Trump'ın açıkladığı CAATSA yaptırımları nedir? Türkiye'de CAATSA yaptırımları kalkarsa ne olur?

Trump'ın CAATSA yaptırımları açıklamasıyla birlikte savunma sanayii, F-35 programı ve Türkiye-ABD ilişkilerine yönelik olası etkiler merak konusu oldu. Türkiye'ye 2021 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle uygulanan CAATSA yaptırımlarının geleceği yeniden tartışılıyor. Peki, CAATSA yaptırımları nedir, Türkiye'ye neden uygulanıyor? İşte tüm detaylar.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, NATO Zirvesi için Ankara'ya gelen ABD Başkanı Donald Trump'ı Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde kabul etti. Görüşmenin başında liderler kısa bir açıklama yaptı. Trump, Erdoğan'a "büyük saygı duyduğunu" vurgularken iki liderden de gelen F-35 mesajı dikkat çekti. Trump, CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını da duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi kapsamında yaptığı "CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız, dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz" açıklaması, Türkiye ile ABD arasındaki savunma ilişkilerini yeniden gündemin ilk sıralarına taşıdı.

CAATSA yaptırımları nedir?

CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act), Türkçe anlamıyla "Amerika'nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası", 2017 yılında ABD Kongresi tarafından kabul edilen federal bir yaptırım yasasıdır. Yasa; başta Rusya, İran ve Kuzey Kore olmak üzere ABD'nin hasım olarak tanımladığı ülkelerle belirli alanlarda savunma ve istihbarat iş birliği yapan kişi, kurum ve ülkelere yaptırım uygulanmasına imkan tanıyor.

Türkiye'ye CAATSA yaptırımları neden uygulandı?

ABD yönetimi, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasını gerekçe göstererek Aralık 2020'de CAATSA kapsamında yaptırım kararı aldı. Yaptırımlar, 2021 yılında yürürlüğe girerken özellikle Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ve bazı üst düzey yetkilileri kapsadı.

Bu kapsamda;

ABD'den ihracat lisansı verilmemesi,

ABD finans kuruluşlarından kredi imkanlarının sınırlandırılması,

Savunma projelerine yönelik çeşitli kısıtlamalar,

Yaptırım kapsamındaki kişilere vize ve mal varlığı tedbirleri uygulanmaya başlandı.

CAATSA yaptırımları kalkarsa ne olur?

Trump'ın açıklamasının hayata geçirilmesi halinde Türkiye ile ABD arasındaki savunma sanayii iş birliğinin yeniden ivme kazanabileceği değerlendiriliyor.

Yaptırımların kaldırılması durumunda;

Savunma sanayii alanındaki lisans ve teknoloji süreçlerinde kolaylaşma yaşanabilir.

ABD ile savunma ticareti üzerindeki bazı kısıtlamalar hafifleyebilir.

Finansman ve kredi imkanlarına erişim konusunda olumlu gelişmeler görülebilir.

İki ülke arasındaki savunma diyaloğu ve ortak projelerde yeni bir dönem başlayabilir.

Ancak CAATSA yaptırımlarının kaldırılması tek başına Türkiye'nin F-35 programına yeniden dahil olacağı anlamına gelmiyor. Böyle bir sürecin gerçekleşebilmesi için ABD yönetimi ile Kongre nezdinde ayrıca hukuki ve siyasi adımların atılması gerekebilir.

CAATSA kapsamında uygulanan yaptırımlar neler?

CAATSA Yasası, ABD Başkanı'na 12 farklı yaptırım seçeneği sunuyor ve bunlardan en az 5'inin uygulanmasını öngörüyor. Başlıca yaptırımlar şunlardan oluşuyor:

ABD İhracat-İthalat Bankası desteklerinin kesilmesi,

ABD'den ihracat lisanslarının verilmemesi,

ABD ve uluslararası finans kuruluşlarından kredi kısıtlamaları,

ABD hükümetiyle kamu alımı ve sözleşme yasağı,

ABD'deki mal varlıklarının dondurulması,

Vize ve seyahat kısıtlamaları,

Dolar üzerinden bazı finansal işlemlerin sınırlandırılması.

Trump'ın açıklamasının resmi bir politika değişikliğine dönüşüp dönüşmeyeceği ise ABD yönetiminin atacağı hukuki ve idari adımlarla netlik kazanacak. Türkiye ile ABD arasındaki savunma ve güvenlik ilişkilerinin önümüzdeki süreçte bu gelişmeler doğrultusunda şekillenmesi bekleniyor.