Sıradan bir düğme sandı: Altından 900 yıllık koskoca bir tarih çıktı

Norveç'te hobi amaçlı metal dedektörü kullanan bir kişi, tarlada bulduğu yaklaşık 900 yıllık gümüş parayı sıradan bir düğme sanarak aylarca bir kenarda sakladı. Ancak arkeologların incelemesi sonucunda bu parçanın, Norveç'in son Viking kralı olarak anılan Magnus Barefoot (Magnus Berrføtt) dönemine ait, ülkede bugüne kadar bulunan ilk örnek olduğu ortaya çıktı.

Düğme sandı, tarihi hazine çıktı

Nadir sikke, Norveç'in güneybatısındaki Utstein Manastırı yakınlarında bir tarlada bulundu. Kral Magnus Barefoot'un 1093-1103 yılları arasındaki hükümdarlığı dönemine tarihlenen para, Stavanger Üniversitesi Arkeoloji Müzesi'ne göre Norveç'te bugüne kadar keşfedilen türünün ilk örneği olma özelliğini taşıyor.

Müze yetkilileri, "Belki de bulunacak tek bir büyük hazine, Magnus Barefoot dönemindeki para basımı hakkındaki tüm bilgilerimizi değiştirebilir. Bu nedenle her yeni keşif büyük önem taşıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Aylarca düğmelerin arasında sakladı

Metal dedektörü kullanıcısı Morten Eek, objeyi Nisan 2025'te toprağın yaklaşık 10 ila 15 santimetre altında buldu. Paranın bir yüzü parlak gümüş rengindeyken diğer yüzü bakırla kaplı ve ortasında koyu renkli bir çıkıntı bulunuyordu. Bu görüntü nedeniyle Eek, bulduğu parçayı sıradan bir düğme zannederek evine götürdü ve diğer düğmeler ile hurda metallerin arasına koydu.

Aylar sonra koleksiyonunu diğer dedektör kullanıcılarına gösterdiğinde, arkadaşları bunun Orta Çağ'a ait bir para olabileceğini fark etti. Bunun üzerine eser Stavanger Üniversitesi Arkeoloji Müzesi'ne teslim edildi.

Takıya dönüştürülmüş

Arkeologlar, paranın daha sonra takı olarak kullanılmak amacıyla değiştirildiğini belirledi. Sikkenin bir yüzüne bakır levha yerleştirildiği, kenarlarının kıvrıldığı ve zincir takılabilmesi için iki küçük oyuk açıldığı tespit edildi. Eser zarar görebileceği için bakır kaplama sökülmedi.

X-ray gerçeği ortaya çıkardı

Araştırmacılar, kapalı yüzeyi incelemek için röntgen cihazı kullandı. X-ray görüntülerinde grifon (aslan gövdeli, kartal başlı efsanevi yaratık) figürü ortaya çıktı. Uzmanlar, Orta Çağ Hristiyan sanatında grifonun Hz. İsa'nın hem ilahi hem de insani doğasını simgelediğini belirtti. Paranın görünen yüzünde ise çift çizgili haç motifi yer alıyor.

Dünyada sadece dört örnek biliniyor

Araştırmacılara göre grifon ve haç motifini birlikte taşıyan çift taraflı bu tip paralardan dünyada yalnızca dört adet biliniyor. Bunlardan biri 1863 yılında Faroe Adaları'nda bulunan Sandur Hazinesi'nde, diğer üçü ise Danimarka'daki Mørstad Hazinesi'nde ortaya çıkarılmıştı. Bu nedenle Norveç'te bulunan yeni örnek, Viking Çağı'nın son dönemindeki para basımı ve dolaşımı hakkında önemli bilgiler sağlayabilecek nitelikte görülüyor.

Norveç'in son Viking kralı

"Çıplak Ayaklı Magnus" olarak da bilinen Magnus Barefoot, 1093 yılında tahta çıktı. İskoçya, Man Adası ve İrlanda Denizi çevresindeki bölgelere düzenlediği askeri seferlerle tanındı. 1103 yılında İrlanda'daki bir sefer sırasında pusuya düşürülerek yaklaşık 30 yaşında hayatını kaybetti. Tarihçiler, Magnus'un savaşçı kimliğinin yanı sıra para sisteminde de önemli reformlar yaptığını, önceki kralların düşürdüğü gümüş oranını yeniden yaklaşık yüzde 90 seviyesine çıkardığını belirtiyor. Bulunan sikkenin de bu reform döneminin önemli kanıtlarından biri olduğu değerlendiriliyor.

Jurnal.ist

110 milyon TL'lik servetini en yakın arkadaşına bıraktı: 19 yaşındaki gencin vasiyeti olay oldu