Sapanca Gölü’nde kabarcık paniği: Depremin habercisi mi? Şener Üşümezsoy uyarmıştı!

Sapanca Gölü, Sakarya ve Kocaeli bölgeleri için hem içme suyu kaynağı hem stratejik bir doğal varlık. Bölgedeki yerleşim alanları için sismik aktivite riskinin artması, uzun vadeli planlama ve acil durum hazırlığı açısından kritik önemde. Jeologlar, göl çevresinde yaşayanların “fay uyarı sistemleri” ve “deprem güvenli yapılaşma” konularında dikkatli olması gerektiğini söylüyor.

"Endişeye mahal yok her zamanki gibi doğal bir süreç içinde yaşıyoruz"

Sakarya Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeofizik Mühendisi Prof. Dr. Murat Utkucu, "Burası bir fay hattı. Türkiye’nin en önemli, Kuzey Anadolu fay hattı buradan geçiyor ve burada bu gölün altında bir basamak yapıyor. Arifiye civarında fay kolu göle giriyor, bir kolu da kabarcıkların oradan İzmit’e doğru gidiyor. Dolayısıyla fay hattının üzerinde meydana gelen bir hadise bu. Fay hatları boyunca su çıkışları, gaz çıkışları gözlenen doğal süreçlerdir. Burada deprem habercisi mi diye hep sorular soruldu. Bu fay hattının karakteristik depremi yediden büyük bir deprem ve yediden büyük deprem 1999 yılında gerçekleşti. Bu gerçekleşen deprem 25 yıl önce gerçekleştiği için bu fay hattının yine bu karakteristik depremi üretmesi için yüz yılı aşan bir süre geçmesi lazım. Dolayısıyla bu açıdan büyük bir depremin habercisidir diyemeyiz. Fakat bu gözlemden bağımsız olarak söylüyorum yediden büyük bir depremi üreten fay hattı boyunca her zaman beşlik, dörtlük, üçlük depremler beklenmelidir. Su seviye değişimleri, su çıkışları, gaz çıkışları, radon gazı çıkışları. Bunlar depremlerinin habercisi sayılabilecek unsurlardan biridir fakat deprem bilimde tek bir belirtece bakılarak deprem tahmini yapılmaz. Çok sayıda belirticinin aynı anda bu şekilde herkesin dikkatini çekecek bir farklılık göstermesi lazım ve bunların da ölçülerek netleştirilmesi lazım. Dolayısıyla tek bir belirtece bakarak deprem olacak demek bilimsel açıdan yanlış bir yargı olacaktır. Endişeye mahal yok her zamanki gibi doğal bir süreç içinde yaşıyoruz. Bu fay hattına yakın yaşayan insanlar olarak ne yapmamız lazım? Beşlik, dörtlük depremleri her zaman için zaten hazır olmamız lazım. Bu göl bu fayın oluşturduğu çukurluk üzerinde oluşmuştur bu fay burada basamak yapıyor ve fay hatları boyunca su çıkışları olacaktır" dedi.

"Su kütleleri faylar üzerinde depremleri tetikleyebilirler"

Utkucu, "Hepimiz şahidiz göl seviyesi oldukça düştü dolayısıyla su kütleleri faylar üzerinde depremleri tetikleyebilirler. Dolayısıyla burada su seviyesi oldukça düşmüş durumda. Bu da fay üzerindeki fay boyunca dengeyi değiştirmiş olabilir. Gözenek sıvı basıncını değiştirmiş olabilir. Buna bağlı olarak bu gözenek sıvı basıncını değişimine bağlı olarak böyle anomalik olaylar gözlenebilir. Yani bir dengenin değiştiği kesin su kitlesinin bu su seviyesinin ne kadar alçaldığını görüyoruz. Van Gölü’nde böyle bir durum var su seviye değişimleri hatta ben araştırmıştım. Van Gölü ve yakın çevresinde işte neler var? Bir metre su seviyesi anomalik olarak değiştiği zaman yükseldi veya alçaldığı zaman orada faylar boyunca gölün altında veya hemen yakın civarında depremler oluyor. Dolayısıyla burada da böyle bir şey olabilir. Göl su seviyesi değişti, anomali bir değişiklik var. Normal bir vatandaşın bile dikkatini şey bir değişiklik var. Bunların hepsinin araştırılarak, ölçülerek veriye dayandırılarak söylenmesi lazım" diye konuştu.

Deprem uzmanı Prof. Dr. Şener Üşümezsoy Sapancı'yı işaret ederek önemli uyarılarda bulunmuştu. Üşümezsoy, Kuzey Anadolu Fayı’nın bölgedeki yönelimini açıklayarak, asıl tehlikenin Marmara Denizi’nin altından değil, Sapanca hattı boyunca uzandığını belirtti.

Göl yüzeyindeki kabarcıkların görüntülenmesi, doğrudan bir deprem habercisi olarak yorumlanmamalı; ama uzmanlar için bu durum, fay hatlarının mevcut gerilim durumu hakkında değerli bir uyarı işaretidir. Özellikle Üşümezsoy’un “enerji birikimi yönünü belirleyen geçiş noktası” tanımlaması, Sapanca hattının önümüzdeki dönemde jeolojik açıdan daha yoğun izlenmesi gerektiğini ortaya koyuyor.