İran'daki muhteşem Türk eseri

İran’ın kuzeyindeki Damgan şehrinde bulunan Tarikhaneh Mosque (Tarihane Camii), İran’daki en eski İslamî yapılardan biri kabul edilir.

Yapının kökeni büyük ölçüde Sasani mimarisine dayanır ve bu nedenle erken İslam mimarisi ile İran’ın yerel mimari geleneğinin birleştiği önemli bir örnektir.

Caminin ilk yapısının 8. yüzyıl civarında, muhtemelen Emevî veya erken Abbasî döneminde inşa edildiği düşünülür.

Yapıdaki kalın tuğla sütunlar ve geniş kemerler, Sasani saray ve ateşgede mimarisini hatırlatır.

Caminin planı hipostil (çok sütunlu) erken cami tipinin İran’daki en eski örneklerinden biridir.

Caminin yanındaki Tarikhaneh Minaret, Selçuklu döneminde (yaklaşık 11. yüzyıl) eklenmiştir. Tuğla işçiliği ve geometrik süslemeleri Selçuklu mimarisinin karakteristik özelliklerini taşır.

Yaklaşık 26 metre yüksekliğindedir ve gövdesinde kufi yazı kuşakları bulunur. Damgan’daki bir diğer önemli yapı ise Masjid Jameh of Damghan (Mescid Camisi / Damgan Ulu Camii)'dir.

İlk bölümleri Gazneliler döneminde genişletilmiş ve batı avlusunda o dönemin mimari özellikleri korunmuştur.

Yapıda Selçuklu ve sonraki dönemlerde yapılan eklemeler de görülür. 

Kısaca Damgan’daki bu yapılar, Sasani → erken İslam → Gazneli → Selçuklu mimari sürekliliğini gösteren nadir örnekler arasında sayılır ve İran’daki Türk-İslam mimari mirasının erken aşamalarını anlamak açısından büyük önem taşır.