2500 yıllık gizem Aydın'da çözüldü: Anadolu'ya antik gemilerle gelen tarantula

Türkiye örümcek faunasına yeni bir tarantula cinsi eklendi. Avrupa'daki doğa tarihi müzelerinde yürütülen araştırmalar sırasında, 1992 yılında Aydın'ın Bafa Gölü çevresinden toplanan bir örümcek örneğinin, Türkiye'de daha önce hiç kaydedilmemiş Ischnocolus cinsine ait olduğu belirlendi.

Keşif, uluslararası hakemli Invertebrate Zoology dergisinin 2026 yılı 23. cildinde yayımlanarak bilim dünyasına duyuruldu. Araştırma kapsamında Almanya'nın Frankfurt kentindeki Senckenberg Araştırma Enstitüsü ve Doğa Müzesi koleksiyonunda muhafaza edilen erkek örümcek örneği incelendi. Bilim insanları, farklı bir örümcek familyası üzerinde çalışırken müze koleksiyonundaki kavanozlardan birinde Türkiye için bilinmeyen bu tarantula cinsine ait örnekle karşılaştı. Etiket bilgilerine göre örnek, 10 Nisan 1992 tarihinde Aydın'ın Bafa Gölü'nün doğu kıyısında, antik Herakleia kenti yakınlarında deniz seviyesinden 33 metre yükseklikte bir taşın altından toplandı. Yapılan ayrıntılı inceleme sonucunda örneğin Ischnocolus valentinus türüne ait olduğu belirlendi. Böylece, Ischnocolus cinsi ilk kez Türkiye faunasına kaydedilmiş oldu.

Uzun yıllardır sürüyor

Araştırma; Kosova, Türkiye ve Birleşik Krallık'tan bilim insanları Donard Geci, Dr. Kadir Boğaç Kunt, Dr. Ersen Aydın Yağmur ve Danniella Sherwood'un uluslararası iş birliğiyle gerçekleştirildi. Araştırmacılar, Türkiye'de uzun yıllardır sürdürülen kapsamlı arazi çalışmalarında bu cinse ait başka bir popülasyona rastlanmamasının dikkat çekici olduğunu belirtti.

2 bin 500 yıl önce tespit edildi

Bilim insanları, bu durumun türün doğal yayılışından ziyade geçmişte insanlar tarafından bölgeye taşınmış olabileceği ihtimalini güçlendirdiğini ifade etti. Yaklaşık 2 bin 500 yıl önce önemli bir liman kenti olan Herakleia'nın bulunduğu bölgede tespit edilen örneğin, antik deniz ticareti sırasında Anadolu'ya ulaşmış olabileceği değerlendiriliyor.

Araştırmacılardan merkezi İstanbul'da olan Yaban Hayatı Koruma ve Araştırma Derneği'nin kurucu üyelerinden Dr. Kadir Boğaç Kunt, söz konusu kaydın bilimsel açıdan önemli olduğunu belirterek, "Türkiye'de bugüne kadar Theraphosidae familyası, Chaetopelma cinsine ait dört türle temsil ediliyordu. Bunlardan Chaetopelma altugkadirorum ile Chaetopelma turkesi ülkemize endemik türlerdir. Bu tarantulalar yalnızca coğrafi dağılımlarıyla değil, kayalık alanlarda oluşturdukları yuvalar ve yaşam stratejileriyle de Anadolu'nun biyolojik çeşitliliğinin önemli parçalarıdır" dedi.

Araştırmacılardan Manisa Celal Bayar Üniversitesi Alaşehir MYO öğretim görevlisi Dr. Ersen Aydın Yağmur ise tarantulaların ekosistem açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekerek, "Tarantulalar bulundukları ekosistemlerde yalnızca etkili avcılar değil, aynı zamanda besin zincirinin sağlıklı işlemesini sağlayan önemli canlılardır.

 Böcek ve diğer eklembacaklı popülasyonlarını kontrol altında tutarlar. Uzun ömürlü olmaları ve belirli yaşam alanlarına bağlı kalmaları nedeniyle çevrenin sağlığını gösteren önemli biyolojik göstergeler arasında yer alırlar. Bu özellikleriyle Anadolu'nun doğal dengesinin korunmasında önemli rol üstlenmektedirler" ifadelerini kullandı.