Doğu Karadeniz’de yeni kabus! 'Vampir kelebek' bitti derken şimdi de o türedi

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Zooloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Akıner, Doğu Karadeniz Bölgesi'nin Türkiye'nin en hassas ekosistemlerinden biri olduğunu vurguladı. Bölgenin 2010'lu yıllardan bu yana istilacı türlerin tehdidi altında olduğunu belirten Akıner, son dönemde Amerikan beyaz kelebeği popülasyonunda patlama yaşandığını kaydetti.

Akıner, "Doğu Karadeniz Bölgesi bildiğimiz üzere, Türkiye'nin en önemli ve hassas alanlarından bir tanesi. Bu hassas alanda, özellikle 2010'lu yıllardan itibaren hepimizin bildiği üzere bir vampir kelebek dediğimiz istilacı bir zararlının yoğun şekilde popülasyonu artırdığını biliyoruz" dedi.

Üç istilacı türün belirtileri

Akıner, vampir kelebeğin azalmış gibi görünse de son iki yıldır yeniden artış trendine girdiğini, çay kesimi sırasında vatandaşları aşırı derecede rahatsız ettiğini söyledi. 2017-2018'den itibaren Artvin'den başlayarak tüm Türkiye'ye yayılan kahverengi kokarcaların ise fındık alanlarında ciddi verim kaybına neden olduğunu aktardı.

Son aylarda dut ağaçlarını kurutan Amerikan beyaz kelebeğinin patlama yaptığını belirten Akıner, halkın endişelendiğini kaydetti. Kızılağaç tırtıllarının ise yıllardır bölgede var olan ve büyük hasar verme eğilimi olmayan, kın kanatlı grubuna ait larvalar olduğunu, sosyal medyanın etkisiyle gereksiz panik yarattığını dile getirdi.

Mekanik mücadele çağrısı

Çay tarım alanlarında kimyasal kullanımının yasak olduğunu hatırlatan Akıner, klasik insektisitlerle mücadele etme şansının olmadığını belirtti. Vampir kelebekle mücadelede yumurta bırakılan dal uçlarının kesilerek ortadan kaldırılmasının en etkili yöntem olduğunu kaydetti.

Akıner, "Amerikan beyaz kelebeği ile mücadele kesede başlar. Larvaların oluşturduğu kese oluşmaya başladığı andan itibaren bu keselerin kesilerek imha edilmesi en önemli mücadele yöntemi" diye konuştu. Kimyasal kullanımını tasvip etmediklerini belirten Akıner, her kullanılan kimyasalın insana zehir olarak geri dönebileceğini, doğal beslendikleri bu coğrafyada kendilerini riske atmamaları gerektiğini vurguladı.

İklim değişikliği ve popülasyon patlamaları

Amerikan beyaz kelebeğinin dışarıdan gelen değil, Türkiye'de varlığı bilinen bir tür olduğunu hatırlatan Akıner, canlılarda "periyodisite" denen belirli zaman dilimlerinde popülasyon patlamaları yaşandığını söyledi. Bu durumun iklim değişikliğiyle daha da belirgin hale geldiğini belirten Akıner, sıcaklık artışının canlılara yılda bir yerine iki ya da üç kuşak verme imkanı tanıdığını aktardı.

Akıner, "Küresel iklim değişikliği ya da küresel ısınmayla birlikte artık canlılar daha fazla üremek için zaman bulabiliyorlar. Normal şartlarda yılda bir kuşak verebilirken, bu kuşak sayıları ikiye, üçe çıkabiliyor" ifadelerini kullandı. Akıner, bölgedeki popülasyonun maksimum seviyeye ulaştıktan sonra gerilemeye başlayacağını, ancak iklim değişikliği nedeniyle üreme dönemlerinin artmasının popülasyon seviyelerini yükselttiğini kaydetti.