Kabe’nin ilk fotoğrafları: 1861’de tarihi Hicaz belgesi arşivi

Muhammed Sadık Bey tarafından 1861 yılında kayda alınan Kâbe fotoğrafları, Hicaz bölgesinin görsel tarihteki en erken belgeleri arasında gösteriliyor. Mısır ordusunda mühendis ve topoğraf olarak görev yapan Sadık Bey, dönemin yeni teknolojilerinden biri olan cam plaka fotoğraf sistemiyle Mekke ve çevresini kayıt altına aldı. Bu çekimler, kutsal topraklara dair ilk sistematik görsel arşivlerden biri olarak kabul ediliyor.

Muhammed Sadık Bey ve Hicaz fotoğrafları

Sadık Bey, görev yaptığı askeri yapı içinde teknik bilgi ve saha deneyimini birleştirerek Mekke, Kâbe, Mescid-i Haram avlusu ve Medine’deki Yeşil Kubbe gibi önemli yapıları fotoğrafladı. Hicaz bölgesine yapılan bu çalışma, yalnızca dini merkezleri değil aynı zamanda dönemin şehir dokusunu da belgeleyen erken dönem bir fotoğraf projesi niteliği taşıdı.

Hac yolculuğu ve belgeleme

Yaklaşık yirmi yıl sonra yeniden Hicaz’a dönen Sadık Bey, bu kez hac kafilesinde haznedar olarak yer aldı. Bu yolculuk sırasında hac ibadetini belgeleyen kapsamlı bir fotoğraf koleksiyonu hazırladı. Söz konusu çalışma, hac sürecinin görsel olarak kayda geçtiği ilk bütünlüklü arşivlerden biri olarak öne çıktı.

Uluslararası tanınma ve ödül

Muhammed Sadık Bey’in Hicaz ve hac fotoğrafları yalnızca Osmanlı coğrafyasında değil Avrupa’da da ilgi gördü. 1881 yılında Venedik’te düzenlenen Coğrafya Sergisi’nde eserleri sergilendi ve bu çalışmalar altın madalya ile ödüllendirildi. Böylece Hicaz’ın görsel belgelenmesi uluslararası bir tanınırlık kazandı.