Yıllardır ilk belirti sanılıyordu: Alzheimer için ezber bozan araştırma

Uzun yıllardır Alzheimer hastalığının ilk belirgin belirtisinin hafıza kaybı olduğu kabul ediliyordu. Ancak bilim insanlarının yayımladığı yeni araştırma, beynin hastalığın ilk sinyallerini çok daha farklı bir şekilde verebileceğini ortaya koydu. Araştırmaya göre, kişinin değişen koşullara uyum sağlamakta zorlanması, hafıza problemleri başlamadan önce görülebilen önemli bir işaret olabilir.

Yeni duruma uyum sağlamakta zorlanmak erken belirti olabilir

Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmada araştırmacılar, "bilişsel esneklik" olarak adlandırılan zihinsel beceri üzerinde durdu. Bu beceri; değişen planlara uyum sağlama, hatalardan ders çıkarma, yeni çözümler üretme ve görevler arasında geçiş yapabilme gibi günlük yaşam için kritik yetenekleri kapsıyor.

Uzmanlara göre bu beceride yaşanan bozulmalar, Alzheimer'ın erken döneminde ortaya çıkabilecek önemli uyarı işaretlerinden biri olabilir.

Yapılan deney dikkat çekti

Araştırma kapsamında Alzheimer benzeri beyin değişiklikleri bulunan fareler incelendi. Deneylerde farelere önce belirli kurallara göre ödül kazanmaları öğretildi, ardından kurallar değiştirildi.

Sağlıklı fareler kısa sürede yeni kurallara uyum sağlarken, Alzheimer modeli geliştirilen farelerin ödül kazandırmayan eski davranışlarını sürdürdüğü görüldü. Buna karşın mekânsal hafızalarının büyük ölçüde korunmuş olması, bilişsel esnekliğin hafızadan daha önce bozulabileceğine işaret etti.

Beyindeki kritik bölgelerde anormal aktivite tespit edildi

Araştırmacılar, karar verme süreçlerinde görev alan medial prefrontal korteks ile striatum bölgelerinde olağan dışı beyin aktivitesi saptadı. Ayrıca öğrenme ve davranışların düzenlenmesinde rol oynayan bazı sinir hücrelerinin aktivitesinde de azalma görüldü.

Bilim insanları, bu aşırı aktivitenin Alzheimer ile ilişkilendirilen amiloid-beta proteininin üretimini artırabileceğini, bunun da hastalığın ilerlemesini hızlandıran bir döngü oluşturabileceğini değerlendiriyor.

Erken tanı için yeni bir kapı aralanabilir

Araştırmada uygulanan deneysel yöntemle aşırı aktif beyin devreleri hedef alındığında farelerin yeni durumlara uyum sağlama becerilerinin arttığı, beyin aktivitesinin normale yaklaştığı ve amiloid-beta seviyelerinin azaldığı gözlemlendi.

Uzmanlar, bu sonuçların insanlarda da doğrulanması halinde Alzheimer tanısında yalnızca hafıza testlerinin değil, bilişsel esneklik değerlendirmelerinin de kullanılabileceğini belirtiyor. Böylece hastalık çok daha erken evrede tespit edilerek tedaviye daha erken başlanmasının mümkün olabileceği ifade ediliyor.

Bulgular henüz insanlar için kesin değil

Araştırmacılar, çalışmanın yalnızca fareler üzerinde gerçekleştirildiğine dikkat çekiyor. Bu nedenle elde edilen sonuçların insanlar için geçerli olup olmadığının anlaşılması amacıyla geniş kapsamlı klinik araştırmalara ihtiyaç duyulduğu vurgulanıyor. Buna rağmen çalışma, Alzheimer hastalığının erken belirtilerine ilişkin önemli ipuçları sunması açısından dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.