Filistinlilerin kaybolan umudu: Oslo Anlaşmaları
10:50, 13/09/2023, ÇarşambaG: Güncelleme: 14:44, 13/09/2023, Çarşamba
Filistinlilerin kaybolan umudu: Oslo Anlaşmaları.
Oslo Anlaşması'nın imzalanmasının üzerinden otuz yıl geçmesine rağmen vadettiği barış süreci hâlâ gerçekleşmedi.
Otuz yıl önce İsrailli ve Filistinli liderler, birçok kişinin bölgede barışın habercisi olabileceğine inandığı bir anlaşmayı imzalamak için Washington'daki Beyaz Saray'ın bahçesinde buluşmuştu.
İlk Oslo Anlaşması
, İsrail Başbakanı Yitzhak Rabin ile
Filistin Kurtuluş Örgütü'nün (FKÖ) lideri Yaser Arafat'ı bir araya getirdi.
Bunu, aralarında bir el sıkışma takip edecekti; bu önemli bir jestti çünkü anlaşma her ikisinin de ertesi yıl dönemin İsrail Dışişleri Bakanı Şimon Peres ile birlikte Nobel Barış Ödülü
'nü almasına yol açacaktı.- Anlaşmanın başlaması gereken barış süreci, İsrail'in Filistin topraklarını yasa dışı işgalini sürdürmesi ve Filistin halkının bağımsız bir devlete daha yakın olmaması ve bazılarının iddia ettiği gibi bundan daha uzak olması nedeniyle ölü doğmuş durumda.
İşte tarihî anlaşma ve görünüşte neden başarısız olduğu hakkında bilmeniz gereken her şey:
Oslo Anlaşmaları neydi?
Oslo I olarak bilinen ilk Oslo Anlaşması 13 Eylül 1993'te imzalandı.
İsrail ve Filistin liderleri arasındaki anlaşma, her iki tarafın da ilk kez diğerini tanıdığını gördü. Her iki taraf da onlarca yıldır devam eden çatışmaları sona erdirme sözü verdi.
Eylül 1995'te Oslo II olarak bilinen ikinci bir anlaşma imzalandı ve barış sürecinin oluşturması gereken organların yapısı daha ayrıntılı olarak ele alındı.
- Oslo I ve Oslo II'nin, İsrail'in yanında bir Filistin devleti biçiminde Filistinlilerin kendi kaderini tayin etmesini sağlaması gerekiyordu.
Bu, Filistinlilerin Nekbe olarak bildiği bir olayda 1948'de tarihî Filistin topraklarında kurulan İsrail'in, Filistinlilerin ulusal egemenlik iddialarını kabul edeceği anlamına gelecekti
ancak iddialar tarihî Filistin'in yalnızca bir kısmıyla sınırlı olacak, geri kalanı İsrail'in egemenliğine bırakılacak.
Bu hedefe ulaşmak için, İsrail ordusunun 1967'den bu yana yasa dışı olarak işgal ettiği Filistin topraklarından aşamalı olarak çekilmesi ve statü de dahil olmak üzere nihai statü meseleleri dışında yetkinin Filistin yönetimine devredilmesi de dahil olmak üzere çeşitli adımların atılması gerekecek. Kudüs (doğu yarısı işgal altındaki Filistin toprakları olan) ve İsrail'in yasadışı yerleşimleri, daha sonraki bir tarihte müzakere edilecek.
Beş yıl içinde nihai bir anlaşmaya varılması gerekiyordu ama bu gerçekleşmedi.
Anlaşmaya kim karşı çıktı?
Sağcı İsraillilerin Filistinlilere taviz vermek gibi bir niyeti yoktu ve “terör örgütü” olarak gördükleri FKÖ ile herhangi bir anlaşma yapılmasını da istemiyordu.
- İsrailli yerleşimciler ayrıca bunun işgal altındaki topraklardaki yasa dışı yerleşim yerlerinden tahliye edilmelerine yol açacağından da korkuyorlardı.
Aşırı sağın unsurları Oslo I ve Oslo II'ye o kadar karşıydı ki,
Rabin 1995'te anlaşmaları imzaladığı için suikasta kurban gitmişti.
- Rabin'i ölmeden önce tehdit edenler arasında şimdiki İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir de vardı.
- Bu arada Hamas ve İslami Cihad'ın da aralarında bulunduğu Filistinli gruplar, iki devletli çözümün Filistinli mültecilerin İsrail'in kurulduğu 1948'de ellerinden alınan tarihî topraklara geri dönme hakkından feragat edeceği konusunda uyardı.
Son dönem önde gele
n Filistinli edebiyat eleştirmeni ve aktivist Edward Said, bu hareketi en sesli eleştirenler arasında yer aldı
ve onu "Filistinlerin teslimiyetinin bir aracı, Filistinlilerin Versay'ı" olarak nitelendirdi.
Anlaşmalar nasıl bozuldu?
- Oslo Anlaşmaları, İsrail'in Filistin topraklarını işgal etmeye devam etmesi ve Batı Şeria'nın çoğunluğundan askerî olarak çekilmeyi reddetmesi ve Filistin Yönetimi'nin tam idaresi altında olduğu düşünülen topraklara baskınlar düzenlemeye devam etmesiyle yavaş bir düşüşe tanık oldu.
Rabin'in ölümünün ardından, aralarında mevcut İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve Ariel Şaron'un da bulunduğu, anlaşmalara karşı çıkan bir dizi İsrailli lider iktidara geldi.
2000'den 2005'e kadar yaşanan İkinci İntifada, özellikle Filistin tarafında ağır kayıplara yol açtı ve her iki tarafı da anlaşmayı ilerletme konusunda daha az istekli hâle getirdi.
Sonraki on yılda müzakereleri yeniden başlatmaya yönelik her türlü girişim başarısızlıkla sonuçlandı ve anlaşmaların geçici maddeleri statüko haline geldi.
Anlaşmalara şu anda nasıl bakılıyor?
Pek çok Filistinli, İsrail'in Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşim birimlerini genişletmesini meşrulaştırmak için Oslo Anlaşmaları'nı kullandığına inanıyor.
İsrailli barış savunucusu Dror Etkes'e göre, 1993 ile 2000 yılları arasında Batı Şeria'daki İsrail nüfusu şimdiye kadarki en hızlı büyüme hızına ulaştı.
Bugün İsrail hükûmeti, yerleşim hareketiyle yakın bağları olan aşırı sağcı, dindar ve aşırı milliyetçi politikacıların hakimiyetinde.
- Geçtiğimiz aylarda işgal altındaki Batı Şeria'daki yerleşim birimlerinde binlerce yeni evin yapımına onay verdiler.
Aslında sol görüşlü İsrail hareketi Peace Now'a göre İsrail, Ocak ayından bu yana en az 12.855 yerleşimci konutunun onaylanmasıyla bu yıl yerleşim onaylarında rekor kırdı.
- Batı Şeria parçalanmış durumda, abluka altındaki Gazze Şeridi birçok kişinin "açık hava hapishanesi" olarak adlandırdığı yerde izole durumda ve İsrail'in işgal altındaki Doğu Kudüs'ten vazgeçme planı yok.
Hem İsrail'de hem de Filistin'de pek çok insan iki devletli çözümün öldüğüne inanıyor çünkü
Oslo Anlaşması, Filistinlilerin kalbine saplanan hançer olarak kalmaya devam ediyor.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.