Türkiye'de sıcak hava dalgalarında 75 yıllık rekor: Bilim insanları dikkat çeken değişimi açıkladı

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ile meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya tarafından hazırlanan araştırma, Avrupa Yerbilimleri Birliği (EGU) Konferansı'nda sunuldu.

Araştırmada Türkiye'de sıcak hava dalgaları 1950-2025 yılları arasındaki günlük maksimum sıcaklık verileri kullanılarak incelendi. Çalışmada, sıcak hava dalgalarının hem yıllık en yüksek şiddeti hem de toplam etkisi analiz edildi.

Türkiye'de yaz sıcaklıkları yıllar içinde belirgin şekilde arttı

Araştırmaya göre Türkiye'de hava sıcaklıkları, özellikle 2000'li yıllardan itibaren belirgin bir yükseliş eğilimine girdi. 1970-1990 yılları arasında yaz mevsimi ortalama sıcaklığı 22-23 derece seviyelerinde seyrederken, son yıllarda bu ortalama 24-25 dereceye yükseldi. Ortalama yaz sıcaklığı ise 2024 yılında 26,1 dereceye ulaşarak rekor kırdı.

Bilim insanları sıcak hava dalgalarında rejim değişimine dikkat çekti

Araştırmada yalnızca ortalama sıcaklıkların değil, sıcak hava dalgalarının şiddetinin de ciddi şekilde arttığı vurgulandı. 1980-2009 referans dönemine göre yapılan karşılaştırmada, 2010 yılından sonra sıcak hava dalgalarının toplam şiddetinin yaklaşık üç kat arttığı tespit edildi.

Araştırmayı yürüten Prof. Dr. Barış Önol ve Tolga Karakaya, elde edilen bulguların Türkiye ve Doğu Akdeniz'de iklim rejimindeki değişimin önemli göstergelerinden biri olduğuna dikkat çekti.

Uzmanlardan sıcak hava uyarısı: Daha fazla hazırlık yapılmalı

Araştırmacılar, iklim değişikliği ile birlikte aşırı sıcak hava olaylarının daha sık yaşanabileceğine işaret ederek, sıcak hava dalgalarının daha doğru tahmin edilmesi ve bu olaylara yönelik uyum stratejilerinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Çalışmada ayrıca sıcak hava dalgalarının yalnızca hava sıcaklığıyla değil; atmosferik blokajlar, sıcak hava taşınımı, deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemi gibi birçok faktörün birlikte etkisiyle oluştuğu ifade edildi.

Gelecek yıllar için dikkat çeken tahmin paylaşıldı

Araştırmada yer verilen başka bir iklim projeksiyonuna göre, İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya ve Konya'da sıcak hava dalgalarının görüldüğü gün sayısının önümüzdeki yıllarda önemli ölçüde artması bekleniyor. Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin kötümser senaryosu esas alındığında, 2021-2050 döneminde sıcak hava dalgası görülen gün sayısının İstanbul, Ankara ve Konya'da yaklaşık 16 güne, Antalya'da 18 güne, İzmir'de ise 23 güne kadar çıkabileceği öngörülüyor.

Yüzyılın ikinci yarısında ise bu sürenin İstanbul ve Ankara'da yaklaşık 38 güne, Antalya ve Konya'da 40 güne, İzmir'de ise 53 güne ulaşabileceği tahmin ediliyor.