Peix heykeli: Frank Gehry’nin Barselona sahiline bıraktığı ekspresyonist iz
16:00, 30/09/2024, PazartesiG: Güncelleme: 10:48, 22/12/2025, Pazartesi
ArkitektGZT
El pez Olímpico, Peix (Pez) (Altın, Olimpik Balık).
Frank Gehry'nin Barcelona'daki Ekspresyonist anlayıştaki Peix (Pez) (Altın Balık) heykeli, şehrin ikonik yapılarından biri olarak dikkat çekiyor. 1992 Olimpiyatları için tasarlanan bu heykel, Barcelona'nın sahil şeridini yeniden tanımlamak ve şehre modern bir estetik katmak amacıyla inşa ediliyor. Gehry'nin organik formlara olan tutkusu ve Akdeniz'in enerjisi bu heykelde hayat buluyor. Yansıtıcı metal yüzeyiyle gün ışığını etkileyici bir şekilde kırarak, sahil boyunca izleyenlere görsel bir manzara sunuyor. Güneş ışınları ile yüzey arasındaki etkileşim, ışığın yoğunluğuna bağlı olarak balık pulu izlenimi oluşturuyor ve bu devasa heykelin organik formunu vurguluyor.
İspanyolca'da olimpik balık
anlamına gelen El pez Olímpico
ismiylede bilinen bugünkü yazımıza konu olan Peix (Altın Balık) Heykeli
, İspanya’nın en büyük ikinci kenti
ve özerk bölge Katalonya’nın başkenti
olan Barselona’nın Port Olímpic
bölgesinde, Carrer de Ramon Trias Fargas 2
adresinde yer alıyor. Heykel, gökdelenlerin arasında, 50'ye yakın restoran
ve mağazaya
sahip turistik bir merkezde Las Ramblas
caddesine yürüme mesafesinde, plajlar bölgesinde
bulunuyor. Frank Gehry, 1989'da Pritzker Ödülü'ne
ve 2014'te Asturias Prensi Sanat Ödülü'ne
layık görülen döneminin en ünlü mimarlarından biri olarak, Barselona'da Peix heykeli
ile resmen iz bırakıyor. Barselona Casino'su
yanında yer alan bu dev balık formundaki heykel
, şehrin sahil şeridini yeniden tanımlıyor
ve bulunduğu deniz kenarındaki yürüyüş yoluna zenginlik
katıyor. Peix, Olimpiyat sonrası Barselona'nın sembollerinden
biri haline geliyor. Güneş ışığı, Olimpik Marina
ve Barselona plajlarına
hâkim olan bu heykelin yüzeyinde parlıyor; ışığa bağlı
olarak, dış katman balık pullarını
andırıyor ve ışığı neredeyse yanardöner
bir şekilde kırarak cansız objeye
bir hareket hissi
katıyor. 56 metre uzunluğunda
ve 35 metre yüksekliğindeki
heykel, metal
bir yapı tarafından desteklenen iç içe geçmiş altın kaplama paslanmaz çelik şeritlerden
meydana geliyor. Heykelin zarif
ve ince formu, yoğun altın rengi
ile daha da belirginleşiyor. Balık heykeli, Barceloneta Plajı'ndan
ve Olimpik Marina'dan
görülebiliyor ve şehrin en sevilen ikonik simgelerinden
biri haline geliyor.1992'de başlayan
söz konusu bu dönüşüm
, Olimpiyat Oyunları'na hazırlık
için şehrin kapsamlı bir şekilde yenilenmesiyle birlikte, şehrin kıyı şeridini halkın kullanımına
sunmak üzere yeniden tasarlanıyor ve canlandırılıyor. O dönemde, Casino
inşa ediliyor, Mapfre Kuleleri
yükseliyor ve Olimpik Liman açılıyor
, böylece Barselona
sakinleri için yeni bir eğlence
ve dinlenme bölgesi
oluşturuluyor. 1992 Barcelona Yaz Olimpiyatları
için özel olarak tasarlanan Barselona Olimpik Limanı, su sporları müsabakalarına
ev sahipliği yapabilen, çok yönlü bir kompleks
olarak inşa ediliyor. Bu bağlamda, Guggenheim Müzesi Bilbao
gibi çarpıcı ve özgün binaların arkasındaki Kanadalı mimar Frank Gehry, şehrin Akdeniz
ve denizcilik kimliğini
yansıtacak bir heykel tasarlamayı tercih ediyor. Gehry'nin mimaride hareket kavramına
duyduğu ilgi, balık heykelinin
tasarımında da dikkat çeken dinamik unsuru öne çıkarmasına
neden oluyor.Bu tutku, 1992'de Barselona'da
gerçekleştirilen büyük dönüşüm sürecinde de kendini gösteriyor. Gehry, Ekspresyonistler
gibi mimaride temel aldığı hareket kavramının kaynağını
balıklardan
alıyor. Bu nedenle balıklar, hareket ediyormuş
izlenimi veren mimarisinin simgesi
haline geliyor. Balıkların taşıdığı hareket hissinin
onu derinden etkilediğini
, bu konuda yaptığı farklı balık araştırmalarının
mimarisindeki hareket
anlayışını, daha da geliştirdiğini ifade ediyor. Bu hareket duygusu, 1992'de Barselona Olimpiyat Köyü'nde
tasarladığı soyut balık heykelinde
de belirgin bir şekilde ortaya çıkıyor. Mimarinin dışında, balık figürünü uyarladığı
çeşitli lamba
tasarımları da yer alıyor.
Ekspresyonist mimari, heykelsi
ve özgün formların
öne çıktığı bir üslup olarak karşımıza çıkıyor. Mimarın bilinçaltını
ve duygusal dürtülerini
yansıtarak, biçimin çarpıtılması
ve yeni bir dil yaratma
düşüncesiyle karakterize ediliyor. Bu tarzda amaç, duyguların somutlaştırılması
ve sembolik dışavurumu
oluyor. Form, tasarımın merkezinde
yer alıyor ve genellikle abartılı, dikkat çekici
bir nitelik taşıyor. Ekspresyonist mimaride tümdengelim
yöntemi kullanılıyor, yani form baştan belirleniyor
ve tasarım bu doğrultuda ilerliyor.Ayrıca, bu mimari tarz,
diğer sanat dallarıyla iş birliği yaparak
, sanatsal
ve disiplinler arası zenginleşme
sağlıyor. Ekspresyonist yapılar, dramatik ifadeleri, hareket
ve dinamizm vurgusuyla, modern mimarinin
belirgin örnekleri arasında yer alıyor ve bulundukları çevreye yeni bir kimlik
kazandırıyor. 1988
yıllarında, CATIA bilgisayar programına
yönelmenin başladığı dönemde, Walt Disney Konser Salonu’nun
ilk projesinin inşaatı sırasında, şantiyedeki uygulamacı mimarın
projeyi doğru anlamaması
nedeniyle hatalar meydana geliyor
ve projenin
tahmini maliyeti beklenenden çok daha yüksek rakamlara
ulaşıyor. Bu tür yanlış anlamalar, hatalar
ve maliyet artışları
, Gehry'nin
diğer yapılarının inşaatı sırasında da karşılaştığı zorluklar arasında yer alıyor. Bu sorunları aşmak
için, ofiste teknolojik donanımı güçlendirmeye
ve iş süreçlerini düzenlemeye
odaklanıyor ve bu süreçte Jim Glymph
ile çalışmaya başlama kararı alıyor.
Glymph
için ilk büyük fırsat, 1992 Yaz Olimpiyatları kapsamında Barselona’da
inşa edilecek olan, yaklaşık elli üç metre uzunluğunda
ve otuz beş metre yüksekliğindeki
balık heykeli projesi
oluyor. Bu inşaatı en doğru, hızlı
ve pratik
şekilde gerçekleştirebilmek için Glymph
kapsamlı araştırmalara başlıyor. Glymph,
araştırmaları sonucunda Fransız havacılık
sektöründe kullanılan "Dassault Systemes"
tarafından geliştirilen CATIA
adlı bir yazılım programını keşfediyor. Gehry Ofisi, Massimo Colomban
ile iletişime geçerek bu programı temin ediyor ve birlikte Barselona Balık Heykeli’ni
hayata geçiriyorlar.2002
yılında kurulan Gehry’nin özel yazılım
ve danışmanlık şirketi Gehry Technologies
, havacılık
ve otomotiv endüstrilerinde
kullanılan teknolojiyi karmaşık mimari formlara
uyarlıyor. Gehry Technologies sadece mimarın
kendine özgü tarzını
geliştirmede önemli bir rol oynamakla kalmıyor, aynı zamanda Herzog
ve de Meuron’un Beijing Ulusal Stadyumu, Ateliers Jean Nouvel’in Louvre Abu Dhabi
gibi birçok proje için de danışmanlık
hizmeti veriyor. Frank Gehry'nin Peix (Altın Balık) heykeli
, Barcelona'nın sahil şeridine modern
bir kimlik kazandırarak Ekspresyonist mimarinin
güçlü bir örneği olarak öne çıkıyor. Gehry'nin yenilikçi tasarımı
ve teknolojiyi ustalıkla kullanması,
bu eseri hem şehrin simgelerinden
biri haline getiriyor hem de onun mimari mirasında
özel bir yer ediniyor.
*Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.