GündemMossad'ın utanç operasyonu

Mossad'ın utanç operasyonu

HABER MASASI MECRA 4 DAKİKADA OKUNUR
Mossad'ın utanç operasyonu
Hamas Lideri Hâlid Meşal, 1997'de Mossad'ın düzenlediği bir suikast girişimine maruz kaldı.

Ürdün’ün başkenti Amman’da o gün her şey sıradan görünüyordu. Şehrin diğer caddeleri gibi Vasfi el Tell Caddesi de yerli ve yabancı insanlarla doluydu. Amman’ın doğal hayatına karışmayı seven turistler için, bu cadde güzel ayrıntılarla süslüydü: Küçük dükkânlar, Arap kıyafetleri satan yerler, baharatçılar, nargile ve kahve mekânları…

Mossad'ın Amman'da sokak ortasında suikasta girişmesi, Ürdün'ün egemenliğine açık bir saygısızlıktı.
Mossad'ın Amman'da sokak ortasında suikasta girişmesi, Ürdün'ün egemenliğine açık bir saygısızlıktı.

Tarihlerin 25 Eylül 1997’yi gösterdiği o gün, saat tam 10.30’da, caddenin ortalarındaki beş katlı bir binanın önüne siyah bir otomobil yanaştı. Kaldırımdan taşan insanlardan yol isteyerek duran araçtan, siyah sakallı genç bir adam indi. Gösterişsiz kıyafetine rağmen, kendisini kuşatan korumalara bakılırsa, önemli biri olmalıydı. Geri dönüp arabada kalan çocuklarını selamladı. Onlar şoförle okullarına devam ederken, 41 yaşındaki adam kaldırımdaki küçük kalabalığı yararak binanın kapısına yöneldi. Tam bu sırada bir karmaşa yaşandı. Kıyafetlerinden Batılı turistler oldukları anlaşılan iki kişi, adamı kucaklamak ister gibi boynuna sarıldı. Korumaların hemen müdahalesiyle uzaklaştırıldılar, ama bir gariplik olduğu kesindi.

Meşal, suikast girişimi sırasında 41 yaşındaydı.
Meşal, suikast girişimi sırasında 41 yaşındaydı.

Panikleyen turistler, kenarda bekleyen kapısı açık Toyota marka beyaz bir araca doğru koştuklarında, korumalar da hemen peşlerine düştü. Ardından Amman sokaklarında baş döndürücü bir kovalamaca başladı. Bir saat sonra, artık “suikast timi” oldukları kesinleşen saldırganlar gözaltındaydı. Kendileriyle birlikte hareket eden diğer dört kişi, İsrail Büyükelçiliği binasına sığınmıştı. Birkaç saat içinde, her şey net bir şekilde anlaşılmıştı: İsrail gizli servisi Mossad, Ürdün’ün başkenti Amman’ın göbeğinde, Hamas lideri Hâlid Meşal’i öldürmeye kalkışmıştı. Bu, iki ülke arasındaki barış anlaşmasına da diplomatik teamüllere de tamamen tersti.

REKLAM

Hâlid Meşal, Ürdün'ün en gelişmiş tıp merkezi olan Kral Hüseyin Hastanesi'ne kaldırılmıştı.
Hâlid Meşal, Ürdün'ün en gelişmiş tıp merkezi olan Kral Hüseyin Hastanesi'ne kaldırılmıştı.

Amman sokaklarında bunlar olurken, Hâlid Meşal, kendisini “kucaklamaya” kalkışan Mossad ajanlarının o hareketinden sonra yavaş yavaş şuurunu yitirdi. Akşam olurken, Meşal hastaneye kaldırılıp tedavi altına alınmıştı. Ancak Ürdünlü doktorlar, Meşal’e ne olduğunu çözemiyordu. Vücudunda herhangi bir saldırı izi yoktu. Açık yara veya fiziksel bir müdahale emaresi görülmüyordu. Doktorlar incelemeyi derinleştirdiklerinde, Meşal’in kulağına, tarifi ve terkibi bilinmeyen esrarengiz bir zehrin enjekte edildiğini gördüler. Panzehir, yani Meşal’i hayata döndürecek şey ise, ancak İsrail’in elinde olabilirdi. Şu durumda, İsrail’den bunu talep etmekten başka çare görünmüyordu.

Kral Hüseyin, olay sonrası diplomasiyi ustalıkla kullandı.
Kral Hüseyin, olay sonrası diplomasiyi ustalıkla kullandı.

Ürdün Kralı Hüseyin, suikast girişiminin hemen ardından, olaydan haberdar edilmişti. Başkentin göbeğinde böyle bir olayın gerçekleşebilmesi, Kral’ı öfkeden deliye döndürmüştü. Amman İstihbarat Müdürü Semih Battihi, Mossad’ın Amman istasyonuyla temasa geçerek, durumu doğrulattığında, Kral bu defa öfkesini diplomatik bir yaptırıma dönüştürmek için düğmeye bastı. İsrail’e gönderilen mesajda, “Eğer Meşal’e enjekte edilen zehrin panzehri ve terkibi Ürdün’e ulaştırılmazsa, iki ülke arasındaki barış anlaşması da sona erer” deniyordu. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, bu sözlerin sıradan bir blöf olmadığının farkındaydı. Meşal, Amman’daki kraliyet hastanesinde yaşam savaşı verirken, Kudüs’ten havalanan bir helikopter, panzehri hastaneye getirdi. Netanyahu, kimyasal terkibi ise “milli sır” gerekçesine sığınarak vermeye yanaşmıyordu. Krizin büyümesi üzerine, ABD Başkanı Bill Clinton da devreye girdi, terkip de Amman’a nakledildi.

REKLAM

Hamas'ın kurucu lideri Şeyh Ahmed Yâsin, 1990'da tutuklanmıştı.
Hamas'ın kurucu lideri Şeyh Ahmed Yâsin, 1990'da tutuklanmıştı.

Doktorların panzehri vücuduna hızlıca uyguladığı Hâlid Meşal, ertesi sabah gözlerini açtığında, olay Ortadoğu’nun bütün başkentlerinde çoktan yankılanıyordu. İsrail’in böyle bir şeye cesaret edebilmesi bir yana, Kral Hüseyin’in panzehri istemesindeki kararlılık Arap dünyasında şaşkınlık ve hayranlık uyandırmıştı. Kral ayrıca, İsrail tarafından hapiste tutulan Şeyh Ahmed Yâsin’in salıverilmesini de talep etmişti. ABD ve Batı tarafından büyük bir baskıyla karşı karşıya kalan İsrail, bu talebe de “tamam” demek durumunda kalmıştı. Suikast girişimi İsrail ve Mossad için utanca dönüşürken, Kral Hüseyin’in hanesine “zafer” olarak yazılmıştı.

Suikast girişimine dair başka ayrıntılar, birkaç gün içinde ortaya çıktı. Özellikle kimyasal saldırı konusunda eğitimli olan Mossad ajanları, Ürdün’e Kanada pasaportlarıyla giriş yapmıştı. Hamas’ın merkez ofisinin bulunduğu bina çevresinde, turist kılığında günlerce tatbikat yapan ajanlar, Hâlid Meşal’in günlük programını ve ofise ne zaman geldiğini tespit ettikten sonra, eylemi gerçekleştirmek için merkezden onay beklemişti.

Hamas, 1987'de kurulmasının ardından, Filistinlilerin yoğun desteğini kazandı.
Hamas, 1987'de kurulmasının ardından, Filistinlilerin yoğun desteğini kazandı.

1987’de kurulan ve kısa zaman içinde Filistinlilerin büyük desteğini kazanan Hamas (İslâmî Direniş Hareketi, Hareketu’l-Mukâvemeti’l-İslâmiyye), İsrail işgaline karşı mücadelede etkin bir şekilde yer aldığı için İsrail hükümetlerinin hedefindeydi. 4 Kasım 1995’te İsrail Başbakanı Yitzhak Rabin’in yerleşimci bir terörist Yahudi tarafından öldürülmesinden sonra, ilk seçimde iktidara gelen Başbakan Benyamin Netanyahu, Hamas’ın etkisizleştirilmesi için ayrıntılı bir eylem planı hazırlatmıştı. Planın içinde, Hamas’ın üst düzey kadrosunun suikastlar ve nokta atışı saldırılarla ortadan kaldırılmasına dair bir bölüm de vardı. Netanyahu, özellikle Meşal’in hedef alınması için hazırlık yapmak üzere, Mossad Şefi Danny Yatom’u görevlendirdi.

REKLAM

Hâlid Meşal suikastını, dönemin Mossad şefi Danny Yatom planlamıştı.
Hâlid Meşal suikastını, dönemin Mossad şefi Danny Yatom planlamıştı.

Aldığı direktiften sonra çalışmalarını yoğunlaştıran Yatom, silahlı saldırı ve aracına bomba yerleştirmek gibi yaygın yöntemleri hızla eledi. “Öyle bir şey yapmalıyız ki” diyordu, “Kimse bizi açıkça suçlayamamalı”. Yatom, olaydan yaklaşık 20 yıl sonra, 2017’de verdiği bir mülakatta, “İz bırakmamış bile olsak, zaten herkes bizi suçlayacaktı. Ama yine de arkada somut bir şey kalmamalıydı” diyecekti. Nihayet, formülünü sadece İsrailli kimyagerlerin bildiği, morfinden 200 kat daha etkili, fentanil içerikli bir kimyasal maddenin kullanımı üzerinde mutabık kalındı. Yatom, bu kararı verirken sadece iz bırakmamayı hesaplamamıştı. “Öyle sürpriz bir operasyon olmalı ki” diye düşünüyordu, “Hamas liderleri, bundan sonra ne geleceği konusunda plan yapamamalılar”.

Sonraki bir hafta içinde sadece Ortadoğu’nun değil, bütün dünyanın en önemli gündem maddesine dönüşen suikast girişimi, Hamas’ın da yeniden tartışılmasına yol açmıştı. İsrail yönetimi, suikast girişimini Hamas’ı suçlayarak unutturmaya çalışsa da, o ünlü kamu diplomasisi (“hasbara”) bu defa çalışmadı. Meşal suikast girişimi, İsrail içinde de siyasi kriz doğurdu. İsrail Parlamentosu’nda oluşturulan özel komisyon, Danny Yatom’un görevden alınması gerektiği sonucuna ulaştı. Ürdün Kralı Hüseyin de, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’ya gönderdiği notada, Yatom görevde oldukça iki ülke arasındaki ilişkilerin düzelmeyeceğini bildirdi. Gerilim dolu birkaç ayın ardından, 25 Şubat 1998’de Danny Yatom, Mossad başkanlığından istifa etmek zorunda kaldı.

REKLAM

Benyamin Netanyahu, Hâlid Meşal'i (sağda) ortadan kaldırarak Hamas'ı zayıflatacağını hesaplamıştı.
Benyamin Netanyahu, Hâlid Meşal'i (sağda) ortadan kaldırarak Hamas'ı zayıflatacağını hesaplamıştı.

Mossad’ın tabir-i caizse “çuvalladığı” operasyonun üzerinden tam 21 yıl geçti. Hamas liderliğini İsmail Haniye’ye devreden Hâlid Meşal, Katar’ın başkenti Doha’da sakin bir yaşam sürüyor. İsrail’de Benyamin Netanyahu, yeniden başbakan. Bugün 73 yaşında olan eski Mossad şefi Danny Yatom ise, “İsrail, Netanyahu’nun liderliği altında ağır hasta” diyecek kadar eski patronuna düşman...

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN

HAFTANIN ÖZETİ

General Hafter'den IŞİD'li militan itirafı
General Hafter'den IŞİD'li militan itirafı
Bu hafta İslam dünyasında, Libyalı emekli General Halife Hafter'ın yakaladıkları IŞİD militanlarını yeniden ülkelerine gönderdiklerini itiraf etmesi, İran'daki sistem sorunu, Ürdün Kralı Abdullah'ın halası Prenses Besme'nin işadamı kocası Velid el Kurdî'ye gönderilen "teslim ol" çağrısı, KKTC'de hükümeti kurma görevinin UBP Başkanı Ersin Tatar'a ve...

PORTRELER

Hacca giden ilk İngiliz Müslüman kadın: Zeynep Cobbold
Hacca giden ilk İngiliz Müslüman kadın: Zeynep Cobbold
İskoçya tepelerinde basit bir mezara gömülü, başı sağ yanına çevrili ve Mekke’ye dönük vaziyette yatan bir kadın... Bu kadının hayattayken son arzusu İslami usullere göre defnedilmekti. İskoçya’daki bu mezarın sahibi, Dunmore Kontu Charles Adolphus Murray ve Leicester’ın ikinci kontunun kızı Lady Gertrude Coke’un kızları Evelyn Cobbold.Onun hikayes...

HAREKETLER

Kazak Milli Hareketi Alaş Orda
Kazak Milli Hareketi Alaş Orda
Şubat 1917 İhtilali ile Rusya’da Çarlık rejiminin çökmesi Türkistan halkları tarafından sevinçle karşılandı. Aydınların millî devlet arayışlarının da önünü açtı. Böylece Türkistan’da 1917’nin sonlarında Alaş Orda ve Türkistan Muhtariyet hükümetleri ortaya çıktı. Ancak, bunlar Ekim devriminden sonra Bolşeviklerin baskısıyla yıkıldı

KARENİN SÖYLEDİĞİ

Kuzey Afrika'nın devrik liderleri
Kuzey Afrika'nın devrik liderleri
15 Ağustos 2005'te çekilen bu fotoğrafta, Libya lideri Muammer Kaddafi, Libya'nın başkenti Trablus'un doğusunda, Akdeniz kıyısındaki Sirte'de gerçekleştirilen bir toplantının ardından müttefikleri; Mısır lideri Hüsnü Mübarek, Cezayir lideriAbdülaziz Buteflika, ile görülüyor.Devlet televizyonundan bildirildiğine göre, Cezayir’in kıdemli Cumhurbaşkan...

MALUMAT

Azerbaycan'da 28 yıl sonra zorunlu din dersi
Azerbaycan'da 28 yıl sonra zorunlu din dersi
1991’de bağımsızlığın ilan edilmesinden sonraki ilk cumhurbaşkanlığı seçimi öncesi cumhurbaşkanlığına adaylığını koymuş Ebülfez Elçibey’in liderliğini yaptığı Azerbaycan Halk Cephesi Partisi’nin programına “Maneviyat ve Din” bölümü eklenmişti. Bu bölümde zaruretler arasında gösterilen maddelerden biri de orta okullarda ve üniversitelerde din dersle...

NE OKUMALI?

Azrail'in Vilayetine Yolculuk sonrası başkalaşmak
Azrail'in Vilayetine Yolculuk sonrası başkalaşmak
2018 yılında Zeynep Özel ve Zeynep Akçora çevirisiyle Ketebe Yayınları tarafından dilimize kazandırılan İranlı düşünür Celal Ali Ahmed imzalı "Azrail'in Vilayetine Yolculuk" isimli eserde, bir "Acem"in sosyalist düşünceyle başlayan hayatının, yaptığı İsrail gezisi ile farklı bir yöne evrilmesi konu ediliyor. Bu kitabı okuduğum da aklıma en çok sevd...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz