GündemMossad'ın utanç operasyonu

Mossad'ın utanç operasyonu

HABER MASASI MECRA 4 DAKİKADA OKUNUR
Mossad'ın utanç operasyonu
Hamas Lideri Hâlid Meşal, 1997'de Mossad'ın düzenlediği bir suikast girişimine maruz kaldı.
BEĞEN

Ürdün’ün başkenti Amman’da o gün her şey sıradan görünüyordu. Şehrin diğer caddeleri gibi Vasfi el Tell Caddesi de yerli ve yabancı insanlarla doluydu. Amman’ın doğal hayatına karışmayı seven turistler için, bu cadde güzel ayrıntılarla süslüydü: Küçük dükkânlar, Arap kıyafetleri satan yerler, baharatçılar, nargile ve kahve mekânları…

Mossad'ın Amman'da sokak ortasında suikasta girişmesi, Ürdün'ün egemenliğine açık bir saygısızlıktı.
Mossad'ın Amman'da sokak ortasında suikasta girişmesi, Ürdün'ün egemenliğine açık bir saygısızlıktı.

Tarihlerin 25 Eylül 1997’yi gösterdiği o gün, saat tam 10.30’da, caddenin ortalarındaki beş katlı bir binanın önüne siyah bir otomobil yanaştı. Kaldırımdan taşan insanlardan yol isteyerek duran araçtan, siyah sakallı genç bir adam indi. Gösterişsiz kıyafetine rağmen, kendisini kuşatan korumalara bakılırsa, önemli biri olmalıydı. Geri dönüp arabada kalan çocuklarını selamladı. Onlar şoförle okullarına devam ederken, 41 yaşındaki adam kaldırımdaki küçük kalabalığı yararak binanın kapısına yöneldi. Tam bu sırada bir karmaşa yaşandı. Kıyafetlerinden Batılı turistler oldukları anlaşılan iki kişi, adamı kucaklamak ister gibi boynuna sarıldı. Korumaların hemen müdahalesiyle uzaklaştırıldılar, ama bir gariplik olduğu kesindi.

Meşal, suikast girişimi sırasında 41 yaşındaydı.
Meşal, suikast girişimi sırasında 41 yaşındaydı.

Panikleyen turistler, kenarda bekleyen kapısı açık Toyota marka beyaz bir araca doğru koştuklarında, korumalar da hemen peşlerine düştü. Ardından Amman sokaklarında baş döndürücü bir kovalamaca başladı. Bir saat sonra, artık “suikast timi” oldukları kesinleşen saldırganlar gözaltındaydı. Kendileriyle birlikte hareket eden diğer dört kişi, İsrail Büyükelçiliği binasına sığınmıştı. Birkaç saat içinde, her şey net bir şekilde anlaşılmıştı: İsrail gizli servisi Mossad, Ürdün’ün başkenti Amman’ın göbeğinde, Hamas lideri Hâlid Meşal’i öldürmeye kalkışmıştı. Bu, iki ülke arasındaki barış anlaşmasına da diplomatik teamüllere de tamamen tersti.

Hâlid Meşal, Ürdün'ün en gelişmiş tıp merkezi olan Kral Hüseyin Hastanesi'ne kaldırılmıştı.
Hâlid Meşal, Ürdün'ün en gelişmiş tıp merkezi olan Kral Hüseyin Hastanesi'ne kaldırılmıştı.

Amman sokaklarında bunlar olurken, Hâlid Meşal, kendisini “kucaklamaya” kalkışan Mossad ajanlarının o hareketinden sonra yavaş yavaş şuurunu yitirdi. Akşam olurken, Meşal hastaneye kaldırılıp tedavi altına alınmıştı. Ancak Ürdünlü doktorlar, Meşal’e ne olduğunu çözemiyordu. Vücudunda herhangi bir saldırı izi yoktu. Açık yara veya fiziksel bir müdahale emaresi görülmüyordu. Doktorlar incelemeyi derinleştirdiklerinde, Meşal’in kulağına, tarifi ve terkibi bilinmeyen esrarengiz bir zehrin enjekte edildiğini gördüler. Panzehir, yani Meşal’i hayata döndürecek şey ise, ancak İsrail’in elinde olabilirdi. Şu durumda, İsrail’den bunu talep etmekten başka çare görünmüyordu.

Kral Hüseyin, olay sonrası diplomasiyi ustalıkla kullandı.
Kral Hüseyin, olay sonrası diplomasiyi ustalıkla kullandı.

Ürdün Kralı Hüseyin, suikast girişiminin hemen ardından, olaydan haberdar edilmişti. Başkentin göbeğinde böyle bir olayın gerçekleşebilmesi, Kral’ı öfkeden deliye döndürmüştü. Amman İstihbarat Müdürü Semih Battihi, Mossad’ın Amman istasyonuyla temasa geçerek, durumu doğrulattığında, Kral bu defa öfkesini diplomatik bir yaptırıma dönüştürmek için düğmeye bastı. İsrail’e gönderilen mesajda, “Eğer Meşal’e enjekte edilen zehrin panzehri ve terkibi Ürdün’e ulaştırılmazsa, iki ülke arasındaki barış anlaşması da sona erer” deniyordu. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, bu sözlerin sıradan bir blöf olmadığının farkındaydı. Meşal, Amman’daki kraliyet hastanesinde yaşam savaşı verirken, Kudüs’ten havalanan bir helikopter, panzehri hastaneye getirdi. Netanyahu, kimyasal terkibi ise “milli sır” gerekçesine sığınarak vermeye yanaşmıyordu. Krizin büyümesi üzerine, ABD Başkanı Bill Clinton da devreye girdi, terkip de Amman’a nakledildi.

Hamas'ın kurucu lideri Şeyh Ahmed Yâsin, 1990'da tutuklanmıştı.
Hamas'ın kurucu lideri Şeyh Ahmed Yâsin, 1990'da tutuklanmıştı.

Doktorların panzehri vücuduna hızlıca uyguladığı Hâlid Meşal, ertesi sabah gözlerini açtığında, olay Ortadoğu’nun bütün başkentlerinde çoktan yankılanıyordu. İsrail’in böyle bir şeye cesaret edebilmesi bir yana, Kral Hüseyin’in panzehri istemesindeki kararlılık Arap dünyasında şaşkınlık ve hayranlık uyandırmıştı. Kral ayrıca, İsrail tarafından hapiste tutulan Şeyh Ahmed Yâsin’in salıverilmesini de talep etmişti. ABD ve Batı tarafından büyük bir baskıyla karşı karşıya kalan İsrail, bu talebe de “tamam” demek durumunda kalmıştı. Suikast girişimi İsrail ve Mossad için utanca dönüşürken, Kral Hüseyin’in hanesine “zafer” olarak yazılmıştı.

Suikast girişimine dair başka ayrıntılar, birkaç gün içinde ortaya çıktı. Özellikle kimyasal saldırı konusunda eğitimli olan Mossad ajanları, Ürdün’e Kanada pasaportlarıyla giriş yapmıştı. Hamas’ın merkez ofisinin bulunduğu bina çevresinde, turist kılığında günlerce tatbikat yapan ajanlar, Hâlid Meşal’in günlük programını ve ofise ne zaman geldiğini tespit ettikten sonra, eylemi gerçekleştirmek için merkezden onay beklemişti.

Hamas, 1987'de kurulmasının ardından, Filistinlilerin yoğun desteğini kazandı.
Hamas, 1987'de kurulmasının ardından, Filistinlilerin yoğun desteğini kazandı.

1987’de kurulan ve kısa zaman içinde Filistinlilerin büyük desteğini kazanan Hamas (İslâmî Direniş Hareketi, Hareketu’l-Mukâvemeti’l-İslâmiyye), İsrail işgaline karşı mücadelede etkin bir şekilde yer aldığı için İsrail hükümetlerinin hedefindeydi. 4 Kasım 1995’te İsrail Başbakanı Yitzhak Rabin’in yerleşimci bir terörist Yahudi tarafından öldürülmesinden sonra, ilk seçimde iktidara gelen Başbakan Benyamin Netanyahu, Hamas’ın etkisizleştirilmesi için ayrıntılı bir eylem planı hazırlatmıştı. Planın içinde, Hamas’ın üst düzey kadrosunun suikastlar ve nokta atışı saldırılarla ortadan kaldırılmasına dair bir bölüm de vardı. Netanyahu, özellikle Meşal’in hedef alınması için hazırlık yapmak üzere, Mossad Şefi Danny Yatom’u görevlendirdi.

Hâlid Meşal suikastını, dönemin Mossad şefi Danny Yatom planlamıştı.
Hâlid Meşal suikastını, dönemin Mossad şefi Danny Yatom planlamıştı.

Aldığı direktiften sonra çalışmalarını yoğunlaştıran Yatom, silahlı saldırı ve aracına bomba yerleştirmek gibi yaygın yöntemleri hızla eledi. “Öyle bir şey yapmalıyız ki” diyordu, “Kimse bizi açıkça suçlayamamalı”. Yatom, olaydan yaklaşık 20 yıl sonra, 2017’de verdiği bir mülakatta, “İz bırakmamış bile olsak, zaten herkes bizi suçlayacaktı. Ama yine de arkada somut bir şey kalmamalıydı” diyecekti. Nihayet, formülünü sadece İsrailli kimyagerlerin bildiği, morfinden 200 kat daha etkili, fentanil içerikli bir kimyasal maddenin kullanımı üzerinde mutabık kalındı. Yatom, bu kararı verirken sadece iz bırakmamayı hesaplamamıştı. “Öyle sürpriz bir operasyon olmalı ki” diye düşünüyordu, “Hamas liderleri, bundan sonra ne geleceği konusunda plan yapamamalılar”.

Sonraki bir hafta içinde sadece Ortadoğu’nun değil, bütün dünyanın en önemli gündem maddesine dönüşen suikast girişimi, Hamas’ın da yeniden tartışılmasına yol açmıştı. İsrail yönetimi, suikast girişimini Hamas’ı suçlayarak unutturmaya çalışsa da, o ünlü kamu diplomasisi (“hasbara”) bu defa çalışmadı. Meşal suikast girişimi, İsrail içinde de siyasi kriz doğurdu. İsrail Parlamentosu’nda oluşturulan özel komisyon, Danny Yatom’un görevden alınması gerektiği sonucuna ulaştı. Ürdün Kralı Hüseyin de, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’ya gönderdiği notada, Yatom görevde oldukça iki ülke arasındaki ilişkilerin düzelmeyeceğini bildirdi. Gerilim dolu birkaç ayın ardından, 25 Şubat 1998’de Danny Yatom, Mossad başkanlığından istifa etmek zorunda kaldı.

Benyamin Netanyahu, Hâlid Meşal'i (sağda) ortadan kaldırarak Hamas'ı zayıflatacağını hesaplamıştı.
Benyamin Netanyahu, Hâlid Meşal'i (sağda) ortadan kaldırarak Hamas'ı zayıflatacağını hesaplamıştı.

Mossad’ın tabir-i caizse “çuvalladığı” operasyonun üzerinden tam 21 yıl geçti. Hamas liderliğini İsmail Haniye’ye devreden Hâlid Meşal, Katar’ın başkenti Doha’da sakin bir yaşam sürüyor. İsrail’de Benyamin Netanyahu, yeniden başbakan. Bugün 73 yaşında olan eski Mossad şefi Danny Yatom ise, “İsrail, Netanyahu’nun liderliği altında ağır hasta” diyecek kadar eski patronuna düşman...

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN
BEĞEN

HAFTANIN ÖZETİ

Rejim zulmü altındaki İdlib'de son durum
Rejim zulmü altındaki İdlib'de son durum
Rejim zulmü altındaki İdlib'de son durumBeşşar Esed rejiminin Rusya'nın hava desteğiyle ele geçirdiği İdlib’e bağlı Han Şeyhun ilçesi harabeye döndü. Rejim güçlerinin Nisan 2017'deki kimyasal silah katliamından bu yana aralıksız hedef alınan ilçede sivil halk kalmadı. İlçenin, yıkılmış binalar ve tahrip olmuş yollardan ibaret olduğu bildiriliyor. A...

PORTRELER

Bir devrim hikâyesi
Bir devrim hikâyesi
İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevî’nin iktidardan uzaklaştırılması sürecine öncülük eden Ayetullah Seyyid Rûhullah Mûsevî Humeynî, geçtiğimiz yüzyılın en dikkate değer ve en tartışmalı şahsiyetlerinden biridir. Şiî inancına mensup çevrelerde şimdiden efsaneleştirilen ve neredeyse bir tür “aziz” mertebesine yükseltilen Humeynî’nin hayatı, Ortadoğu’nun ...

HAREKETLER

Okullara savaş açan örgüt: Boko Haram
Okullara savaş açan örgüt: Boko Haram
Boko ya da Buku Haram’a, Hausa dilinde kelime karşılığı olarak “Latin alfabesi haram”, “Batılı eğitim haram” anlamları verilmektedir. Boko Haram, Nijerya'nın Borno eyaletinde, Batıya karşı nefret duyan, yozlaşmış ve İslam-dışı gördüğü Nijerya hükümetine ağır eleştiriler yönelten Muhammed Yusuf tarafından 2002 yılında kurulmuştur.Yusuf, Borno eyalet...

KARENİN SÖYLEDİĞİ

"Libya Devrimi"nin 20. yılı
"Libya Devrimi"nin 20. yılı
01 Eylül 1989 tarihinde başkent Trablus’ta "Libya Devrimi"nin 20. yıl dönümü için düzenlenen törende, sol başta, 1969 yılında 27 yaşında genç bir subayken, Türkiye'de bulunan Kral İdris'i kansız bir darbeyle devirip iktidarı ele geçiren, Libya lideri Muammer Kaddafi görülüyor. Ortanın sağında Suriye Cumhurbaşkanı Hafız Esad, Cezayir Devlet Başkanı ...

MALUMAT

Kur'an-ı Kerim'in Rusça'ya ilk tercümeleri
Kur'an-ı Kerim'in Rusça'ya ilk tercümeleri
Rusların Müslüman kavimlerle ilk tanışması 10. yüzyıla tevafuk ediyor olsa da Kur’an-ı Kerim’in Rusçaya tercümesi ilk defa 18. yüzyılda yapıldı. Rusların “Velikiy Pyotr”, yani Büyük Petro olarak tanıdığı I Petro zamanında Rusya’da kapsamlı ve uzun soluklu modernleşme çalışmalarının temeli atıldı. Bizzat I Petro’nun gözetiminde yürütülen bu çalışmal...

NE OKUMALI?

İslam ve Modern İnsanın Çıkmazı
İslam ve Modern İnsanın Çıkmazı
Farklı alanlarda bilim insanı yetiştirmiş, eğitimli bir aileden gelen İranlı alim Seyyid Hüseyin Nasr, akademik eğitimini Amerika’da farklı okullarda tamamladı. MIT’de fizik alanında aldığı lisans eğitimi ve Harvard Üniversitesi’ndeki bilim tarihi doktorasından sonra İran’da ve Amerika’da çeşitli akademik görevlerde bulundu. Hem Doğu’da hem de Batı...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz