78 yıllık sürgün: Hafızalarda yaşayan vatan

İsrail'in işgal ettiği topraklarından zorla çıkardığı Lübnan'daki Filistinliler, Nekbe'nin 78. yılında, göçün acısını ve bir gün ülkelerine dönebilme umutlarını, hafızalarında yaşatmayı sürdürüyor.

Filistinliler, İsrail'in 14 Mayıs 1948'de işgal ettiği Filistin topraklarında bağımsızlığını ilân etmesi ve yüz binlerce kişiyi zorla yerinden etmesi nedeniyle 15 Mayıs'ı "Nekbe" (Büyük Felâket) olarak anıyor.

Nekbe sırasında yaklaşık 1 milyon Filistinli topraklarından sürgün edilirken, yüzlerce köy ve kasaba yok edildi, binlerce kişi yaşamını yitirdi. Yaşanan göç dalgasıyla birlikte çok sayıda Filistinli başta Lübnan olmak üzere çevre ülkelere sığınmak zorunda kaldı.

• Aradan geçen 78 yıla rağmen Lübnan'daki Filistin mülteci kamplarında sürgünün izleri silinmedi. Buradaki yaşlı Filistinliler, göç ettikleri köylerin isimlerini, evlerinin anahtarlarını ve ilk sürgün yıllarına ilişkin hatıraları çocuklarına ve torunlarına aktarıyor.

1948'de kısa süre içinde geri döneceklerine inanarak evlerinden ayrılan Filistinliler için geçici olduğu düşünülen sürgün, yıllar içinde kalıcı ve yorucu bir yaşam mücadelesine dönüştü.

Son yıllarda İsrail'in Gazze ve Lübnan'a saldırılarının gölgesinde geçen Nekbe anmalarında, kamplardaki Filistinliler hem geçmişin acılarını hatırlıyor hem de devam eden saldırıların yarattığı belirsizlik ve endişeyle yaşıyor.

Lübnan'ın güneyindeki Sayda kentinde yer alan Ayn el-Hilve Kampı da dar sokakları, yıpranmış yapıları ve duvarlarına asılan Filistin kentlerinin fotoğraflarıyla bu uzun sürgünün hafızasını yansıtan yerlerin başında geliyor.

Kamptaki yaşlı Filistinlilerin Nekbe'ye ilişkin hafızalarında taşıdığı acı dolu göç hikâyeleri, bugün İsrail saldırıları nedeniyle Lübnan'da yaşanan yerinden edilme ve korku atmosferiyle benzerlik taşıyor.

BM Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı'na (UNRWA) göre ise Lübnan genelinde yaklaşık 489 bin Filistinli mülteci yaşıyor. Bunların yüzde 45'i, ekonomik şartların ağırlaştığı ve altyapı sorunlarının derinleştiği 12 mülteci kampında hayatını sürdürüyor.

"Bize 2 gün sonra geri döneceğimiz söylendi"

Kamp sakinlerinden 79 yaşındaki Filistinli mülteci Zekiye Haseneyn, Hayfa'da dünyaya geldiğini belirterek ailesinin göç hikâyesini anlattı.

Hayfa'dan Lübnan'ın güneyindeki Bint Cubeyl ilçesine göç etmek zorunda kaldıklarını belirten Haseneyn şöyle dedi:

"Bize 2 gün sonra geri döneceğimiz söylendi ama bugün hâlâ dönemedik."

Göç yolculuğu sırasında kardeşlerinden birini kaybettiklerini aktaran Haseneyn, yeni nesillerin dönüş hakkına sahip çıkması gerektiğini vurguladı.

Haseneyn ayrıca 1982'deki İsrail işgali sırasında Lübnan'da yaşadıklarını da hatırlatarak, İsrail ordusunun mahalleleri işgal ettiğini, sivillerin ise savaş ortamında yaşam mücadelesi verdiğini söyledi.

"Göç yılları çok ağır ve korkutucuydu"

Filistinli 91 yaşındaki Behiye Salih de Filistin'in Sıblan beldesinden başlayan göç yolculuğunu paylaştı.

Salih, "İlk göç yılları çok ağır ve korkutucuydu. Lübnan içinde sürekli yer değiştirmek mültecilerin hafızasında derin izler bıraktı." diye konuştu.