Boğaz yalısında orta sofalı plan ve lebiderya cephe
ArkitektGZT
Hasib Paşa Yalısı, 19. yüzyılın ilk yarısında şekillenen ve Boğaziçi kıyısında harem–selâmlık ayrımına göre kurgulanan bir yalı düzeni sunuyor.
Yapı, taş hizmet katı üzerine yerleşen iki ahşap/bağdadi kattan oluşuyor ve orta sofalı plan tipini temel alıyor. Harem bölümünde, altlı üstlü konumlanan iki oval sofa planın çekirdeğini oluşturuyor; eyvanlar ve merdivenler bu sofalarla ilişki kuracak biçimde yerleştiriliyor.
Batı cephesi lebiderya konumda ele alınıyor ve kesintisiz pencere dizileriyle denizle doğrudan görsel bağlantı sağlanıyor. Cephe hareketi, kavisli çıkmalar ve eliböğründelerle* güçlendiriliyor; süsleme anlayışı ise geç empire özellikli pencere kafesleriyle sınırlı kalıyor. İç mekânda oval kubbe, sepet kulpu kemerler ve geometrik tavan taksimatları belirleyici mimari unsurlar olarak kullanılıyor.
Selâmlık yapısı 20. yüzyıl başındaki yangın sonrası ortadan kalkıyor ve yerine 1915 tarihli, özgün yapıdan bağımsız bir bina inşa ediliyor. Harem bölümü ise 1973 yılındaki yangında tamamen yok oluyor. Yangınların ardından yalının arazisinde sınırlı kalıntıların kaldığı, alanın uzun bir süre âtıl kaldığı anlaşılıyor. Bu alan, 3 Temmuz 1987’de Özdemir Sabancı tarafından satın alınıyor. Ardından yalının yeni sahibi Hasip Paşa yalısını orijinaline yakın olarak yeniden yaptırmak için çalışmalara başlıyor.
📸: Salt Araştırma / @teknekiralama
Kaynak: Sanat Tarihi Araştırmaları Dergisi 14.sayı s. 33-36 / @eskiden_istanbulum / Hürriyet Big Para
🔍 eliböğründe* : eski ahşap evlerde çıkmaların altına sırayla yerleştirilen eğrisel ahşap taşıyıcılar, payanda
Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.