Dünden bugüne Nahda Hareketi
15:00, 06/06/2026, Cumartesi
Nahda Hareketi'nin konumu, yıllar içinde, Tunus'un en büyük partisinden devlet baskısı altına alınan bir raddeye indirgendi
Tam 45 yıl önce bugün kurulan Nahda Hareketi "İslâmî Eğilim Hareketi" adıyla doğmuştu. Nahda'nın yıllar içinde geçirdiği dönüşüm ve serüven Tunus'un çalkantılı siyasî hayatının büyük bir parçasını oluşturuyor.
1980'lerde İslâmcı bir mitingde konuşan Râşid Gannûşî.
Ennahda Partisi
, tam adı “Hizb Harakat al-Nahdah”
(Rönesans Hareketi Partisi)Râşid Gannûşî
ve Abdülfettah Moro
tarafından “İslâmî Eğilim Hareketi”
6 Haziran 1981
tarihinde Tunus’ta
kuruldu.Nahda Hareketi
kuruluşunda, ekonomik kaynakların daha adil dağılımını, çok partili demokrasinin kurulmasını ve günlük hayata daha fazla dindarlığın nüfuz etmesini hedeflediğini ve bu hedefleri şiddet içermeyen yollarla
aradığını iddia etti.
Mecra
Nahda Hareketi
- Kuruluş bildirisinde Nahda, Batı'nın baskıcı modernleşme ve sekülerizm anlayışına karşı bir hareket olarak kendini nitelendirilmişti.
1984
'ten sonra parti, hem gizli hem de açık olarak faaliyet gösterecek şekilde yeniden örgütlendi
. Yasal olarak tanınmak için 1989'da
bugünkü adını aldı. Ancak parti, Zeynel Abidin Bin Ali
yönetimi sırasında yasa dışı
kalmaya devam etti.Kuruluşundan sekiz yıl sonra, 1989'da yapılan seçimlerde oyların yüzde 17'sine yakınını alarak Meclis'teki ikinci parti olan Nahda, seçimlerde usulsüzlük yapmakla suçlandı.
Nahda'nın
resmî oy oranını iki kat fazla
gösterdiği de iddia edildi.
Gannuşi, 2011'de sürgünden döndüğünde, kalabalıklar tarafından karşılanmıştı.
Hareket, 1990'lı yıllarda dönemin
Tunus Devlet Başkanı Zeynel Abidin Bin Ali'nin
büyük baskısı altındaydı. 1989 seçimlerinden yaklaşık 1 yıl sonra çok sayıda Nahda lideri
tutuklandı. Gannûşî, 20 yılı aşkın süre İngiltere'de sürgünde
kaldı."Arap Baharı" diye anılan süreç, Nahda Hareketi için bir kırılma noktası olacaktı.
İlk başta hareket çok daha
radikal
bir söyleme sahipti. ABD'de yayımlanan Washington Post'un
analizine göre, 'ezilenlerin"
yanında kendini konumlandıran hareket, kimlik, ahlak ve İslâm'a çağrı
gibi unsurlar etrafında, baskı altında kaldığını söylediği bir 'alt kültürü'
de şekillendirdi.
Nahda Hareketi, 1990'lı yıllarda dönemin Tunus Devlet Başkanı Zeynel Abidin Bin Ali'nin büyük baskısı altındaydı.
Bin Ali'nin 2011'deki Arap Baharı ayaklanmaları sonucunda iktidardan uzaklaştırılmasının ardından, Nahda Partisi resmen yasallaştırılarak hareketin seçimlere aday olmasının önü açıldı.
Ennahda İslâmcı Partisi
, Arap Baharı'nın halk ayaklanmalarını izleyen ilk Tunus seçimlerinde zafer kazandı.
Nahda’nın gücü, eski lider
Zeynel Abidin Bin Ali’nin
Arap Baharı ayaklanmalarından sonra düşmesinin ardından Tunusluları ikiye böldü.
- Destekçilerine göre bu, modernite ile İslâm arasında nasıl bir denge kurulabileceğinin bir örneği, eleştirmenlerine göre yeniden canlanan dini siyasetin Tunus'un laik geleneğini riske atabileceğinin bir işaretiydi.
Tunus Devrimi
sonrası 23 Ekim 2011'de
düzenlenen Tunus Ulusal Kurucu Meclis
üyelerini belirlemek için yapılan seçimlerde Nahda
ciddi kazanımlar elde etti.
Gannuşi, 2011'deki seçim zaferinin ardından destekçileri ile beraber kutlama yapıyor.
Katılımın
yüzde 70 olduğu seçimlerde
, 217
üyeden oluşan Nahda, Ulusal Kurucu Meclis'te 90
koltuk elde etti ve hükümet ortağı oldu.Sürgünden dönen Gannûşî
, reform yanlısı ve ılımlı siyasal İslâm'a yüzünü dönen bir siyasetçi olarak görülecekti.BBC'ye o yıl verdiği röportajda Gannûşî, "Tunus halkının demokrasi ile uyumlu ılımlı bir İslâm vizyonu" çevresinde barışçıl bir şekilde yaşamını sürdürebileceğini söylemişti.
Gannûşî, "
İslâmcı olsun ya da olmasın tüm vatandaşların temel haklar çerçevesinde eşit"
olduğunu ifade etmişti.Öte yandan meşruiyet çabasını sürdüren
Nahda
, küresel Müslüman Kardeşler
ağının bir uzantısı olması nedeniyle şüpheyle karşılandı.
Gannûşî, 2011'de partisinin programını açıklıyor.
Mısır'daki Müslüman Kardeşler'e
kıyasla daha temkinli ve ılımlı bir profil çizse de bu bağlantının yanında, Katar ve Libya'daki İslamcı güçlerle ilişkileri ülkedeki seküler
kesim tarafından sorgulandı.Aynı yıl özellikle
kafirlikle
suçlanan bazı film gösterimleri gibi olayların tetiklemesiyle ülkede dini temelli gerginlikler ve protestolar baş gösterdi. Nahda, Selefi radikal unsurları
sorumlu tuttuğu bu protestolarla ilgisi olmadığını vurguladı.
Seküler
kesim ise yaşananları İslâmcı
baskıların kapıda olduğuna dair bir uyarı olarak görüyordu.- 2011'deki seçimlerden iki yıl sonra 2013'te iki seküler siyasetçinin suikaste uğraması ülkeyi kutuplaşma ve derin bir siyasî krize sürükledi.
Gannûşî liderliğindeki Nahda
, çekilme kararı aldı.Bu kez
, 2014
seçimlerinde ikinci gelen Nahda
, seçimleri kazanan seküler bir parti olan rakibi Nida Tunus
ile koalisyon ortaklığı kurdu.Nahda üyelerinin de katkısıyla hazırlanan
, demokratik özgürlükleri merkeze alan Tunus'un
yeni anayasası aynı yıl yürürlüğe girdi.İdeolojik dönüşüm
Nahda
, kuruluşundan itibaren siyasal İslâm
ile ilişkilendirildi. 2016
'da ise Nahda Hareketi,
siyasal konumunu yeniden tanımladı.Nahda lideri Gannûşî, parti kongresinde yaptığı açıklamada siyasal İslâm'dan uzaklaşarak kendilerini "Müslüman demokratlar" olarak tanımlayacaklarını duyurdu.
2016'da
Ennahda
, faaliyetlerinin ülkenin İslamlaştırılmasından
ziyade Tunus'ta
istikrarlı bir demokrasi sağlamaya odaklanacağını, ancak siyasi platformunun Müslüman değerlere dayalı
olarak kalacağını duyurdu.
Mecra
Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said, Meclis'i feshederek iktidarı ele geçirdi
Hükümet çıkmazdayken protestolar patlak verdi ve 2019'da seçilen Cumhurbaşkanı Kays Said parlamentoyu askıya aldı.
- 2014 anayasasına göre ikinci parlamento seçimleri Ekim 2019'da yapıldığında, seçmenler devam eden bir ekonomik kriz ve artan yolsuzluk endişeleri arasında bölünmüştü.
Nahda 17 sandalye kaybetti,
ancak çoğulculuk kazandı ve parlamentodaki en büyük parti
oldu. Nahda başlangıçta Ekim 2019'da seçilen Kays Said'in cumhurbaşkanlığını
desteklese de, 2020'de
başbakanlık kabinesinin gözetimiyle ilgili bir anayasal kriz
yaşandı.
Nahda destekçilerinin düzenlediği protestolardan bir kare.
Hükümet çıkmazdayken temmuz ayında protestolar patlak verdi ve Cumhurbaşkanı Said parlamentoyu askıya aldı.
Nahda, eylem yapılmasına şiddetle karşı çıktı, ancak
Gannûşî
kısa süre sonra konuyla ilgili diyalog
çağrısında bulundu; Said reddetti
ve daha sonra parlamentonun askıya alınmasını süresiz hale getirdi.
Mecra
"Bu yaşta diktatörlüğe başlayacak değilim"
- Nahda'nın 100'den fazla önde gelen üyesi Eylül ayında partiden ayrılan Gannûşî’nin Said'le yüz yüze gelememesi eleştirisinde bulundu.
25 Temmuz 2020’de
siyasî krizin ortasında Said
, bir ayda bir hükümet kurma ve Halk Temsilcileri Meclisinin güvenini kazanma görevi ile Hişam el-Meşişi'yi hükümet başkanı olarak atadı. Hişam el-Meşişi
2020'den Cumhurbaşkanı Kays Said tarafından görevden alındığı 2021'e kadar Tunus başbakanı
olarak görev yaptı.Görevden alınan Hişam el-Meşişi hükümetinin yerini alacak yeni Tunus hükümetinin resmî duyurusu beklenirken, siyasî partiler ve sosyal örgütler, Cumhurbaşkanı Kays Said'i, bir sonraki siyasî süreci "cumhurbaşkanlığı kararnameleri" ile yöneterek "iktidarı tekeline almakla" suçlayarak eleştirdiler.
Meclis'te en büyük parti konumunda bulunan
İslâmcı Nahda Hareketi
bu kararı "darbe"
olarak nitelendirdi ve tepki gösterdi.
Parlamento önünde iktidar partisi destekçileri, cumhurbaşkanının kararını protesto etti.
Said'in açıklamalarının ardından görevden alınan belirtti.
Başbakan Hişam el-Meşişi
de bir açıklama yaparak "Karışıklığa sebebiyet veren bir konumda olmak istemediğini; Cumhurbaşkanı kimi seçerse görevi ona devredeceğini"
Meşişi, yaptığı açıklamada "Tunus'a herhangi bir konumdan hizmet vermeye hazır olduğunu" ifade etti.
Nahda
, gerginliği tırmandırmak istemediğini belirterek diyalog çağrısı yaptı
ve taraftarlarından protesto yapmamalarını
istedi.- Cumhurbaşkanı Said, yayımladığı video mesajında bu kararı "ülkenin içinden geçtiği olağanüstü koşullar" nedeniyle almak zorunda kaldığını söyledi.
Görevden alınan Başbakan Hişam el-Meşişi.
Said,
ayrıca, milletvekillerinin dokunulmazlığını askıya aldığını, yürütme yetkilerini kendisinin üsteleneceğini ve yeni bir başbakan atayacağını belirtti.Hukuk profesörü olan Said,
2019 yılında yolsuzlukla mücadele ve devleti yeniden yapılandırma vaadiyle bağımsız aday olarak katıldığı cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanmıştı. Aynı yıl yapılan parlamento seçimlerinden ise İslâmcı Nahda Hareketi birinci çıkmıştı.
Nahda Hareketi lideri Gannûşî, Nisan 2023'ten beri hapiste
Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said'in parlamentoyu kapatmasından bu yana Said'in en büyük eleştirmenlerinden biri olan Râşid Gannûşî,
Ramazan ayının son günlerinde,
17 Nisan 2023’te iftar vaktinden hemen önce yüzlerce polisin katıldığı baskınla evinde gözaltına alındı.
Mecra
Nahda lideri Gannûşî'ye müebbet hapis cezası verildi
Kamuya açık bir toplantıdaki sözleri nedeniyle
"halkı iç savaş çıkarmaya yönlendirmek"
suçlamasıyla gözaltına alınan eski Meclis Başkanı, 48 saatlik polis sorgusunun ardından sevk edildiği mahkemece tutuklandı.
Tunus yargısı, Haziran 2023'te Nahda Hareketi tarafından oluşturulduğu iddia edilen "gizli örgüt" aracılığıyla, "devlet görevlisi olmayan sivil kişilere devlet sırrını ifşa etmek, devlet görevlisi olarak şahsen veya başkaları aracılığıyla hediye kabul etmek, başkaları adına hak ve imtiyazlar talep etmek" gibi suçlamalarla Gannûşî'nin tutuklu yargılanmasına hükmetmişti.
Gannûşî’nin tutuklanmasının ardından ulusal ve uluslararası arenadan yüzlerce tanınmış isim, 84 yaşındaki siyasetçinin serbest bırakılması çağrısı yaptı. Birçok ülke de Gannûşî'nin tutuklu yargılanmasına tepki geldi.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.