Avrupa'nın havası en kirli şehirleri belli oldu: Türkiye'den 5 şehir yer aldı

Avrupa’da yapılan hava kirliliği ölçümlerine göre Türkiye, listede en çok şehirle temsil edilen ülkelerden biri oldu. 2025 yılı verilerine dayanan sıralamada Türkiye’den beş şehir, Avrupa’nın en yüksek PM2.5 değerlerine sahip bölgeleri arasında yer aldı.

Hangi iller yer aldı?

Listenin ilk sırasında Iğdır bulunurken, Ege Bölgesi’nden Buca ikinci sıraya yerleşti. Onları Gödekli, Konya ve Düzce takip etti. Bu şehirlerde ölçülen partikül madde (PM2.5) değerlerinin Dünya Sağlık Örgütü’nün güvenli kabul ettiği sınırların oldukça üzerinde olduğu belirtildi.

Rapora göre Iğdır’da yıllık ortalama PM2.5 değeri 64,4 µg/m³ seviyesine ulaşırken, Buca’da bu değer 51,5 µg/m³ olarak ölçüldü. Konya ve Düzce gibi şehirlerde de benzer şekilde yüksek kirlilik seviyeleri kaydedildi.

Avrupa'nın en temiz havasına sahip şehirleri nerede?

Ölçeğin diğer ucunda, Finlandiya, hava kirliliğinin en düşük olduğu şehirler listesinde ilk 10'un yarısına sahip. Utö adası, sadece 1,3 µg/m³'lük PM2.5 seviyesiyle ilk sırada yer alırken, Muonio ikinci, Kittila üçüncü, Ranua beşinci ve Nivala onuncu sıradaydı. Elverişli coğrafya ve düşük nüfus yoğunluğu bu başarıya katkıda bulunsa da, Finlandiya'nın sıkı emisyon kontrolleri ve yenilenebilir enerjiden yüksek oranda yararlanması (yüzde 54'ün üzerinde) belirleyici etkenler. İzlanda'daki Sandgeroi, 2,2 µg/m³ seviyeyle dördüncü sırada yer aldı; İsveç'teki Bredkalen altıncı, Portekiz'in Faro kenti sekizinci ve yine İzlanda'daki Alftanes dokuzuncu oldu.

PM2.5'e karşı kendinizi nasıl koruyabilirsiniz?

PM2.5 olarak adlandırılan ince partiküller, son derece küçük yapıları nedeniyle solunduğunda akciğerlerin derin bölgelerine kadar ulaşabilir ve hatta kana karışabilir. Bu durum, uzun vadede solunum yolu hastalıkları, kalp-damar rahatsızlıkları ve bazı kanser türleri gibi ciddi sağlık sorunlarıyla ilişkilendirilmektedir.

Hava kirliliğinin yüksek olduğu bölgelerde yaşayanlar için uzmanlar, IQAir ve AirVisual gibi uygulamalar üzerinden hava kalitesinin anlık olarak takip edilmesini öneriyor. Değerlerin yükseldiği dönemlerde ise kapı ve pencerelerin kapalı tutulması ve mümkün olduğunca kapalı alanlarda kalınması tavsiye ediliyor.

Ayrıca ısıtma, havalandırma ve iklimlendirme (HVAC) sistemlerinin dış hava yerine iç sirkülasyon modunda çalıştırılması, iç ortam havasının korunmasına yardımcı olabilir. Hava temizleyiciler de zararlı partiküllerin ve bazı kirleticilerin filtrelenmesinde etkili bir çözüm olarak öne çıkıyor. Dışarı çıkmak zorunda kalındığında ise havadaki ince partikülleri filtreleyebilen KN95 tipi maskelerin kullanılması, maruziyeti azaltmak açısından öneriliyor.