Su bozulmaz ama pet şişelerde neden son kullanma tarihi yazar? Merak edilen sır çözüldü

Musluktan akan ya da doğada serbestçe bulunan su, doğru koşullarda saklandığında asırlarca bozulmadan kalabilir. Ancak iş market raflarına, özellikle de pet şişelere geldiğinde durum tamamen değişiyor. Şişelerin üzerinde genellikle üretiminden itibaren 1 veya 2 yıl sonrasını gösteren bir "Son Tüketim Tarihi" (STT) yer alıyor. Çoğu insan bu tarihi gördüğünde suyun bayatlayacağını ya da bozulacağını düşünse de işin aslı bambaşka.

Milyarlarca yıllık suyun son kullanma tarihi olur mu?

Kısa cevap: Hayır. Suyun kendisi organik bir madde olmadığı için çürümez, küflenmez veya bildiğimiz anlamda "bozulmaz". Dünyadaki su döngüsünü düşündüğümüzde, bugün içtiğimiz suyun milyonlarca yıl önce dinozorlar tarafından da tüketilmiş olma ihtimali oldukça yüksektir. Dolayısıyla suyun bir son kullanma tarihi yoktur. Sorun suyun kendisinde değil, içine konulduğu ambalajda başlar.

Gerçek sebep suda değil, şişede gizli!

Pet şişelerin üzerinde yazan tarih, aslında suyun değil, plastiğin son kullanma tarihidir. Pet (Polietilen Tereftalat) şişeler, sonsuza kadar dayanıklı olacak şekilde üretilmezler. Zaman geçtikçe ve özellikle ısıya, ışığa maruz kaldıkça plastiğin yapısında bozulmalar başlar. Şişenin üzerindeki son kullanma tarihi geçtikten sonra, plastik ambalaj içindeki suya mikroskobik düzeyde kimyasal maddeler (antimon ve çeşitli mikroplastikler) sızdırmaya başlar. Yani o tarih, üretici firmanın "Bu ambalaj, içindeki suya kimyasal karıştırmadan sadece bu tarihe kadar dayanabilir" deme şeklidir.

Sıcaklık en büyük düşman

Süreci hızlandıran en büyük etken ise sıcaklık ve güneş ışığıdır. Yaz aylarında arabada unutulan veya doğrudan güneş altında bekleyen pet şişeler, son kullanma tarihi gelmemiş olsa bile tehlike saçabilir. Isınan plastik, kimyasallarını suya çok daha hızlı bir şekilde bırakır. Arabada günlerce beklemiş bir pet şişe suyunu içtiğinizde aldığınız o "plastikimsi" ve acımsı tat, tam olarak bu sızıntının en net kanıtıdır.

Son kullanma tarihi geçmiş suyu içersek ne olur?

Tarihi geçmiş bir suyu içmek sizi anında zehirlemeyebilir veya hastanelik etmeyebilir. Ancak plastik sızıntısı olan suları düzenli tüketmek, uzun vadede ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırlar. Plastiğin içinden suya karışan maddeler, vücuttaki hormon dengesini bozabilir, bağışıklık sistemini zayıflatabilir ve sindirim sisteminde birikebilir. Ayrıca suyun tadında ve kokusunda da belirgin bir ağırlaşma hissedilir.

Suyu korumanın en sağlıklı yolu nedir?

Uzmanlar, suyu en taze ve sağlıklı haliyle tüketmek için şu kurallara dikkat edilmesini öneriyor:

Pet şişelerdeki suları her zaman serin, kuru ve doğrudan güneş ışığı almayan yerlerde muhafaza edin.

Marketten su alırken üretim ve son tüketim tarihlerini mutlaka kontrol edin.

Mümkün olduğunca cam şişe veya paslanmaz çelik mataralar kullanmaya özen gösterin.

Bir pet şişeyi bitirdikten sonra tekrar tekrar su doldurup kullanmaktan kaçının. Tek kullanımlık plastikler, defalarca kullanılmaya uygun değildir.