Brexit sürecinde İngiltere’nin lidersizlik imtihanı

İngiltere, büyük tartışmaların ve belirsizliklerin gölgesinde Brexit anlaşmasını imzalayarak Brüksel ile görüşmelere noktayı koydu.

585 sayfadan oluşan anlaşmanın AB ile imzalanmasından sonra İngiltere’de Brexit anlaşmasına dönük eleştiriler sertleşirken, anlaşmanın yeniden müzakere edilmesi noktasındaki taleplere hem AB hem de Başbakan Theresa May kapıyı kapatmış görünüyor. May, anlaşmanın İngiliz parlamentosundan geçemeyeceği endişesine karşın tasarının sunulmasının ertelendiğini açıkladı.

• May’in bu süreçte pekte parlak olmayan liderliği de buna eklendiğinde Brexit anlaşması İngiltere için sancılı bir müzakereye dönüştü.

Açık sularda güven vermeyen kaptan: May

• Teatcher’ın radikal ve kararlı politikalarına karşın,

  May 1973’te kıta Avrupası’na ‘birlik’ hayali kapsamında kanca atan ülkesini, yeniden dalgalı okyanuslara götürecek süreçte rotasına ve gemisine hâkim olan bir kaptan/lider profili çizemedi.

May’in bu süreçteki en büyük başarısı hiç kuşkusuz içeriden ve AB’den gelen tüm eleştirilere karşın Brexit’e sıkı sıkı sarılması oldu.

Ekonomi merkezli söylem ve uluslararası boyutu

Brexit anlaşmasının gerekliliğini 40 maddede açıklayan May’e göre anlaşma, ekonomi, hukuk, ulusal çıkarlar ve mülteci sorunu gibi temel meselelerde daha bağımsız hareket etmeyi sağlayacak. Buna karşın AB’den ayrılmanın İngiltere için ağır bir maliyetinin olacağı öngörülmektedir.

• Nitekim The Statistics Portal’ın verilerine göre 2016 referandumu sonrası ülkenin yıllık büyüme rakamları önceki yıllara göre aşağı yönlü seyir izlemektedir. İngiliz şirketlerinin Brexit sürecinden etkilenme riski de göz önüne alındığında, İngiltere’nin Brexit için ekonomik nedenselliği öne çıkarması yeterli bir gerekçe sunamamaktadır.

Öte taraftan İngiltere’nin birlikten olası ayrılığının AB ve küresel ilişkilerini nasıl etkileyeceği de belirsizliğini korumaktadır. AB ile imzalanan anlaşmanın 26 sayfalık bölümü, İngiltere-AB ilişkilerini ele almaktadır. Anlaşma metni özellikle ticaret, savunma ve güvenlik konularına odaklanmaktadır.

Metin tarafların uzun dönemli ilişkilerinin nasıl şekilleneceği konusunu ise anlaşmanın fiili olarak yürürlüğe gireceği Mart 2019 sonrasına bırakmaktadır.

Bu sürecin 2020’nin sonunda tamamlanacağı öngörüldüğünden, Merkel’in siyaset sahnesinden çekilme kararı bağlamında Alman siyasetinde yaşanacak değişimin, Macron Fransa’sının izleyeceği politikaların ve AB’nin geriye kalanında yaşanabilecek kırılganlıkların bu süreci etkileme potansiyeli bulunmaktadır.

Bu durum İngiltere’nin Brexit sonrasında uluslararası alanda daha etkin rol üstlenme çabasına girişeceği şeklinde değerlendirilebilir.

Brexit, kaygılar ve muhalefet

İngiltere’nin Brexit ile bağlantılı ve bundan bağımsız bir takım sorunları da bulunmaktadır.

İlk olarak Brexit referandumu, içeride katı Brexitçiler, yumuşak Brexitçiler ve Brexit karşıtları olmak üzere üç farklı fraksiyona sahip grubun siyasetini öne çıkardı.

May’in partisinden önemli bir grubunda içinde yer aldığı çoğu siyasetçi katı bir anlaşmaya karşı çıkmakta ve Brexit anlaşmasının ulusal çıkarlara aykırı olduğunu savunmaktadır.

• İngiltere’de görüştüğümüz İngilizlerin çoğunun Schengen gibi bazı hakları kaybetme korkusu yaşaması dikkat çekicidir. Referandum sürecinde ‘Evet’ oyunu verenlerin çoğunluğunun kırsal ve kuzey bölgelerde yaşayan insanların olması Londra, Manchester, Oxford, Cambridge gibi kentlerdeki insanların AB üyeliğinden yana oy kullanması bu sürecin önemli bir örneğidir.

Diğer taraftan Brexit karşıtları anlaşma ile Kuzey İrlanda’nın İngiltere ile ilişkilerini kırılganlaştıracağını ve nihai olarak Kuzey İrlanda’nın İngiltere’den kopabileceğini iddia etmektedir.

Buna ek olarak İngiltere’de Brexit bağlamında yaşanabilecek olası bir krizin çözümüne liderlik edecek bir alternatifin yokluğu da ülkenin gelecekteki siyasetini etkileme potansiyeline sahiptir.