Srebrenitsa'nın en acı sembolü: Oğlunu ölüme çağıran baba Ramo

Baskı altında yapılan o son çağrı

Temmuz 1995 tarihinde Bosna Hersek topraklarında gerçekleştirilen Srebrenitsa Soykırımı, aradan geçen uzun yıllara rağmen tüm insanlığın vicdanında derin bir yara açmaya devam ediyor. Bu büyük felaketin sembol anlarından biri, Sırp askeri güçleri tarafından rehin alınan Boşnak baba Ramo Osmanovic'in, dağlık ve ormanlık alanda gizlenen oğlu Nermin'e seslenmek zorunda kalmasıdır. Tüm dünyada ve özellikle Türkiye’de zulme karşı bir hafıza simgesine dönüşen bu anlar, savaşın ne kadar acımasız olabileceğini kanıtlar niteliktedir. Silahların ve namluların gölgesinde kaydedilen o tarihi görüntülerde, çaresiz babanın evladına son haykırışı kayıtlara geçmiştir. Ramo Osmanovic, can güvenliği vaat eden işgalcilerin zoruyla oğluna hitaben tam olarak şu sözleri sarf etmiştir: "Nermin, gel! Ben buradayım. Korkmana gerek yok, Sırpların yanındayım!" Ancak bu seslenişin perde arkasında, teslim olan sivilleri acımasızca katletmeyi hedefleyen gizli bir plan yer alıyordu. Babasının güven veren çağrısına inanarak sığınağından çıkan Nermin, ne yazık ki babasıyla aynı acı kaderi paylaşmaktan kurtulamadı.

Toplu mezarlarda son bulan arayış

Bosna Savaşı'nın resmen son bulmasının ardından bölgede başlatılan geniş çaplı arama ve kimlik tespit süreçleri acı tabloyu netleştirdi. Uluslararası yargı mercileri tarafından da resmen soykırım olarak tescillenen bu büyük katliamın kurbanları araştırılırken, Ramo ve Nermin'in bedenlerine yıllar sonra ulaşılabildi. Baba ve oğlun kemikleri, birbirinden farklı toplu mezarlardan çıkarılarak teşhis edildi. Bu dramatik hadise, Balkan coğrafyasında işlenen en ağır insanlık suçlarının en somut kanıtlarından biri olarak tarihe geçti. Türkiye Cumhuriyeti de bu süreç boyunca soykırımın unutulmaması ve adaletin yerini bulması amacıyla hem diplomatik hem de insani alanda Bosna halkına desteğini kesintisiz şekilde sürdürdü.

Unutulmayan katliamın hukuki boyutu

Avrupa kıtasının ortasında, Birleşmiş Milletler kontrolündeki güvenli bölgede yaşanan bu kıyım, uluslararası hukuk sisteminin en büyük başarısızlıklarından biri olarak kabul edilmektedir. Ramo ve Nermin Osmanovic’in hafızalara kazınan hazin öyküsü, her yıl düzenlenen anma törenlerinde adaletin hatırlatılması adına önemli bir nirengi noktası teşkil ediyor. Çeşitli resmi kurumlar ile insan hakları örgütlerinin yürüttüğü çalışmalar kapsamında geçmişteki bu suçların sorumlularının cezalandırılması için hukuki süreçler devam ederken, kurban yakınları da adalet nöbetini sürdürmektedir.