Ayasofya'nın bugüne kadar hiç yayımlanmayan fotoğrafları gün yüzüne çıktı! Tarihe tanıklık eden görsel şölen

Haber7'de yer alan habere göre, Ayasofya’nın ibadete açılmasının 6’ncı yıl dönümünde sanatseverlerle buluşan ‘Fethin Mührü: Ayasofya-i Kebîr Câmi-i Şerîfi’, Ayasofya’nın kadim tarihini görsel bir perspektifle okuyuculara sundu.

Sultan II. Abdülhamid'in hazırlattığı Yıldız Albümlerinden 20. yüzyılın başında İstanbul’u fotoğraflayan Ali Enis Oza’ya kadar çizimler, gravürler, haritalar ve tasvirler bu prestijli eseri mimarlık, tarih ve sanat meraklıları için bir başucu kitabına dönüştü. Bugüne kadar hiç yayımlanmayan fotoğraflar, Ayasofya’nın tarihsel dönüşümünü de gün yüzüne çıkarttı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın takdim yazısını kaleme aldığı eser, Demirören Yayınları tarafından yazın hayatına armağan edildi.

Büyük boy tasarımı, özenli baskısı ve zengin görsel içeriğiyle dikkat çeken 332 sayfalık Fethin Mührü, Türkçe, İngilizce ve Arapça olmak üzere üç dilde okuyuculara sesleniyor.

MS 4. yüzyılda kilise olarak inşa edildikten sonra çok kere yıkılan ve yeniden yapılan Ayasofya’nın Bizans Dönemindeki vaziyeti, II. Mehmed'in fethinden sonra Osmanlı Döneminde cami avlusuna inşa edilen eserler, ilave edilen minareler, müze statüsündeki hâli ve 24 Temmuz 2020’de yeniden ibadete açılması sonrasındaki durumu tarihsel kronolojiye uygun olarak okurla paylaşılıyor.

Koleksiyon niteliği taşıyan eser, okuyuculara adeta bir görsel şölen sunuyor. 229 fotoğrafın yer aldığı Fethin Mührü, çizimleri, gravürleri, resimleri, haritaları, fotoğrafları ve tasvirleriyle Ayasofya’nın kültürel mirasını uluslararası yayıncılık standartlarında gelecek nesillere aktarıyor.

Eserin girişinde Fatih’in tuğrası kullanılırken hat sanatıyla yazılmış ‘Kostantiniyye (İstanbul) muhakkak fethedilecektir. Onu fetheden emir ne güzel emirdir. Onu fetheden ordu ne güzel ordudur’ hadisine yer veriliyor.

Giriş bölümündeki gravür ve minyatürlerle zenginleştirilen Fethin Mührü’nde, Melchior Lorich’in Çizimiyle Ayasofya Camii (1559), Sultanahmet Meydanı’ndan Çekilmiş Ayasofya Camii Fotoğrafı (1880-1900), 16. yüzyıl Osmanlı İstanbul'unun topografyasını, surlarını ve önemli yapılarını detaylı bir şekilde gösteren harita, görsel hafızayı zenginleştirerek tarihe not düşüyor.

Prestijli eserde, II. Abdülhamid tarafından hazırlatılan ve Yıldız Albümleri olarak anılan binlerce fotoğraftan Ayasofya ile ilgili olanlar kullanılırken, Fransa’da fotoğrafçılık eğitimi aldıktan sonra İstanbul’u karelerine sığdıran ve paha biçilmez bir arşiv bırakan Ali Enis Oza’nın 24 fotoğrafına yer veriliyor.

Bunlar arasında 1847-49 Restorasyonu Sırasında Mihrabın Soluna Eklenen Hünkâr Mahfili (1910-1920) ile Osmanlı Yapı Sanatının En Güzel Numunelerinden Biri Olan Ayasofya Camii Şadırvanı (1910-1920) ön plana çıkıyor.

Fethin Mührü’nü hazırlayan Yüksel Yücel, önsözünde Ayasofya’nın mimarlık ve sanat tarihi mirasını, zengin metinler ve görsel malzeme eşliğinde bir bütün olarak ele aldıklarını belirtiyor. Okuyucunun sayfalar arasında ilerlerken geçmişin estetik dünyasına temas ettiğini, mâbedin hafızalarda bıraktığı izleri ilmî bir çerçevede görsel bir derinlikle idrak etme imkanı bulduğunu kaydediyor.