Fay hattı olmadığı düşünülen yerlerde neden deprem oluyor?

Fayların nereden geçtiğini bilmek için kırıkların yüzeye yansıması gerektiğini söylüyor Kaypak. Bu şekilde haritaya yeni faylar eklenebiliyor.

"Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün (MTA) çalışmarında görünmeyen faylarda da depremler meydana geliyor. Çalışmalar yüzeyler gezilerek yapılıyor. Yüzey topografyasına bakarak yani dağların, ovaların vs. durumuna bakarak bir harita çalışması yapılıyor. Bu bölgede kırıklar gözlemlendiyse de burada fay vardır diye düşünülüyor. Fakat bazı depremler yüzey kırığı oluşturmaz. Dolayısıyla o bölgede fay gözlemlenmemiş olur. Niğde Bor’da iki yıl önce meydana gelen deprem de böyle bir depremdi. Şimdi o bölgede yine deprem oldu."

Hatay'daki 6,4'lük deprem ise yüzey kırığı oluşturmamış bir sarsıntıydı. Prof. Dr. Kaypak, MTA araştırmalarında kırığın tespit edilmediğini de belirtiyor.

Kaypak, yeni bir fay hattının olması için daha önce o bölgede hiç depremin olmaması gerektiğini de ekliyor. Daha önce tespit edilmemiş olsa da durumu mevcut kırığın harekete geçmesi olarak açıklıyor.

"Hatay’daki 6.4’lük deprem de yüzey kırığı oluşturmamış mesela. Böyle bir deprem bile yüzey kırığı oluşturmamış olabiliyor yani. Ancak büyük depremler yüzey kırıkları oluşturabilir. Bu yeni fark edilenler de ötelenmiş olan kırıklar aslında. Çünkü yeni bir fayın oluşması için orada daha önce hiç deprem olmaması lazım. O yüzden şimdi yeni olan depremler mevcut kırığın aslında harekete geçmesidir."

Kaypak, Malatya'da meydana gelen 5,6 büyüklüğündeki artçıya da dikkati çekiyor. Sarsıntının yoğun artçı hattında meydana geldiğini söylüyor ancak sıradışı bir durum olduğunu da vurguluyor. Malatya'ya doğru giden hattın beklenmeyen bölümünde olan artçının, orada da bir kırık olduğunu gösterdiğini belirtiyor.

"Malatya’ya doğru giden bir artçı dağılımı var. Battalgazi üzerinden geçiyor. Fakat MTA fay haritasında burada böyle bir fay saptanmamış, yok. Fakat, 5,6’lık deprem ikinci büyük depremin artçı fayının hemen sol tarafında Kuzey batı gidişinde olmuyor da yeni hatta oluyor.

Bir yerde deprem olmuyorsa hiçbir zaman olmayacak anlamına gelmez. Olan yerde de tekrar olacak anlamı taşımaz. Bu yüzden böyle karmaşık bir yapı vardır sismolojide. Şimdi bölgede yapılan çalışmaların ardından da yeni kırıklar tespit edilip, haritaya dahil edilir."

Kahramanmaraş depremlerinin ardından beklenmeyen şehirlerde de yeni depremler oldu. Kaypak'a göre, bu sarsıntıların nedeni yeni fay hatları değil, mevcut fayların hareketlenmesi. Depremlerin ardından yüzeye yansıyan kırıklar ise yeni fayların belirlenmesini sağlıyor.

"Karaman'da da deprem oluyor. Ancak Karaman, volkanik bir alanla kaplı. O yüzden Konya da dahil o bölge fay hatlarının daha dar olduğu bir yer. Fakat bu bölgede deprem olmuyor değil, zaman zaman zaten oluyordu. Hatta, 6 Şubat’tan birkaç gün önce Konya’da 6-7 tane küçük küçük depremler olmuştu. Bu da bizim dikkatimizi çekmişti çünkü oralarda fay yok haritada. O yüzden eksiklikler var fay haritasında. Ama bu bir süreçtir. Kesin olarak karar verildikten sonra haritaya eklenir."

Büyük depremlerin ardından Niğde'de deprem olması aralarında bağ olduğunu düşündürmüştü. Kaypak'a göre, bu bir ihtimal fakat ayrı sistemler oldukları için birbirini etkilemediler.

"Büyük depremler Niğde Bor’daki depremi etkilemedi. O bölge çok farklı bir sistem. Kahramanmaraş’taki depremler olmasaydı da bu diğer şehirlerdeki depremler olacaktı zaten. Bor’da deprem iki sene önce de olmuştu ve şimdi bu deprem yenilendi diyebiliriz. Fakat etkileme ihtimali hiç yok değil. Olabilir diyebiliriz. Ama sistemlerin farklı olduğu kesin."