Hava sahasında 'Korsan İHA' dönemi bitiyor: Bakanlık düğmeye bastı, anlık takip sistemi geliyor!

Türkiye’de hızla yaygınlaşan insansız hava araçları (İHA) için yeni bir denetim dönemi hazırlanıyor. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından hazırlanan “İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı” taslağı, İHA’ların kayıt, kullanım ve güvenlik süreçlerine ilişkin kapsamlı düzenlemeler içeriyor. Taslağın en dikkat çeken başlığı ise İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi'nin (İHATTYS) kurulması oldu.

Anlık takip ve merkezi kontrol dönemi

Yeni sistemle birlikte Türkiye hava sahasında faaliyet gösteren kayıtlı İHA’ların konumu ve uçuş bilgileri merkezden anlık olarak takip edilebilecek. SHGM, uçuş izinleri, hava sahası kısıtlamaları ve olası uçuş çakışmalarını dijital ortamda yönetecek. Böylece hem uçuş güvenliğinin artırılması hem de izinsiz faaliyetlerin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Taslağa göre İHA operasyonları risk seviyelerine göre açık, özel ve sertifikalı olmak üzere üç ayrı kategoriye ayrılacak. Sertifikalı kategoride yer alan araçlar belirli şartlar altında insan toplulukları üzerinde uçabilecek ve bazı özel taşıma faaliyetlerinde kullanılabilecek.

Yabancı İHA'lara ön izin şartı

Türkiye hava sahasında faaliyet göstermek isteyen yabancı tescilli İHA’lar için de yeni kurallar getiriliyor. Buna göre, yabancı işleticilerin uçuş gerçekleştirebilmesi için en az 20 gün önceden SHGM’ye başvuruda bulunarak izin alması gerekecek. Acil durumlar, afet müdahaleleri ve kamu yararını ilgilendiren bazı özel durumlarda ise bu süre kısaltılabilecek.

Ayrıca yabancı operatörlerin kendi ülkelerinden aldıkları yetkilendirme belgeleri ve risk analizleri de Türk makamlarınca incelenecek.

Kurallara uymayanlara yaptırım uygulanacak

Taslak düzenleme, izinsiz veya kurallara aykırı uçuşlara yönelik yaptırımları da kapsıyor. Gerekli izinler alınmadan yapılan uçuşlar veya belirlenen sahaların dışına çıkılması halinde idari para cezaları uygulanabilecek. Suç unsuru taşıyan durumlarda ise adli süreç başlatılarak Cumhuriyet başsavcılıklarına bildirim yapılacak.

SHGM ayrıca emniyet kurallarını ihlal ettiği belirlenen işletmecilerin yetki belgelerini askıya alma ya da iptal etme yetkisine sahip olacak.

Terör ve mahremiyet vurgusu yapıldı

Taslakta, İHA sahipleri ve pilotlarına güvenlik konusunda önemli sorumluluklar da yükleniyor. İşletici ve pilotlar, araçların terör faaliyetlerinde veya yasa dışı amaçlarla kullanılmasını önlemek için gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak. Mahremiyet ihlali oluşturan durumlarda ise Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanacak.

Açık ve özel kategorilerde görev alacak uzaktan pilotlar için asgari yaş sınırı 16 olarak belirlenirken, bazı düşük ağırlıklı İHA’larda yetişkin gözetimi altında bu şart aranmayacak.

Kayıt ve tescil zorunluluğu

Yeni düzenlemeyle belirli ağırlığın üzerindeki veya görüntü ve ses kaydı yapabilen sensörlere sahip İHA’ların SHGM sistemine kaydedilmesi zorunlu hale gelecek. Sertifikalı kategoride yer alan araçlar ile 150 kilogram ve üzerindeki İHA’lar ayrıca hava aracı siciline tescil edilecek.

Başvuruların ilgili kurum süreçlerinin tamamlanmasının ardından en geç 15 iş günü içinde sonuçlandırılması planlanıyor.