Aynalar No 3: Açık Yaradan Sızanlar

Christian Petzold imzalı Aynalar No 3 filmi vizyonda. Film girişinde kısa süre sonra bir kaza oluyor ama kazadan önce Laura’yı ağır depresyonda görüyoruz. Kazaya giden süreçte Laura, kırsal bir yolculuğu sırasında Betty’i görüyor. Bu kadersel an, bize bir şeyler olacağını sezinlendirmenin ötesinde, tesadüf ve kader ilişkisi üzerine de bir anlatı çıkacağının işareti gibi. Betty’nin kısa süre önce kızını intiharla kaybettiğini öğreniyoruz; hem de çok uzak olmayan bir zamanda. Böylece film, bize hiçbir sürpriz vermeyeceğini de beyan ediyor.

Aslında Betty’nin, kızının intiharı sonrasında ağır bir yas sürecinde olduğunu öğrendiğimizde; depresyondaki konservatuvar öğrencisi Laura’yla süren yolculukları biraz daha anlam kazanıyor. İkisinin de bir şekilde yaradan beslenmesi ve kadın olmaları, birbirlerine duydukları ihtiyaç farklı noktalardan ilerlese de burada bir yansıma söz konusu oluyor. Betty, Laura’yı bir süre kızının yerine koyuyor. Laura ise şehirde daha lüks bir hayatın içinden fırlayıp kırsala gelmesini biraz sevgi bağlamında açıyor.

Aslında Laura karakterine dair çok şey bilmiyoruz. Erkek arkadaşını kazada kaybetmesine bile üzülmeyecek kadar kayıtsız. Bu hâliyle bir hayli gizem yaratan Laura, Betty’ye ev işlerinde yardım ediyor ve birden onların hayatına dâhil oluyor. Betty’nin eşi ve oğlu var. Bu hâliyle film son derece iddiasız ve sürprizsiz. İzlemek de bir hayli sıkıcı. Ama filmin sonunda Laura ve Betty’nin gülümsüyor olması, bir arada olma duygusunun işe yaradığına ve birbirlerine zor zamanda şifa olduklarına işaret. Sonunda belki de yakaladığımız o duygu, film boyunca sürüyor: Birbirine ayna olmak.

Sanat ve aynanın yaygın kullanımı elbette çok eski. Burada da yansıtma, kendini açmaya vesile oluyor. Biri diğerini görerek kendine ulaşıyor. Hayatta tutunmakta zorlandığı alanı, öteki üzerinden aşıyor. Burada iki kişinin birbirine yüklediği kutsal anlam belki de bu.

Ahmet Cemal, Sanat İnsan Ayna isimli denemesinde şöyle bir ifadeye yer veriyor:

“Gerçekten de insan dışında hiçbir canlı kendi yansımasını izleyemez. Gördüğü zaman ise karşısındakinin kendi yansıması olduğu bilincine varamaz. Canetti’nin oyununda betimlenen gereksinim, yani kendini görme, izleme gereksinimi yalnızca kendini beğenme içgüdüsüyle sınırlı bir gereksinim değildir; insan doğadaki başka canlıların ve bu arada kendi hemcinslerinin ayırdına varabildiği için, aynı merakı kendine de yöneltir. Zaten insanın kendini görme gereksinimini karşılamanın tek yolu yalnızca kendini izlemesi değildir; insan öteki insanlarda da bir anlamda kendini gördüğü ve bulduğu için, onları da ilgisinin odak noktasına dönüştürür.”

Bu film üzerine düşünürken, çağrışımlarla filmin bizi aynaya çağırmasının altında yatan nedenlerde belki de Ahmet Cemal’in bakışı doğrudur. Buradan bakınca birbirlerine kısa sürede de olsa temas eden bu iki kadın; bir ruh açılmasıyla ve hayata daha başka bir gözle bakabilme cesaretiyle bize bir kapı aralıyor. Belki bazen de bir gerçekliği açıklamak için uzun hikâyeler ağına ihtiyaç yoktur ve hakikatin doğası, tesadüf gibi görünen kısa anlardan da içeri sızar.

Daha iyi filmlerini izlediğimiz yönetmenin bu hikâyesine de “olmamış” demek güç.