Kırgızistan ve Tacikistan 31 yıldır sınır anlaşmazlığını çözemedi
19:00, 19/09/2022, PazartesiG: Güncelleme: 16:12, 17/10/2022, Pazartesi
MecraAnadolu Ajansı
Kırgızistan - Tacikistan 31 yıldır sınır anlaşmazlığı yaşıyor.
Sovyetler Birliği'nce etnik, siyasi, ekonomik ve kültürel faktörler gözetilmeksizin çizilen sınır, bağımsızlığını yeni kazanan Orta Asya ülkeleri Kırgızistan ile Tacikistan’a ciddi sorunları miras bıraktı. Kırgızistan ile Tacikistan’ın arasında son 10 yılda toprak iddiası, su kaynakları ve yaylaların kullanımıyla ilgili 150’dan fazla çatışma yaşandı.
Sovyetler Birliği'
nce etnik, siyasi, ekonomik ve kültürel faktörler gözetilmeksizin çizilen sınırlar, bağımsızlığını yeni kazanan Orta Asya ülkeleri Kırgızistan ile Tacikistan’ı
31
yıldır karşı karşıya getiriyor.- Kırgızistan ile Tacikistan devletleri, SSCB'nin (Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği) dağılmasıyla bir taraftan ekonomik, siyasi ve toplumsal sorunların üstesinden gelmeye çabalarken, diğer taraftan da ülke sınırları ile ilgili sorunlarla karşılaştı.
Her iki ülkenin önceliği arasında bulunan ve
Sovyetler Birliği'nden miras kalan
sınır sorununa çözüm arayışları devam ederken, her iki ülkenin sınır bölgelerinde coğrafik durum, etnik yapı, ulaşım ve su kaynakları nedeniyle çözüm arayışı çıkmazda.
Verimli tarım arazilerinin yoğunluğu, bölgenin sınırlarının belirlenmemiş olması, yasa dışı geçişler, hayvan otlatma ve su kaynaklarının kontrolü nedeniyle sık sık sınır koruyucu ve vatandaşlar arasında gerginlikler çıkıyor.
- Batken bölgesi
Ülkenin güneyindeki
Tacikistan ile Özbekistan'a
sınırı olan Batken
bölgesi, doğal yeraltı ve su kaynakları, tabiat güzelliği, düzgün transit yolları ve 500 bin civarındaki nüfusuyla Kırgızistan'ın 7 bölgesinden birini
oluşturuyor.Fergana Vadisi'nde
Özbekistan'ın
Fergana, Namangan, Andican, Tacikistan'ın Hocand, Kırgızistan'ın da Oş, Celalabad ve Batken bölgeleri bulunuyor.Batken bölgesinin, kuzeydoğusunda Özbekistan Cumhuriyeti, güneybatı ve kuzeyde Tacikistan Cumhuriyeti ile sınırı bulunuyor.
Batken bölgesinde, biri Tacikistan'a, ikisi de Özbekistan'a ait toplam
100 bin civarındaki nüfusuyla
bölge konumundaki anklavlar mevcut.Kırgızistan'ın Batken bölgesinde Özbekistan’a ait Şahimerdan, Soh, Tacikistan’a ait Voruh anklavları bulunuyor.
Bu bağlamda ulaşım arterleri birçok sınır ve anklav geçtiği için karşılıklı kaçakçılık suçlamaları ve farklı tartışmalara yol açıyor.
Kırgızistan
topraklarının yüzde 8,5 bölümünü
kapsayan bölgede tarım, yeraltı, su ve enerji kaynaklarının yanı sıra az da olsa petrol ve doğal gaz kaynakları mevcut.- İki ülke sınırının hemen hemen yarısı "tartışmalı"
Bölgede en karmaşık sınırlara sahip
Kırgızistan
ile Tacikistan
bu sorunu uzun süredir çözemiyor ve bu ülkenin sınırlarının kesiştiği Fergana Vadisi
ise sınır anlaşmazlıklarının ana faktörünü oluşturuyor.Kırgızistan ile Tacikistan arasındaki
970
kilometrelik sınırdan sadece 503
kilometresi belliyken, 2012
'den bu yana süren sınır belirleme çalışmalarında sadece 47
kilometre üzerinde uzlaşıldı.- Kırgızistan vatandaşlarının yaşadığı yerleşim birimlerinin Tacikistan'a çok yakın mesafede bulunması sebebiyle sınır anlaşmazlığı yüzünden çıkan çatışmalardan en çok yine Kırgız vatandaşları etkileniyor.
İki ülkenin bağımsızlık tarihinde kronikleşen sınır sorunları
31 yıldır
komşuluk ilişkilerinde pürüzler yaratarak, çatışan halkların canı ve malına neden oldu.- Tacik-Kırgız sınırında son 10 yılda 150'den fazla gerginlik yaşandı
Son
10 yılda
iki ülke arasında toprak iddiası, su kaynakları ile yaylaların kullanımıyla ilgili konular, anlaşmazlıklarda ön plana çıktı.Bu dönemde iki ülke arasında belirtilen nedenlerle can kayıplarının da yaşandığı
150’den fazla gerginlik ve çatışma
kaydedildi.İki ülke arasında en büyük can kaybının yaşandığı
29 Nisan 2021'deki çatışma
, Kırgız-Tacik
sınırında yer alan Golovnoy
adlı su dağıtım şebekesini kontrol etme nedeniyle çıkmıştı.Kırgız-Tacik sınır muhafızları arasında yaşanan çatışmada
31 Kırgız vatandaşı yaşamını yitirmişti,
yine Kırgızistan tarafında 21 ev, 10 benzin istasyonu, bir okul, 2 kafe, 8 bakkal, bir sınır karakolu yakılmıştı.
- İki ülke sınırındaki son çatışma
Kırgız-Tacik sınırındaki son çatışma
14 Eylül 2022’de yaşandı.Silahlı çatışma şiddetlenerek tam
10 saat
sürdü.Olayda
Kırgız
tarafından ilk belirlemede 24 kişinin öldüğü,
yaklaşık 90 kişinin yaralandığı bildirildi.Daha sonra, Kırgızistan tarafında hayatını kaybedenlerin sayısının
59
'a yükseldiği bildirildi.Açıklamada, yaralı sayısının
144
'e yükseldiği, bunlardan 102'sinin tedavisinin Bişkek ve Oş şehir hastanelerinde sürdüğü ifade edildi.- Tacikistan Dışişleri Bakanlığı, sınırdaki çatışmada 25 sivilin hayatını kaybettiğini duyurmuştu.
Tacikistan'a yakın
Kırgız köylerinden yaklaşık 136 bin kişi
güvenli yerlere tahliye edildi.Kırgızistan, Tacikistan sınır muhafızlarıyla çatışmaların yaşandığı
Batken
bölgesinde olağanüstü hal (OHAL) ilan etti.İki ülke, sınırdaki anlaşmazlığı çözmek için komisyon kurmayı kararlaştırdı ancak sınırda zaman zaman ateşkes ihlalleri yapılıyor.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.