130 yıldır kayıptı: Bilim insanlarının aradığını Türkiye'de bir vatandaş buldu
Jurnal.istIHA
130 yıldır doğada görülmediği için neslinin tükendiği düşünülen yitik Türk lalesi, Amasya’da yeniden ortaya çıktı. Bilim insanlarının yıllardır izini sürdüğü nadir bitkiyi bu kez bir araştırmacı değil, hafta sonu doğa yürüyüşüne çıkan bir vatandaş fark etti. Bilim insanlarının yıllardır peşinde olduğu bitkiyle ilgili gelişme, sıradan bir doğa gezisinde ortaya çıktı. Keşfin ardından bölge koruma altına alınırken, uzmanlar gelişmeyi Türk botanik tarihi açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriyor. Peki yıllardır bulunamayan tür nasıl ortaya çıktı ve uzmanlar neden bölgenin yerini açıklamıyor?
Amasya’da ortaya çıkan yitik Türk lalesi, yıllardır bilim dünyasının peşinde olduğu en gizemli bitkilerden biri olarak biliniyordu. En son 19. yüzyılın sonlarında kayıtlara geçen ve uzun süredir doğada varlığına rastlanmayan Tulipa sprengeri, 130 yıl sonra yeniden görüntülendi. Nadir bitkinin tespit edilmesi, botanik çevrelerinde büyük heyecan oluşturdu.
Bilim insanlarının yıllardır aradığı lale bulundu
1892 yılında Anadolu’dan Avrupa’ya götürülerek bilim dünyasına tanıtılan Tulipa sprengeri, son olarak 1896’da doğal ortamında görülmüştü. O tarihten sonra yapılan çok sayıda araştırmaya rağmen izine rastlanamayan türün Anadolu’daki varlığının sona erdiği düşünülüyordu. Amasya’da yapılan son keşif ise bu kabulü değiştirdi.
Keşfi yapan kişi bir botanikçi değil
Amasya’da apartman görevlisi olarak çalışan Ercan Eftelioğlu, hafta sonu çıktığı doğa gezisinde dikkatini çeken kırmızı renkli çiçeği fotoğrafladı. Görüntülerin uzmanlara ulaştırılmasının ardından bölgeye gelen botanik araştırmacıları, bitkinin uzun yıllardır aranan yitik lale olduğunu doğruladı. Böylece yıllardır sonuç alınamayan arayış beklenmedik bir keşifle sonuçlandı.
Bulunduğu bölge koruma altına alındı
Uzman ekipler tarafından yapılan incelemelerin ardından bitkinin yer aldığı alanın konumu kamuoyuyla paylaşılmadı. Türün zarar görmemesi ve kaçak toplamanın önüne geçilmesi amacıyla bölge koruma altına alınırken, bitkinin çoğaltılması ve doğal yaşam alanında korunması için çalışmalar başlatıldı.
Yitik Türk lalesini diğer türlerden ayıran özellik ne?
Uzmanlara göre Tulipa sprengeri, diğer lale türlerinden daha geç çiçek açıyor. Uzun gövdesi, parlak kırmızı çiçek yapısı ve kırmızı renkli polen taşıyıcılarıyla dikkat çeken tür, sahip olduğu ayırt edici özellikler sayesinde kolaylıkla tanınabiliyor. Avrupa’daki bazı botanik bahçelerinde örnekleri bulunan bitkinin doğal ortamda yeniden görülmesi ise ayrı bir önem taşıyor.
130 yıllık gizemin sonu tesadüfen geldi
Yıllardır araştırmacıların, gezginlerin ve botanik uzmanlarının peşinde olduğu yitik Türk lalesinin yeniden bulunması, Türkiye'nin biyolojik çeşitliliği açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. En dikkat çekici ayrıntı ise, bilim dünyasının onlarca yıldır ulaşamadığı bu nadir türün, sıradan bir doğa yürüyüşü sırasında fark edilmesi oldu.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.