Bauhaus’un kurucusu Walter Gropius’un modern mimarlığa etkisi bugün nasıl hissediliyor
10:00, 04/12/2023, PazartesiG: Güncelleme: 19:02, 16/01/2026, Cuma
ArkitektGZT
Adolf Georg Walter Gropius.
1883 doğumlu, Alman-Amerikan mimar ve eğitimci Walter Gropius, sanat ile zanaatı birleştiren ve makine çağında tasarım ile üretimi entegre eden bir eğitim anlayışı oluşturduğu Bauhaus Okulu'nun kurucusu olarak tanınıyor. Cam ve çelik malzemenin kullanıldığı kübik bir yapı olan Fagus Fabrikası gibi tasarımlarında kullandığı giydirme cephe gibi yenilikçi uygulamalar ile Gropius, erken dönem modern mimari faaliyetlere öncülük etmiş olmasıyla öne çıkıyor. Yaşamının son dönemlerini Amerikalı bir mimarlık firması olan The Architects Collaborative'in yöneticisi olarak geçiren Gropius, modern mimarlık üzerinde bıraktığı derin etki günümüzde hala canlılığını koruyor.
Tam adıyla
Adolf Georg Walter Gropius, 18 Mayıs 1883
günü, Berlin’de Genthiner Sraße 23
numaralı evde doğdu. 1969
tarihinde ise Boston'da
hayata gözlerini yumdu. Walter Gropius, yirminci yüzyılın en saygın mimarlarından
biriydi ve ailesinin geçmişi incelendiğinde, onun tamamen kentsoylu bir aileden geldiği görülüyor. Gropius'un amcası, Berlin'deki Dekoratif Sanatlar Müzesi'nin
tasarımıyla bilinen Martin Gropius
da tanınmış bir mimar
olarak karşımıza çıkıyor. Dolayısıyla Gropius'un mimariye olan ilgisinin genç yaşlarından
itibaren teşvik edildiği dikkat çekiyor. Çizim yeteneğinin olmamasıyla bilinen
Gropius, bu durumun bir dezavantaj oluşturabileceği düşünülse de bilgisayar destekli tasarımın henüz gelişmediği
bir dönemde başarılı bir mimarlık kariyeri
inşa etmeyi başarıyor. Bu başarısıyla, Gropius nitelikli bir mimari kariyer için çizim becerisinin zorunlu olmadığını erken bir dönemde kanıtlıyor. Gropius, ekip çalışmasının
büyük bir destekçisi, ilham veren bir öğretici
, sakin ve kararlı bir akademik idareci
, modern tarzın öncü bir tasarımcısı
ve başarılı bir halkla ilişkiler uzmanı
oluyor.
Walter Gropius'un mimari faaliyetlerini tanımadan,
modern mimariyi
anlamak ya da açıklamak
mümkün değildir. Fagus Fabrikası
, Dessau’da konumlanan Bauhaus Okulu
yapısı ve Bauhaus ustaları için tasarladığı evler
, Dessau-Törten
ve Karlsruhe-Dammerstock'taki
konut projeleri gibi tasarımları, modern mimarinin öncü yapılarıdır
ve günümüzde hala modern mimari dendiğinde akla gelen ilk nitelikli
örneklerdendir.Gropius'un
1919 t
arihinde kurduğu ve yaklaşık on yıl boyunca yönettiği Bauhaus Okulu
, mimarlık, tasarım, görsel sanatlar
ve genel estetik normlar
üzerinde yirminci yüzyıldaki diğer tüm kurumlardan daha kalıcı bir iz bırakıyor. Gropius, 1903
yılının başlarında Technische Hochschule’de
okumak üzere Münih’e taşınıyor. Kardeşinin kısa süre sonra hayatını kaybetmesi üzerine eğitimine ara vererek stajyer olarak bir mimarlık bürosunda çalışmaya başlıyor. 1904
tarihinde yedek subay
olarak askerliğe başvuruyor ve Hamburg yakınlarında bir alaya kabul ediliyor. Askerliğini bitirir bitmez ise Berlin’de Technische Hochschule’de
mimarlık eğitimine devam etmeye karar veriyor. 1905 sonbaharında
, Amcası Erich
, Walter Gropius’un kendisi için bir demirhane, çamaşırhane ve bahçe duvarı yapmasını istiyor ve böylece Gropius, Janikow’daki çiftlik
için yapılan bu eklemelerin ardından çeşitli siparişler de almaya başlıyor. İnşaat uygulamaları sırasında karşılaştığı kimi zorluklara rağmen, bu ilk mimari çalışmalarını başarıyla yerine getiriyor.
Gropius, 20. yüzyılın başlarında
hem teknoloji hem de mimarlık
alanında gerçekleşen devrimle yakından ilgileniyor ve mimarlık alanında standartlaşmanın
ve seri üretimin
var olabileceğine ise oldukça genç bir yaşta inanıyor. 1908
tarihinde, tanınmış Alman mimar
ve endüstriyel tasarımcı Peter Behrens'in
stüdyosuna katılıyor ve burada daha sonra ünlü modernist mimarlar olacak olan Le Corbusier
ve Mies van der Rohe
ile çalışıyor. Bazı kaynaklarda Le Corbusier’nin sonradan geldiği yazıyor. Behrens'in
ofisindeki üç genç mimar arasından Gropius
, modern anlayışı mimari tasarımlarına ilk yansıtan kişi
oluyor. 1911
tarihine gelindiğinde Adolf Meyer
ile Gropius, giydirme cephe
gibi modern mimari uygulamalara öncülük eden, cam ve çelik malzemenin kullanıldığı kübik bir yapı olan ve daha geleneksel endüstriyel mimar Eduard Werner'in kat planlarından yola çıkılarak inşa edilen Fagus Fabrikası'nı tasarlıyor. Aynı yıl Gropius, yaratıcı tasarımcıları makine üretimiyle buluşturmak amacıyla 1907'de kurulan Deutscher Werkbund’a
üye oluyor. Münih'te, Muthesius
tarafından sanatçıların, mimarların, iş adamlarının ve uzmanların bir derneği olarak kurulan, Peter Behrens
ve Walter Gropius
gibi tasarımcılar tarafından yürütülen Deutscher Werkbund
, ticaret, zanaatkarlık
ve endüstri ile tasarım
ve sanatçı arasında etkili bir bağlantı
kurmaya çalışıyor. Walter Gropius, Bauhaus Okulu’nun felsefesinin, Deutscher Werkbund öğretisi doğrultusunda ortaya çıktığını vurguluyor. Nitekim Deutscher Werkbund’da lider pozisyonda olan Gropius, Werkbund’un sahip olduğu öğretilerin birçoğunu, 1919 yılında Weimar’da
kurmuş olacağı Bauhaus Okulu’na
taşıyor. Gropius 1919'da Weimar'daki Grand-Ducal Sakson Sanat ve El Sanatları Okulu'nun
başına geçerek okulu kısa sürede Bauhaus'a dönüştürüyor. O tarihten 1933'e
kadar Avrupa'nın en yenilikçi ve etkili tasarım okullarından biri olan okul, modern sanat ve mimarlık akımını
büyük ölçüde etkiliyor. Dessau'daki Bauhaus, öğretilerini yapının mimari unsurlarına aktaran Gropius tarafından 1925
yılında tasarlanıyor.Bauhaus Okulu’nun ortaya çıkışından kısaca bahsedecek olursak;
Van de Velde 1915
tarihinde savaşla ilgili baskılar yüzünden Belçika’ya geri dönmek
üzere Weimar şehrinden ayrılmadan önce kendisi yerine Weimar’daki Tatbiki Sanat Okulu okul müdürü
olarak Gropius’u öneriyor. Gropius, 1916 yılında
Weimar’daki Tatbiki Sanat Okulu müdürü
olarak teknikerleri ve tüccarları okul bünyesinde toplayacak olan şantiye anlamına gelen “Bauhütte”
konseptinde örgütleme prototipini tecrübe etmek istiyor. Bauhaus Okulu ise Gropius önderliğinde, Almanya’nın Weimar şehrinde Saksonya Grandükalık Sanat Akademisi
ve Okulu’nun devamı
niteliğinde kuruluyor. Gropius’un Weimar’daki Sanat ve Zanaat Okulu
ile Weimar Güzel Sanatlar Akademisi’ni tek bir enstitü altında birleştirmesi
ile Bauhaus Okulu faaliyetlerine başlıyor. Plastik sanatları bir bütün
, sanatı topluma hizmet olarak gören,sanatçı ile zanaatçı arasında ayrım gözetmeyen,tasarımcı ve uygulayıcıları topluma fayda sağlayacak şekilde yetiştiren anlayış altında kurulan
Bauhaus Okulu aracılığıyla, 20. yüzyıl sanat tarihinde, Arts and Crafts
ve ardından Wiener Werkstätte’de
gündeme gelen sanat ve zanaat birlikteliği, Bauhaus Okulu’nda ilk defa makine ile buluşturuluyor ve endüstri tasarımı
ortaya çıkıyor.
Şubat
1937'de
Gropius, Harvard Üniversitesi'ndemimarlık profesörü
olmak üzere Cambridge'e
gidiyor. Ertesi yıl bölüm başkanlığına getiriliyor ve 1952'de
emekli olana kadar bu görevi sürdürüyor. 1944'te
ABD vatandaşlığına geçtiği biliniyor. Gropius’un Harvard'daBauhaus tasarım felsefesini müfredata soktuğu
ancak atölye eğitimini uygulayamadığı biliniyor. Gropius, modern tasarım için verdiği mücadele
ile öğrenciler arasında hemen popüler oluyor. Gropius’un Harvard'daki yenilikleri
kısa süre içinde Amerika Birleşik Devletleri'ndeki diğer mimarlık okullarında
da benzer bir eğitim reformunu tetikliyor ve bu durum Amerikada’daki tarihselci, taklitçi,eklektisist
mimarlığın sonunun başlangıcı
oluyor. Amerika Birleşik Devletleri'ne göç ettikten sonra Gropius, öğretilerine ve Bauhaus idealini araştırmaya devam ediyor. Harvard Üniversitesi'nde ders verirken
, ailesiyle birlikte kendi tasarladığı Gropius Evi'nde
yaşıyor. Bauhaus'un eski bir diğer direktörü olan Ludwig Mies van der Rohe
ile birlikte çalışan Gropius, 1932'de New York'taki Modern Sanat Müzesi'nde
aynı adı taşıyan efsaneleşen sergiden sonra modern hareket
olarak adlandırılan Uluslararası Stil'in
başarısına belirleyici bir katkıda bulunuyor.
Gropius’un yazdığı mimarlık kitapları da bulunuyor. Gropius tarafından
1935
yılında yayınlanan, The New Architecture and The Bauhaus (Yeni Mimari ve Bauhaus)
adlı kitap, Bauhaus felsefesi
ile ortaya çıkan mimarlığa ilk ve en önemli örnek olan Haus am Horn
adlı sergi evinin, Dessau’daki Bauhaus Okulu yapısının
ve Dessau usta evlerinin
inşasından sonra yazılıyor. Gropius bu kitapta, Haus am Horn
ve Bauhaus Dessau yapılarının
tasarımında var olan, rasyonelliği, fonksiyonelliği, ekonomik
, aynı zamanda hijyenik tasarımı, teknolojinin sağladığı olanakların doğru
ve akıllıca
kullanılması gerektiğini, geniş cam yüzeyler sayesinde
iç mekânlara daha çok güneş ışığı
ve temiz hava girerek yaşam kalitesinin arttırılacağını
anlatırken, Bauhaus Okulu’nun mimarlıktaki etkisine
vurgu yapıyor. Son olarak Gropius, Batı dünyasının en büyük ve en başarılı mimarlık ofislerinden biri olan "The Architects Collaborative "in (TAC) üst düzey yöneticisi
oluyor. Gropius 86 yaşında vefat edene kadar
TAC'nin aktif bir üyesi olarak kalıyor.
Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.