Afrika'nın istikrar bulamayan ülkesi: Sudan

Orta Doğu’nun Afrika’ya açılan kapısı, stratejik ve jeopolitik öneme sahip, 1 milyon 861 bin 484 kilometrekare yüz ölçümüyle kıtanın en büyük 3’üncü ülkesi Sudan’ın Mısır, Libya, Etiyopya, Çad, Orta Afrika, Güney Sudan ve Eritre ile sınırı bulunuyor.

Gayrisafi Yurtiçi Hasılası (GSYİH) IMF’ye göre 2021'de 35,15 milyar dolar. Kişi başına düşen milli gelir ise 2021’de 773 dolar.

Son 4 yılda dibe vuran Sudan ekonomisi, 2021 yılında ortalama yüzde 359 ile dünya enflasyon liginde birinci sırada yer aldı.

Afrika’nın en fazla darbe gören ülkesi

• Afrika kıtasında 1950'lerden bu yana 200 civarında darbe yapıldı, 1990 yılından itibaren ise dünyadaki 40 darbenin 30'u bu kıtada gerçekleşti.

25 Ekim 2021’de Egemenlik Konseyi’ni yöneten askerî liderlerin yönetime el koyup hükümeti feshetmesinden bu yana siyasî ve ekonomik istikrar henüz sağlanamadı.

Siyasî durum

Hamduk, barış anlaşmasını imzalayan silahlı grupların yönetime dahil edilmeleri için eski hükümeti feshedip 9 Şubat 2021'de yeni kabinesini kurdu.

• Ordu ile sivil yönetim arasında iktidar mücadelesi ve ciddi fikir ayrılıkları yaşanması sonucu asker 25 Ekim 2021'de yönetime el koyarak olağanüstü hal (OHAL) ilan etti, hükümeti feshetti, Başbakan Hamduk dahil onlarca siyasetçi gözaltına alındı.

Ekonomi

Sudan yüz ölçümü açısından bir zamanlar Afrika’nın en büyük ülkesiyken 1985-2005 yıllarında güney-kuzey iç savaşı 2011’de Güney Sudan’ın bölünmesiyle sonuçlandı.

Darfur krizi ve Batı'yla yaşanan sorunlar

• ABD'nin El Kaide terör örgütü lideri Usame bin Ladin’e 1991-1996'da kucak açtığı için terör gruplarına destek verdiği gerekçesiyle "kara listeye" aldığı Sudan’a 1997’de ekonomik yaptırım uygulamaya başlaması, Kenya ve Tanzanya’daki büyükelçiliklerine düzenlenen saldırılar sonrası bunları daha da ağırlaştırması, Darfur olayları nedeniyle Batı ile ilişkilerin kötüleşmesi ve son olarak Güney Sudan’ın bağımsızlığı ile ciddi gelir kaybı yaşaması, Sudan ekonomisinde bugün dahi onarılması güç yaralar açtı.

2000’li yıllarda ekonomide yüksek büyüme hızı ile adeta Afrika’nın parlayan yıldızı halinde gelen Sudan, 2010 sonrası yaşanan siyasî gelişmelere paralel olarak bu ivmeyi kaybetti.

Aralık 2018'deki halk ayaklanması ve 11 Nisan 2019’daki askerî müdahale sonrasından şimdiye kadar siyasî istikrarın sağlanamadığı ve dolayısıyla ekonominin giderek kötüleştiği ülkede geçici yönetim, ekmek, akaryakıt, elektrik gibi temel tüketim maddelerindeki devlet desteğini kaldırdı, yüksek oranda vergiler getirdi.

Komşularıyla ilişkileri

Sudan’ın kabul etmediği ancak siyasî ve idarî olarak Mısır egemenliğindeki bölge, zengin yer altı kaynaklarıyla dikkati çekiyor. Bölgede altın, uranyum, grafit, krom, nikel, demir cevheri ve barit gibi çok farklı madenlerin bulunduğu biliniyor.

Halayib ve Faşaka meselesini barışçıl yollarla çözmeye çalışan ve şiddet kullanma niyeti olmadığını açıklayan Sudan, bu sorunların diyalog ve uzlaşıyla çözülebileceğini, zamanı gelince bu meseleleri ele alacaklarını belirtiyor.

Değerlendirilemeyen turizm potansiyeli

Kızıldeniz kıyı şeridinde Sudan çeşitli turizm fırsatları sunuyor ancak siyasî istikrarsızlık nedeniyle bu alandan da yeterince istifade edemiyor.

Doğusundaki Port Sudan’da eşsiz resifler ve dalış alanları, kuzeyde Mısır Piramitlerinden 800 yıl kadar eski olduğu belirtilen Merove Piramitleri, dünyanın en uzun Nehri Nil’in iki ana kolu Beyaz ve Mavi Nil’in birleştiği Hartum, başlıca turistik destinasyonlar arasında yer alıyor.