama sorunu oldu. Üreticilere göre bugün kiraz toplamaya gelen bir işçi günlük 2 bin 500 ila 3 bin lira arasında ücret talep ediyor. Yemek ve diğer giderler de eklendiğinde maliyetin 4 bin liraya yaklaştığı belirtiliyor.

Mehmet Mesut Toros bu tabloyu, “Bunun yanında en büyük sorunumuz işçi bulamamak. Bugün kiraz toplamaya gelen bir işçi günlük 3 bin lira istiyor. Yemek ve diğer giderlerle maliyet 4 bin liraya yaklaşıyor. Buna rağmen kalifiye işçi bulamıyoruz” sözleriyle anlattı.

Talep çok, çalışacak yok

Üretici Orhan Sarıhan da benzer tabloya dikkat çekerek, “Talep oldukça yüksek. Türkiye’nin farklı illerinden alıcılar geliyor. Kalibre şartını karşılamayan ürünler ise değerinde satılamıyor. İşçiye günlük 2 bin 500 ile 3 bin lira arasında ödeme yapıyoruz. Buna rağmen işçi bulamıyoruz” dedi. Malatya’da coğrafi işaretli dalbastı kirazı için talep artarken, üreticinin bu sezon en büyük sınavı bahçede ürün yetiştirmekten çok, o ürünü dalından indirecek işçiyi bulmak oldu.