El Fâşir, Sudan’ın Darfur bölgesinin kuzeyinde yer alan ve Kuzey Darfur eyaletinin başkenti olarak uzun süredir stratejik ve sembolik bir ağırlığa sahip bir şehir olarak bilinir. 2025 yılının Ekim ayında bu şehrin Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK/RSF) tarafından ele geçirilmesi, Sudan Ordusu ile HDK arasında 2023’ten bu yana süren iç savaşta geri dönülmez bir kırılma noktası meydana getirdi. El Fâşir’in düşmesi yalnızca askerî bir gelişme olarak değil; Darfur’un siyasi geleceğini sarsan, Sudan’ın toprak bütünlüğü üzerinde büyük bir tehdit oluşturan ve bölgesel dinamikleri kökünden değiştiren bir olay olarak tarihe geçti.
Güç dengesi değişti
Şehrin stratejik konumundan dolayı Darfur genelindeki güç dengesi El Fâşir’in kontrolüne bağlıydı. Sudan Ordusu’nun bölgedeki son büyük kalesi olması nedeniyle El Fâşir’in kaybedilmesi hem askeri hem de psikolojik açıdan devlet için ağır bir yenilgi mânâsına geldi. Aylar boyunca süren kuşatma neticesinde şehrin dış dünya ile bağlantısının kesilmesi, insânî koridorların kapatılması ve yoğun bombardımanların ardından şehir büyük bir yıkımın ortasında HDK’nın eline geçti.
El Fâşir’in düşmesiyle birlikte başlayan katliamlar, dünyanın gözleri önünde gerçekleşen tarihi bir insanlık trajedisine dönüştü. Şehrin HDK milislerinin kontrolüne geçmesinden sonraki ilk 48 saat içinde 2 binden fazla kişi acımasızca öldürüldü.
HDK mensuplarının kendilerini kaydedip sosyal medyada paylaştığı videolar, infazların tüm vahşetini çıplak biçimde ortaya koydu. Etnik temizlik yapıldı
Sokak ortasında öylece yatan cesetler toplu bir infazın şahitleriydi. Evler yakılmış, sivil yerleşimlere insanlık dışı korkunç bir vahşetin izleri yapışmıştı. Amerika Birleşik Devletleri’nin Yale Üniversitesi tarafından yapılan uydu analizleri, bu katliamların boyutunu bağımsız biçimde doğrulayan en önemli kaynaklardan biri oldu. Uydu görüntülerinde geniş alanlara yayılan kan lekeleri, toplu halde saçılmış cesetler, yeni kazılmış toplu mezarlar ve tamamen yok edilmiş mahalleler açıkça görülüyordu.
El Fâşir’de yaşananlar yalnızca birkaç günle sınırlı değildi. Darfur’un meşru valisi Mini Minawi’nin Middle East Eye’a verdiği bilgiye göre, şehrin düşmesinden itibaren en az 27 bin kişinin HDK milisleri tarafından katledildiği tahmin ediliyor.
Bu sayı, bölgede sistematik bir katliamın, etnik temizlik girişiminin ve insanlığa karşı suçların işlendiğini belgeliyor. Bu vahşetin ardında BAE var
El Fâşir’de yaşanan bu felaket yalnızca HDK’nın acımasız yöntemleriyle değil, aynı zamanda dış aktörlerin sağladığı destekle de şekillendi. Bu noktada BAE’nin rolü, savaşın seyrini kökten etkileyen en tartışmalı unsurlardan biri haline geldi. BAE’nin savaşın başından beri HDK’ye sağladığı yardımlar, gerek yerel şahitler gerekse uluslararası basın tarafından yapılan araştırmalarla açık kaynaklarda defalarca doğrulandı.
Bu destek hem lojistik hem maddî hem de askerî unsurlardan oluşuyordu. BAE’nin Libya, Çad ve Orta Afrika Cumhuriyeti üzerinden gerçekleştirilen uçuşlarla HDK milislerine silah, mühimmat ve hatta yabancı paralı asker sevkiyatı yaptığı raporlara yansıdı. Çeşitli OSINT (açık kaynak istihbaratı) araştırmaları, BAE’ye ait kargo uçaklarının, çatışmanın en yoğun olduğu dönemlerde bölgeye çok sayıda sefer yaptığını, bu uçuşların çoğunun insânî yardım başlığı altında fakat askerî ekipman taşıdığına dâir deliller ihtiva ettiğini ortaya koydu.
HDK’nın kullandığı modern silahların, insansız hava araçlarının, iletişim sistemlerinin ve zırhlı araçların önemli bir bölümünün BAE üzerinden tedarik edildiği sıkça dile getirilen bir diğer bulgu oldu. HDK’nın kanlı altını
BAE’nin rolü yalnızca silah ve lojistik sağlamakla sınırlı değildi. Darfur’da HDK kontrolüne geçen altın madenleri, BAE ile yapılan büyük ölçekli altın ticareti sayesinde örgüte devasa bir finans kaynağı sağladı.
Sudan’dan BAE’ye yapılan altın ihracatının, savaşın başlangıcından itibaren büyük ölçüde HDK kontrolündeki madenlerden geldiği biliniyordu. Bu durum, HDK’nın savaş ekonomisini sürdürebilmesi için gerekli kaynakları oluşturuyor. Kuşatma altında tuttuğu şehirleri aylarca abluka altında tutabilmesini mümkün kılıyordu. Bugün El Fâşir’in düşüşü, yalnızca HDK’nın askerî bir zaferi olarak değil; BAE’nin desteklediği geniş bir savaş ağının sahadaki etkilerinin görünür olduğu trajik bir örnek
olarak değerlendiriliyor. Sudan’ın parçalanma sürecini hızlandıran bu gelişme Darfur’daki sivil nüfusu tarifsiz bir yıkıma sürükledi ve bölgesel güç dengelerini yeniden şekillendirdi. İnsan hayatını hiçe sayan çıkarlar
El Fâşir’in düşmesi, Sudan iç savaşının kaderini belirleyen bir eşikten çok daha fazlası
dır. Bu şehir yalnızca askeri bir üstünlüğün simgesi değil; uluslararası siyasetin çarpık yüzünü, bölgesel çıkarların insan hayatının önüne nasıl geçirildiğini ve bir halkın göz göre göre yok oluşa terk edilişini temsil eden acı bir sembole dönüşmüştür. HDK’nın El Fâşir’de işlediği katliamların büyüklüğü artık savaşın sıradan vahşet sınırlarını aşmış; sivillerin kesintisiz bir şekilde hedef alındığı, uydu görüntülerine ve milislerce kaydedilen videolara yansıyan sistematik bir imha hareketine dönüşmüştür. Dünya, kan gölleri arasında yatan bedenleri ekranlarında izlerken, güç sahipleri diplomatik hesaplar arasında sessizliğe gömülmüştür.
Bu trajedinin arka planında yer alan BAE’nin rolü ise Sudan savaşının yalnızca iç dinamiklerle açıklanamayacağını ortaya koymaktadır. BAE’nin HDK’ya sağladığı askeri, lojistik ve finansal destek, yalnızca bir iç savaşın seyrini değiştirmekle kalmamış; Darfur’da on binlerce insanın kaderini belirleyen bir etki yaratmıştır.
Modern silahlarla, paralı askerlerle ve altın ticaretinden elde edilen devasa kaynaklarla beslenen HDK, El Fâşir gibi stratejik bir şehri düşürebilecek güce ancak bu dış destekle ulaşabilmiştir. Dolayısıyla El Fâşir’in sokaklarını dolduran cesetlerin sessizliği, sadece paramiliter bir örgütün vahşetine değil, aynı zamanda uluslararası güçlerin politik körlüğüne ve çıkar hesaplarına da işaret etmektedir.
El Fâşir vicdanlarda bir soru işareti
Bugün El Fâşir, yanmış evlerin, boşaltılmış mahallelerin ve toprağın altındaki toplu mezarların arasında yalnızca bir şehir olarak değil, insanlığın vicdanına sorulmuş bir soru olarak duruyor:
Değerli olan nedir? Altın mı, güç mü, stratejik hâkimiyet mi, yoksa hayatları sona erdirilen masum insanlar mı?
Bu suallerin cevabı ne yazık ki sahadaki gerçeklikte çoktan verilmiş durumda. Sudan’ın çığlıklarını duymayan dünya, sessizliğini sürdürdüğü sürece El Fâşir yalnızca bir başlangıç olarak kalacaktır.
Bu nedenle El Fâşir’in düşüşü, ne unutulabilir ne de sıradan bir savaş sayfası olarak geride bırakılabilir. Bu gelişme, Sudan’ın geleceğini karartan, Darfur’u küresel çıkarların hesap defterine sıkıştıran ve uluslararası toplumun sorumluluğunu kaçınılmaz biçimde hatırlatan bir insanlık çağrısıdır. Eğer dünya bu çağrıyı bir kez daha görmezden gelirse, tarihin kara sayfalarında El Fâşir’in adı yalnız kalmayacak; insanlığın kaybettiği değerlerin sembolü olarak sonsuza dek anılacaktır!
Gerçek HayatGerçek Hayat Dergi
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.