Maksat spor olsundu ya şimdi?

Güzel Türkçemizde mühim görülmeyen, üzerinde durulmayı fazla hak etmeyen icraatlar için “Maksat spor olsun” diye bir tabir var. Bu tabirin sporun heves olduğu zamanlardan kalma olduğu anlaşılıyor. Neden derseniz, günümüz itibariyle spor artık bir heves olmanın ötesini çoktan aştı.

Bizim çocukluğumuzda sporcu olmak için anne babanın rızasını almak şarttı ve bu da neredeyse imkânsızdı. Kimse çocuğunun spor yapmasını hele futbolcu olmasını zinhar istemezdi. Hatırlıyorum da iyi top oynadığım için bir kulüp bana lisans çıkartmıştı. Annemin tepkisini bildiğim için elimden geldiğince saklı tuttum. O zamanki futbol sahaları âdeta çamur deryasıydı ve formaları da evde yıkatmak zorundaydık. Gizli gizli forma yıkama seansları başladı ama nereye kadar sürebilirdi ki? Hele nurlar içinde yatsın, anacığımdan ne kadar saklı kalabilirdi? Nitekim fazla geçmeden annem vaziyeti fark etti ve kulağımdan tuttuğu gibi beni kulübe dek götürdü. Tabiri caizse kulübe baskın yapıp oradaki yöneticilere ağzına geleni söyledi ve tabii ki lisansımı da yırtıp attı.

Kolay para cezbediyor

Bu konuda sadece ülkemizi suçlamak pek âdil olmaz. Çünkü küresel bir trend bu, başkaları gibi bizi de çekim alanına doğru sürükledi, o kadar. “Maksat spor olsun”dan başlayarak çıktığımız yolda artık milyar dolarlar konuşuyor. Pek yakın zamanda ise trilyon dolarları konuşuyor olacağız. Rakamlar bize bunu söylüyor.

Dahası sporda dönen paranın rengi de değişecek. 2020’de stadyum ve sponsorluk gelirleri pazarın en büyük payını oluştururken, şimdilerde spor bahisleri ve dijital oyun gelirleri başı çekiyor artık. Bahis ve oyun 10 yılda yüzde 50 gibi daha fazla prim yaparak sporda dönen paranın rengini daha da karartmaya başladı. Sporda kara paranın her zaman belli bir yüzdesi vardı, son yıllarda ise bu yüzde inanılmaz bir artış gösterir oldu.

Yeri gelmişken belirtelim, uzmanlar spor pazarı için dört ana kaynaktan bahis açıyor:

- Fikri mülkiyet, sponsorluk ve stadyum gelirleri

- Yayıncılık ve reklam gelirleri

- Dijital oyun gelirleri

- Bahis gelirleri

Fikri mülkiyet, sponsorluk ve stadyum gelirleri

Bu segmentin göze çarpan gelir kalemleri ise şöyle:

- Medya hakları

- Sponsorluk

- Maç günü

- Lisanslı ürün satışı

Sponsorluk gelirleriyse 2025 yılında 52 milyar dolarlık küresel bir pazarı temsil ediyor. Stadyum içi reklamlar ve dijital etkileşimin artmasıyla bu pastanın daha da büyüyeceği tahmin ediliyor. Çünkü sponsorlar artık dijital uygulamalar, sosyal medya, stadyum içi ekranlar ve hatta stadyumun belirli bölümleri üzerinden hedef kitle gruplarını rahatlıkla etkileşim alanına sokabiliyor.

Veri odaklı değişim, sponsorlar için daha sağlıklı bir yatırım getirisi sağlıyor. Ürünler ve markalı içerikler taraftar segmentlerine göre uyarlanıyor ve ilgili kanallar aracılığıyla sunuluyor; bu da erişim alanını sahip olunan medyanın da ötesine taşıyor. Formula 1, farklı sponsorluk katmanları ve özel paketlerle 3 milyar dolara ulaşan sponsorluk geliriyle muhteşem bir örnek konumunda. Sponsorluk gelirleri, sporda büyümenin mühim bileşenlerinden biri olmaya devam edecek.

Nitekim spor pazarlaması konusunda lider şirketlerden biri olan Havas Sport’un başkanı Yann Baffalio konuya ilişkin şöyle diyor: "Sponsorluk, bir marka için en iyi performans gösteren medya yatırımlarından biridir ve görünürlük varlıkları aracılığıyla marka bilinirliği oluşturmakla kalmaz, aynı zamanda tüm pazarlama hunisini de etkiler. Markanızı bir tutku noktasıyla ilişkilendirir, dijital içerik ve etkileşim yoluyla marka sevgisi yaratır ve günün sonunda taraftar verilerinden yararlanarak bir satış döngüsü yaratır."

Teknolojik gelişmeler, sponsorluğu ve saha içi reklamcılığı da dönüştürüyor. Dijital saha kenarı reklamcılığı gibi yenilikler, gerçek zamanlı reklamlar sunarak ciddi bir gelir katkısı sağlıyor. Stadyumlar dijital altyapılarını geliştirmeye devam ettikçe, bu gelirlerin daha da artacağı görülüyor.

Yayıncılık ve reklam gelirleri

Dijital oyun gelirleri

Bunun yanısıra geleneksel spor kulüpleri de artık kendi e-spor takımlarını kuruyor. Mesela 17 NBA takımı, NBA 2K eSport Ligi'ne katılarak bunu bir gelir fırsatına dönüştürmüş durumda. Bu girişimler sadece medya hakları, sponsorluklar ve ürün satışları yoluyla para kazanmakla kalmıyor, aynı zamanda taraftar etkileşimi için de değerli bir araç vazifesi görüyor. Kulüpler, e-spor takımları kurmak suretiyle geleneksel spor dalıyla pek de ilgili olmayan genç kitlelere rahatlıkla ulaşıyor.

Bahis gelirleri

Toplam spor gelirlerinin 417 milyar olduğu bir ortamda 133 milyarlık bahis gelirleri toplam pastanın neredeyse üçte biri demek. Bu da bahis işinin artık raydan çıktığını, sporun tabiatında varolan heves, kendini geliştirme, takımdaş olma ve birlikte kazanma gibi insanca duyguların yerini “ne pahasına olursa olsun kazanma” dürtüsüne bıraktığını gösteriyor.

Bahislerde öyle paralar dönüyor ki, birileri yaptığı spora, kendine ve kendi takımına çok rahatlıkla ihanet edebilir. Bahis işi sporun içine öyle sızmış, öyle etle tırnak haline gelmiş ki, bırakın kulüpler düzeyindeki maçları, milli maçlarda bile alenen bahis reklamları yapılıyor, reklam boardlarında hatta formalarda bile bahis şirketlerinin reklamları yayınlanıyor.

Bahis işi bildiğiniz üzere bir kumar oynamadır. Ve her kurulan kumar masasında kazanan yalnızca kasadır, yani o kumarı organize eden haydutlardır. Spordaki bahis işi maalesef tüm dünyada olduğu gibi hatta daha da vahim bir şekilde ülkemiz gençliğini pençesine almış durumdadır. Kolay paranın cezbettiği gençler bu batağa bir kez saplandıklarında çıkışları hiç kolay olmuyor, paralarını kaybettikleri gibi beden ve akıl sağlıklarını hatta canlarını bile kaybedebiliyorlar.