Google ve Meta'yı sollayan yerli yapay zeka: Cosmos T1 performansıyla ezber bozdu

Küresel teknoloji devlerinin milyarlarca dolar harcayarak yürüttüğü yapay zeka yarışında, Türkiye'den ezber bozan bir hamle geldi. Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) bünyesinde çalışmalarını sürdüren akademisyenlerin imza attığı yeni nesil dil modeli, kısıtlı kaynaklarla dünyaca ünlü rakiplerine adeta toz yutturdu.

Üniversitenin Bilgisayar Mühendisliği ile Yapay Zeka ve Veri Mühendisliği bölümlerinden Prof. Dr. Mehmet Fatih Amasyalı’nın liderliğinde hareket eden "Cosmos" ekibi, tamamen Türkçe odaklı bir akıl yürütme algoritması tasarladı. Geliştirilen bu yeni teknoloji, boyutundan beklenmeyecek derecede karmaşık problemleri çözebilme yeteneğiyle dikkatleri üzerine çekiyor.

Kendi sıkletinde olmayan devleri nakavt etti

Yapay zeka modellerinin matematiksel ve mantıksal problem çözme kapasitelerini ölçen zorlu GSM8K Türkçe testine sokulan Cosmos T1, otoriteleri şaşırtan bir skor elde etti. Yalnızca 9 milyar parametre kapasitesine sahip olan bu yerli model, testten %77,41 gibi yüksek bir başarı oranıyla ayrıldı.

Karşılaştırma yapmak gerekirse; sosyal medya devi Meta’nın tam 70 milyar parametrelik devasa modeli Llama-3.1-70B aynı testte %66,13’te kalırken, teknoloji devi Google’ın Gemma-2-9B sistemi ise %63,10 oranında başarı gösterebildi. Bu sonuçlar, Türk mühendislerin geliştirdiği algoritmanın, kendinden sekiz kat daha büyük sistemlerden bile daha verimli çalıştığını bilimsel olarak kanıtladı.

Sırrı "düşünerek" cevap vermesinde gizli

Peki Cosmos T1 bu muazzam verimliliği neye borçlu? Projenin mimarı Prof. Dr. Amasyalı, bu durumu modelin "önce düşünme sonra konuşma" yeteneğine bağlıyor. Standart yapay zeka asistanları kullanıcıdan gelen soruya anında refleksif bir metin üreterek yanıt vermeye çalışırken, Cosmos T1 soruyu önce kendi içinde parçalara ayırıyor.

Adım adım zincirleme bir mantık kuran sistem, arka planda yürüttüğü bu zihinsel analizi arayüz üzerinden kullanıcıya da şeffaf bir şekilde gösteriyor. Temelinde Google'ın Gemma altyapısı bulunsa da, Türk ekibin uyguladığı yoğun eğitim ve "düşünme" yetisi entegrasyonu sayesinde sistem bambaşka bir boyuta evrilmiş durumda.

Kritik veriler şirketlerin kendi kasasında kalacak

Yerli yapay zekanın sağladığı en büyük avantajlardan biri de şüphesiz veri güvenliği. Günümüzde sağlık, finans ve savunma sanayii gibi stratejik alanlarda faaliyet gösteren kurumlar, hassas bilgilerini yurt dışı merkezli sunuculara (örneğin ChatGPT'ye) yüklemekten haklı olarak çekiniyor.

TÜBİTAK'ın da değerli destekleriyle hayata geçirilen bu proje, firmalara tam bağımsızlık sunuyor. Hugging Face platformu üzerinden açık kaynak kodlu (açık ağırlıklı) olarak erişime sunulan Cosmos T1, şirketlerin kendi iç ağlarına ve yerel bilgisayarlarına kolayca kurulabiliyor. Böylece kurumlar, verilerini internete çıkarmadan, kapalı devre sistemlerinde kendi özel yapay zekalarını tamamen ücretsiz ve güvenli bir biçimde kullanabiliyorlar. Ekibin bundan sonraki süreçte modeli daha da ileri taşıyacak yeni güncellemeler üzerinde çalıştığı belirtiliyor.

Websitesine erişim için : cosmos.yildiz.edu.tr