ABD-İran gerilimi petrolü uçurdu: Brent 100 dolara dayandı

Küresel piyasalarda enerji fiyatları yeniden hızla tırmanıyor. ABD ile İran arasında artan jeopolitik gerilim petrol piyasasında risk algısını yükseltirken Brent petrolün varil fiyatı son bir haftada yaklaşık yüzde 30 artarak 94,5 dolar seviyesine çıktı. Uzmanlar, fiyatların bu hızla yükselmesi halinde petrolün psikolojik eşik olarak görülen 100 dolar bandını test edebileceğini değerlendiriyor.

Enerji piyasalarında yaşanan bu hareketlilik, özellikle petrol ihracatçısı ülkelerin gelir beklentilerini de yeniden şekillendirdi.

Rus petrolü hızla değer kazandı

Fiyat artışından en fazla fayda sağlayan ülkelerden biri Rusya oldu. Rusya’nın ihraç petrolü olan Ural petrolünün varil fiyatı Şubat ayı sonunda yaklaşık 45,7 dolar seviyesindeyken Mart başında 70 dolara yaklaştı.

Enerji analistleri, Ural petrolünün varil fiyatının 60–70 dolar aralığında kalması halinde Rusya’nın federal bütçesine 1,5 ila 2 trilyon ruble arasında ek gelir sağlayabileceğini belirtiyor. Bu artışın bütçe açığını tamamen kapatması beklenmese de açığın milli gelire oranının yüzde 1,6’dan yüzde 1,5 seviyesine gerileyebileceği öngörülüyor.

2026 bütçe planlamasında Ural petrolü için ortalama varil fiyatı 59 dolar olarak hesaplanmıştı. Bu seviyenin üzerinde kalıcı bir fiyat oluşması durumunda Rusya’nın enerji gelirlerinde yüzde 7–8 civarında artış yaşanabileceği ifade ediliyor.

Rus petrolü Asya’da prim yaptı

Jeopolitik gelişmeler Rus petrolünün ihracat rotasını da değiştirdi. Avrupa’nın uyguladığı ambargonun ardından Moskova petrol satışlarını büyük ölçüde Asya pazarına yönlendirdi.

Son ticaret verilerine göre mart ve nisan başı teslimatlarında Ural petrolü Hindistan limanlarında Brent petrolüne kıyasla varil başına 4–5 dolar primle alıcı buluyor. Hint rafinerileri son dönemde Rus petrolünün en büyük alıcıları arasında yer alıyor.

Artan lojistik maliyetleri kazancı sınırlıyor

Ancak petrol fiyatlarındaki yükseliş Rusya için tamamen sorunsuz bir tablo anlamına gelmiyor. Baltık Denizi kıyısındaki Primorsk Limanı çıkışlı Ural petrolü Brent petrolüne kıyasla hâlâ yaklaşık 20 dolar iskonto ile işlem görüyor.

Buna ek olarak taşımacılık maliyetlerinde de ciddi artış yaşandı. Baltık bölgesinden Hindistan’a 100 bin tonluk Aframax tanker gönderiminin maliyeti yaklaşık 15 milyon dolara kadar çıktı. Şubat ayında bu rakam 10–12 milyon dolar aralığındaydı.

Uzmanlar, petrol fiyatlarındaki yükselişin Rusya’nın enerji gelirlerini artıracağını ancak yükselen lojistik maliyetlerinin bu kazancın bir bölümünü sınırlayabileceğini değerlendiriyor.