Marmara Denizi'nde gizli hareket mi var? Osman Bektaş'tan dikkat çeken değerlendirme

Marmara depremi ve Kuzey Anadolu Fayı üzerine yaptığı değerlendirmelerle sık sık gündeme gelen Prof. Dr. Osman Bektaş, sosyal medya hesabından bu kez Marmara Denizi'ndeki fayların davranışına ilişkin dikkat çeken bir paylaşım yaptı. Bektaş, Marmara'da tartışılması gereken asıl konunun, deniz tabanında ölçülen kayma açığının gerçekten "kilitli fay" anlamına gelip gelmediği olduğunu söyledi.

Kilitli fay modeli tek başına yeterli mi?

Kilitli fay tartışmasına değinen Bektaş, deniz tabanında ölçülen kayma açığının tek başına fayın tamamen kilitlendiğini göstermeyebileceğini ifade etti. Paylaşımında şu değerlendirmeye yer verdi: "Marmara'da asıl tartışılması gereken soru şudur: Deniz tabanında ölçülen kayma açığı gerçekten 'kilitli fay' mı gösteriyor; yoksa kalın sedimanların perdelediği derin sürünmenin (creep) yüzeydeki zayıf izi mi?"

Marmara Denizi'ndeki kalın sediman tabakalarına dikkat çekti

Marmara Denizi depremi konusunda dikkat çeken bir başka ayrıntıya değinen Bektaş, Marmara çukurlarında 3 ila 6 kilometre kalınlığında suya doygun Kuvaterner çökellerinin bulunduğunu belirtti.

Bu katmanların kristalin temel kaya gibi davranmadığını ifade eden Bektaş, söz konusu sedimanların gerilmeyi dağıtabileceğini, deformasyonu yayabileceğini ve sismik enerjinin bir bölümünü sönümleyebileceğini söyledi.

'Derindeki sürünme de olası bir açıklama'

Kumburgaz Havzası ve Marmara fay hattı üzerine yapılan ölçümlere de değinen Prof. Dr. Osman Bektaş, deniz tabanında ölçülen yaklaşık 10 milimetrelik yıllık kayma eksikliğinin tek başına "tam kilitlenme" anlamına gelmediğini ifade etti. Bektaş paylaşımında, "Derindeki creep'in (sürünmenin) yüzeyde zayıflamış olarak ölçülmesi de olası bir açıklamadır." ifadelerini kullandı.

Çınarcık Havzası için de önemli uyarı yaptı

Çınarcık Havzası'ndaki sismik sessizlik hakkında da değerlendirmelerde bulunan Bektaş, bu durumun doğrudan "tam kilitlenme" ya da "ölü fay" şeklinde yorumlanmaması gerektiğini söyledi.

Kalın sediman tabakalarının deformasyonun bir bölümünün sünek ve plastik davranışla gerçekleşmesine katkı sağlayabileceğini belirten Bektaş, mevcut gözlemlerin farklı bilimsel modellerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

1963 ve 2025 Marmara depremlerini örnek gösterdi

1963 Marmara depremi ile 2025 Marmara depremi arasında benzer özellikler bulunduğunu ifade eden Bektaş, iki depremin ortak mesajlar verebileceğini belirtti. Düşük tepe yer ivmesi (PGA), uzun süren sarsıntı, sınırlı kırılma gibi özellikler, Bektaş'ın anlatımına göre Marmara'nın klasik rijit fay modellerinden daha karmaşık davranıyor.

Prof. Dr. Osman Bektaş'ın dikkat çektiği kritik nokta

Prof. Dr. Osman Bektaş, Marmara Denizi'ndeki deprem tehlikesini değerlendirirken yalnızca "kilitli fay" modeline odaklanmanın yeterli olmayacağını vurguladı. Bektaş'a göre Marmara'nın geleceğini anlamak için;

• sürünme (creep),
• kalın sediman havzaları,
• yer altı akışkanları,
• düşük gerilme düşümü (deprem enerjisinin daha yavaş salınması),
• sismik dalgaların frekans özellikleri birlikte ele alınmalı.

Kuzey Anadolu Fayı nereden geçiyor?

Kuzey Anadolu Fayı, Türkiye'nin en aktif ve en uzun fay hatlarından biri olarak Karadeniz'in doğusundan başlayıp Erzincan, Tokat, Amasya, Bolu, Düzce, Sakarya, Kocaeli ve Yalova üzerinden Marmara Denizi'ne ulaşıyor. Fay hattı, Marmara Denizi'nin altından geçtikten sonra Tekirdağ açıklarından Kuzey Ege Denizi'ne uzanıyor.

Özellikle Marmara Denizi'nin altındaki Kumburgaz, Orta Marmara ve Çınarcık segmentleri, olası İstanbul depremi nedeniyle bilim insanları tarafından yakından izleniyor. AFAD, Kandilli Rasathanesi ve üniversiteler, bu bölgelerde meydana gelen deprem hareketliliğini sismik gözlem ağlarıyla düzenli olarak takip ediyor.