İzmir’in üç mihraplı camisi: Hisar Camii
10:00, 24/02/2022, Perşembe
ArkitektGZT
Kızlarağası Hanı’nda Hisar Camii’nin görünümü (Fotoğraf: Merve Nur Türker)
Hisar Camii, yapıldığı dönemde İzmir’in en büyük camisiydi. Alçı süslemeli iç mekanı, kabartmalı minberi ve nadir görülen üç mihrabıyla görülmeye değer.
İzmir’in gözde yapılarından olan Hisar Camii, İzmir’in Konak ilçesinde tarihi Kemeraltı Çarşı bölgesine inşa ediliyor. Hisar Camii, bulunduğu çevreye adını vermesiyle
Hisarönü
olarak anılmaya başlıyor. Caminin batısında 1743 yılında yapılan Kızlarağası
Hanı
bulunuyor.Hisar Camii’nin inşa kitabesi günümüze ulaşamıyor ancak Osmanlı döneminde inşa edildiği ve
yapının
1597-1598 yıllarında Yakup Bey tarafından yaptırıldığı
biliniyor
. Yakup Bey, İzmir ve çevresinde hakim olan Aydınoğlu Beyliği soyundan geliyor. Aynı
zamanda caminin ismi Yakup Bey Camii olarak da anılıyor
. Bazı kaynaklarda caminin bulunduğu yerde kilise olduğu ve kiliseden camiye çevrildiği düşünceleri ortaya atılıyor. Ancak bu düşüncelerin doğruluğu konusunda bir sonuca ulaşılamıyor.Hisar
Cami
i
,
inşa edildiği dönemde İzmir’in en büyük camisi olarak
biliniyor.
Dikdörtgen plana sahip caminin merkezinde yüksek
kasnaklı kubbesi
bulunuyor. Merkezi kubbenin doğu ve batısında ikişer kubbeye yer veriliyor. Harimin kuzey cephesinde doğudan başlayarak batı cepheye kadar uzanan aynı zamanda da kadınlar mahfilinin üzerini örten beş adet kubbe buluyor. Cami duvar yüksekliğinden daha aşağıda tutulan son cemaat yeri, yedi kubbeyle örtülüyor.
Caminin kuzeybatısında yükselen minare, yaşanan depremler sonucu
yıkıldığından orijinali günümüze ulaşamıyor.
Bugün Hisarönü’nde satıcıların arasında kalan Hisar Camii’nin mermer malzemeli bahçeye açılan kapısı bizi karşılıyor. Yuvarlak kemerli kapının üzerindeki kartuşta
“Oraya
giren güvende olur.”
(Ali-İmran 97. Ayet)
hat yazısı dikkat çekiyor.
Oldukça küçük bir bahçeye sahip olan
caminin
bünyesinde namaz vakitlerinin tespit edildiği muvakkithane ve
kütüphane
bulunuyor. Bu birimlerin kullanım alanları bugün değişmiş olup kütüphane de günümüze ulaşamıyor. Aynı zamanda bahçede duvara yaslanan bir çeşme, son cemaat
yerinin önünde sebil ve avlu dışında şadırvan
yer alıyor. Çeşmede batı etkili kabartmalı süslemeler kullanılıyor.
Hisar Cami’nin kuzey cephesinde yer alan yedi birimli üzeri kubbeyle örtülü son cemaat yerinden, Nisa suresi 103. Ayet yazılıyor.
harime
açılan üç giriş açıklığı
bulunuyor. Son cemaat yerinin orta biriminde yer alan ana girişin bulunduğu taçkapıda mermer malzeme kullanılıyor. Taç
kapının üst bölümünde oymalı süslemelere sahip küçük
bir
mükebbire
yer alıyor. Mükebbirenin her iki yanındaki kartuş içerisinde yazı süslemeleri bulunuyor. Girişin üzerinde bulunan ayet kitabesinde “Namaz, müminler
üzerine vakti belirlenmiş bir farz olmuştur.”
Hisar
Cami
i
hariminde sekiz fil ayağının taşıdığı merkezi büyük bir
kubbe bulunuyor
. İç mekanda ilk olarak kubbenin büyüklüğü ve altın
renkli alçı süslemeler
dikkat çekiyor. Duvar yüzeyinde, kemerlerde, kubbede ve kubbe kasnağında bitkisel kıvrımlı, batı etkili Barok ve Rokoko dönem etkili alçı süslemeleri görülüyor. Bu süslemeler yapıyla eş zamanlı olmayıp 19.yüzyılda eklendiği düşünülüyor.
Merkezi kubbeye geçiş tromplarla sağlanıyor. Tromplardaki pencerelerde Barok dönem resim sanatında sıklıkla gördüğümüz, Türk - İslam mimarisinde de süsleme olarak
perde
motifiyle
karşılaşıyoruz. Kubbe geçişinde levha içerisinde hat yazısıyla “Allah,
Muhammed, Edbubekir, Ömer, Osman, Ali, Hasan, Hüseyin”
yazıyor.
Harimin kuzeyinde doğu ve batı köşelerde bulunan ahşap merdivenlerle kadınlar mahfiline ulaşılıyor. Kadınlar mahfili harime bakan balkon bölümündeki
dalgalı
çıkıntılar gemi kasarasını anımsatır
biçimde dikkat çekiyor.
Hisar Camii mihrabının olduğu duvarda alçı süsleme yoğunluğu artarak belirginleştiriliyor. Duvarın orta bölümünde yer alan mihrap nişinin her iki yanına ikişer dekoratif sütunlu daha küçük mihraplara yer verilerek
üçlü
mihrap düzeni görülüyo
r. Evliya Çelebi, caminin
üç kişi tarafından yaptırıldığını ve üç mihrabında bu
kişileri temsil ettiği iddia ediyor.
Ortada bulunan asıl mihrap olup diğer ikisinin temsili ve dekoratif amaçlı olduğunu söylemek gerekir. Ortada yer alan ana mihrapta barok etkili perde motifi bulunuyor ve nişin her iki tarafında dekoratif sütunlara yer veriliyor. Mihrap üzerinde bulunan hat yazılı çerçeve içerisinde "Zekeriyya,
Meryem'in bulunduğu mihrâba her girdiğinde,.."(
Ali-İmran/37) yazıyor.Reklam
Caminin minberi oldukça gösterişli, kabartmalı ve oymalı süslemeleriyle dikkat çekiyor.
Kumaş
kıvrımı, yaprak ve çiçek süslemesinin
hakim olduğu minberde bitki süslemelerinin arasında kubbeli
cami kabartması da
kendini
gösteriyor
.
İzmir’e yolunuz düştüğünde Kemeraltı Çarşısı’nı ve Kızlarağası Hanı’nı gezip Hisar Camii’ni de ziyaret etmenizi tavsiye ediyorum
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.