Parçası bulunmayan gramofonlar yeniden çalışıyor: 74 yaşındaki usta unutulan mesleği yaşatıyor

Yakutiye ilçesinde esnaf arasında "80’ler Sokağı" olarak bilinen Memişağa Sokak’taki mütevazı dükkânında mesleğini ilk günkü heyecanla sürdüren Aksakal, Doğu Anadolu Bölgesi’nde eski teknoloji cihazların tamirini yapan son ustalardan biri olarak dikkat çekiyor.

En yeni cihaz 40 yıllık

Teknolojinin hızla değiştiği, elektronik cihazların kısa sürede yenileriyle değiştirildiği günümüzde, yaklaşık yarım asırdır aynı dükkânda çalışan Necip Aksakal, yıllara meydan okuyan cihazları yeniden hayata döndürüyor. Dükkânındaki en yeni cihazın dahi yaklaşık 40 yıllık olduğunu belirten Aksakal, 50-60 yıllık radyolar, pikaplar, plakçalar ve gramofonları büyük bir titizlikle onararak hem sahiplerinin hatıralarını yaşatıyor hem de unutulmaya yüz tutmuş bir mesleği ayakta tutmaya çalışıyor.

Mesleğe 1962 yılında babasının yönlendirmesiyle çırak olarak başlayan Aksakal, ustasının yanında 10 yıl çalıştıktan sonra vatani görevini yerine getirdi. 20 aylık askerlik hizmetinin ardından 1974 yılında kendi iş yerini açan Aksakal, o günden bu yana elektronik tamirciliğini aralıksız sürdürüyor. Türkiye’nin farklı illerinden eski cihazların tamiri için kendisine ulaşıldığını ifade eden usta, özellikle son yıllarda nostaljik ürünlere ilginin yeniden arttığını söyledi.

'1962 yılında çırak olarak başladım, 1974’ten beri kendi dükkânımdayım'

Necip Aksakal, mesleğe nasıl başladığını anlatarak, "1962 yılında babamın vasıtasıyla ustamın yanına girdim. 1972 yılına kadar orada çalıştım. Daha sonra vatani görevimi yapmak için askere gittim. Bizim zamanımızda askerlik 20 aydı. Askerlik dönüşünde, 1974 yılında kendi işime başladım ve o günden bu yana bu mesleği sürdürüyorum. Dükkânımdaki eşyaların en yenisi bile en az 40 yıllık. 50-60 yıllık cihazlar da var. Özellikle gördüğünüz radyolar, plak çalarlar ve gramofonlar tamamen eski teknoloji ürünleri. Bunların ustaları artık kalmadı. Yeni nesil bu cihazları görmediği için tamirine de ilgi göstermiyor. Bugün en çok plak çalarlar, gramofonlar ve eski tip antika radyolar geliyor. İnsanlar bu cihazları temin edip bana getiriyor, ben de onarımlarını yapıyorum" dedi.

'Bu meslek iki ayda öğrenilmez, en az üç yıl emek vermek gerekir'

Mesleklerde yaşanan kalifiye eleman sıkıntısına da dikkat çeken Aksakal, "Bu meslek sadece elektronik alanında değil, birçok meslek dalında kayboluyor. Marangoza da, mobilyacıya da, tesisatçıya da, elektrikçiye de ihtiyaç var. Sanayi artık kalifiye eleman bulamıyor. Okullar tatil olunca çocuklarını iki aylığına sanayiye getirenler oluyor ama bu iş iki ayda öğrenilmez. Bir insanın en az üç yıl çalışması gerekir ki tornavida tutmayı, aletleri tanımayı ve arızayı tespit etmeyi öğrensin. Bu iş öyle kolay bir meslek değil" diye konuştu.

'Bulunmayan parçaları kendi elimle üretip cihazları yeniden çalıştırıyorum'

Yıllar içerisinde birçok zorlu tamir gerçekleştirdiğini belirten Aksakal, "Bugüne kadar en ilginç tamir ettiğim cihazlardan biri bir plakçalardı. Üzerindeki kol mekanizması, kristali ve motoru tamamen kırılmış, sökülüp atılmıştı. Bu parçaların bir kısmı artık piyasada bulunmuyor. Ben de onları kendi elimle üretiyor, ardından boyasını, cilasını yapıp çalışır hale getiriyorum. Bize gelen her cihazda önce arızanın kaynağını tespit ediyoruz. Nasıl ki doktor önce hastanın şikâyetini dinleyip ona göre teşhis koyuyorsa, biz de cihazın hangi sorunu olduğunu öğrenerek işe başlıyoruz. Elektrik gelmiyorsa önce besleme kısmını, adaptörü ve güç kaynağını kontrol ediyoruz. Ölçü aletleriyle voltaj değerlerine bakıyoruz. Ses yoksa ses katını, görüntü yoksa görüntü bölümünü inceliyoruz. Cihazı bölüm bölüm kontrol ederek arızayı tespit edip onarımını gerçekleştiriyoruz" ifadelerini kullandı.

'Benim en büyük isteğim bu mesleğin gelecek nesillere aktarılması'

Eski teknoloji cihazlara olan ilginin son yıllarda yeniden arttığını dile getiren Aksakal, "Benim en büyük isteğim bu mesleğin gelecek nesillere aktarılması ve arkamızdan bu işi sürdürecek sanatkârların yetişmesi. Maalesef bugün bunu göremiyoruz. Bugün 74 yaşındayım. Benim neslimden birçok usta ya mesleği bıraktı ya da vefat etti. Bu eski teknoloji cihazları yeni nesil tanımadığı için tamirini de yapamıyor. Son yıllarda ise eski radyolara, makara teyplere ve plakçalarlara yeniden ilgi oluştu. İnsanlar evlerinde veya iş yerlerinde şark köşeleri hazırlıyor, dekoratif amaçla bu cihazları kullanıyor.

Google üzerinden bana ulaşanlar oluyor. Samsun’dan başlayıp Karadeniz’in birçok ilinden, Doğu Anadolu’dan hatta Adana’dan bile tamir için cihaz gönderen müşterilerim var. Son 7-8 yıldır bu ilgi daha da arttı" dedi.