Cengiz Aytmatov’un Nobel yorumu yıllar sonra yeniden gündemde

Kırgız yazar Cengiz Aytmatov’un Nobel Edebiyat Ödülü’ne ilişkin yıllar önce yaptığı açıklama yeniden gündeme geldi. Edebiyat dünyasının en önemli isimleri arasında gösterilen Aytmatov, kendisine yöneltilen “Neden Nobel alamadınız?” sorusuna verdiği yanıtla dikkat çekmişti.

Nobel Ödülü’nün arkasındaki isim

Nobel Ödülleri adını, İsveçli kimyager ve mucit Alfred Nobel’den alıyor. Dinamitin mucidi olarak tanınan Nobel, kardeşiyle birlikte petrol sektörünün yükselişe geçtiği Bakü’de önemli yatırımlara imza attı. Hazar Havzası’ndaki petrol faaliyetlerinden elde edilen gelir, aileyi dönemin en varlıklı isimleri arasına taşıdı.

Servetini ödüllere bıraktı

Alfred Nobel, yaşamının son döneminde hazırladığı vasiyetle servetinin büyük bölümünü bilim, edebiyat ve barış gibi alanlarda insanlığa katkı sağlayan kişilere verilecek ödüller için tahsis etti. Nobel Ödülleri, bu vasiyet doğrultusunda her yıl 10 Aralık’ta sahiplerine takdim edilmeye devam ediyor.

Aytmatov’un dikkat çeken değerlendirmesi

Aradan geçen yılların ardından, eserleri onlarca dile çevrilen ve Türkiye’de de geniş bir okur kitlesine ulaşan Cengiz Aytmatov’a Nobel Edebiyat Ödülü’nü neden alamadığı soruldu. Yazar, bu soruya şu sözlerle karşılık verdi:

“Nobel yazara değil; hak edene verilir. Nobel dağıttıklarını şu an koynunda oturduğumuz Hazar’dan aldı. Yani benden aldı. Benden aldığını bana mı verecek? Modern dünya bu kadar insaflı değildir...”

Aytmatov’un bu sözleri, Nobel Ödülü sistemi ve ödüllerin tarihsel arka planına ilişkin değerlendirmeler arasında en çok hatırlanan yorumlardan biri olarak öne çıkıyor.