Meta'nın yapay zekâ sistemi mahkemelik oldu: Hamile ve izinli çalışanlar hedef alındı iddiası

Pazartesi günü Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi'ne sunulan davaya göre Meta, bu yılın başında yaklaşık 8 bin çalışanını işten çıkardı. Facebook, Instagram ve WhatsApp'ın çatı şirketi olan Meta'nın, işten çıkarılacak kişileri belirlemek için performans puanları, klavye kullanımı, bilgisayar etkinliği ve üretkenlik verilerini analiz eden çeşitli yapay zekâ sistemlerinden yararlandığı öne sürüldü.

"Kararı yöneticiler değil, yapay zekâ verdi"

71 sayfalık dava dilekçesinde, işten çıkarma listesinin çalışanları yakından tanıyan yöneticiler tarafından hazırlanmadığı savunuldu. Davada yer alan 26 çalışan, Meta'nın yapay zekâ sistemlerini kullanarak çalışanları puanladığını, sıraladığını ve işten çıkarılacak kişiler olarak seçtiğini iddia etti.

Davacılar, işten çıkarmaların durdurulması için mahkemeden geçici tedbir kararı talep ederken; işe iade, geriye dönük maaş ödemesi, hisse hakları, sosyal haklar ve tazminat da istiyor.

"İzin kullanan çalışanlar cezalandırıldı"

Dava dilekçesine göre Meta'nın yapay zekâ sistemleri çalışanların performansı, üretkenliği ve diğer iş verilerini analiz ediyor. Ancak doğum izni, sağlık izni veya aile izninde bulunan çalışanlar bu dönemde aktif çalışmadıkları için sistemde yeterli veri oluşmuyor. Engelli çalışanların ise performans verilerinin doğal olarak daha düşük göründüğü belirtiliyor.

Davacılar, bu nedenle yasal izin kullanan çalışanların yapay zekâ tarafından daha düşük puanlandığını ve işten çıkarılma risklerinin arttığını savunuyor.

Hamile çalışan doğumdan iki gün önce işten çıkarıldı

Davada yer alan örneklerden biri, doğum öncesi onaylı izinde bulunan bir bilim insanı oldu. Çalışana, doğum yapmasına yalnızca iki gün kala işten çıkarıldığı bildirildi. Bir başka mühendis ise geçirdiği sakatlık nedeniyle kullandığı izin sonrasında performans notunun düşürüldüğünü öne sürdü. Sağlık izninde bulunan bir yönetici de izninin 16. gününde işten çıkarıldığını belirtti.

Meta iddiaları reddetti

Meta Sözcüsü yaptığı açıklamada iddiaların gerçeği yansıtmadığını savundu. Sözcü, "Bu iddiaların hiçbir dayanağı yok. İş gücü yönetimi ve organizasyonel kararlar insanlar tarafından alındı, yapay zekâ tarafından değil." ifadelerini kullandı.

Çalışanlar yapay zekâ ile takip edildi

Meta'nın bu yıl çalışanların faaliyetlerini izleyen yeni bir yapay zekâ programını devreye aldığı belirtildi. Programın; çalışanların klavye hareketlerini, fare kullanımını, internet geçmişini, mesajlarını, e-postalarını ve şirket cihazlarındaki konum verilerini takip ettiği öne sürüldü.

Meta CEO'su Mark Zuckerberg'in, bu sistemin amacının şirketin yapay zekâ modellerini çalışanların davranışları üzerinden eğitmek olduğunu söylediği aktarıldı.

Tepkiler üzerine program askıya alındı

Dava dilekçesinde Meta'nın izleme sistemini çalışanların açık onayını almadan sessizce devreye soktuğu iddia edildi. Programın duyurusu yalnızca şirket içi düşük görünürlüklü bir paylaşım ile yapılırken, birçok çalışanın sisteme onay verme veya reddetme seçeneği bulunmadığı öne sürüldü.

Çalışanlardan gelen yoğun tepkilerin ardından 1.600'den fazla kişi gizlilik ihlali gerekçesiyle dilekçe imzaladı. Bunun üzerine Zuckerberg, Haziran ayında programı geçici olarak durdurduklarını açıkladı.

Mahkemeden bağımsız inceleme talebi

Davacıların avukatları, Meta'nın kullandığı yapay zekâ sistemlerinin bağımsız uzmanlar tarafından incelenmesini talep etti. Avukatlar, özellikle doğum izni, sağlık izni veya engellilik desteği alan 26 çalışanın neden seçildiğinin ortaya çıkarılması gerektiğini savundu.

Davaya konu çalışanların iş sözleşmelerinin 22 Temmuz'da resmen sona ereceği belirtilirken, avukatlar misilleme endişesi nedeniyle müvekkillerinin kimliklerinin gizli tutulmasını ve dava sonuçlanıncaya kadar işten çıkarma sürecinin durdurulmasını istedi.

Jurnal.ist

İtalya Başbakanı Meloni'ye soğuk duş: Seçim yasası oylamasında tek farkla yenildi