DOA sisteminde kriz sonrası düğmeye basıldı: Yarın her şey değişecek

Türkiye genelinde 1 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla uygulamaya koyulan Depozitosu Olan Ambalaj (DOA) Sistemi, ilk günlerinde vatandaşlardan büyük ilgi görse de bazı suistimalleri ve beraberinde getirdiği kuyruk krizlerini de ortaya çıkardı. İlk 10 günde yaklaşık 20 milyon ambalajın geri dönüşüme kazandırıldığı sistemde, günlük kota sınırını aşmak isteyenlerin makineleri saatlerce meşgul etmesi üzerine Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) harekete geçti. Yarından itibaren geçerli olacak yeni kararla birlikte, manuel girişlerin önüne geçilerek sisteme sadece mobil uygulama üzerinden erişim sağlanacak.

Yakınlarının TC kimlik numaralarıyla kota aşanlar kuyruk oluşturdu

Konuyla ilgili önemli açıklamalarda bulunan TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, sistemde kişi başına günlük 200 adet olan ambalaj sınırının bazı vatandaşlar tarafından kurallara aykırı şekilde aşıldığını belirtti. Bazı kişilerin yakınlarına ait TC kimlik numaralarını ve cep telefonu bilgilerini kullanarak 1.500 ila 2.000 adet ambalajla iade noktalarına geldiğini ifade eden Öztürk, bu durumun depozito makineleri önünde çok uzun kuyruklara ve vatandaşlar arasında tartışmalara yol açtığını kaydetti. Yaşanan bu yoğunluğu engellemek amacıyla yarından itibaren TC kimlik numarası ve telefon numarasıyla manuel girişler geçici olarak kısıtlanacak. Yaklaşık iki ay sürecek entegrasyon dönemi boyunca işlemler yalnızca DOA mobil uygulaması üzerinden oluşturulacak kişiye özel QR kod ile gerçekleştirilebilecek.

2 milyon kullanıcıyı aşan sistem hızla yaygınlaşıyor

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı TÜÇA verilerine göre, kısa sürede sisteme 482 yetkilendirilmiş içecek üreticisi entegre oldu. Sistemde kayıtlı ambalajlı içecek sayısı 3 bin 673’e ulaşırken, mobil uygulamayı indiren aktif kullanıcı sayısı ise 2 milyonu geride bıraktı. Türkiye genelinde her yıl ortalama 25 milyar içecek ambalajının atık haline geldiğini hatırlatan Öztürk, sistem sayesinde tüm sürecin dijital olarak takip edildiğini ve her bir DOA logolu plastik, cam veya alüminyum ambalaj için vatandaşlara 1 lira teşvik bedeli ödendiğini ifade etti.

Hedef ülke genelinde 50 bin iade noktası

Sistemin saha operasyonları ve altyapı çalışmaları da tüm hızıyla sürüyor. İlk etapta 2 bin 500 depozito iade makinesiyle başlanan süreçte, nihai olarak 20 bin makineye ulaşılması hedefleniyor. Manuel iade noktalarının ise 2026 yılı sonuna kadar en az 10 bine, 2027 yılı sonunda ise 30 bine çıkarılması planlanıyor. Market, bakkal, büfe ve otel gibi işletmelerin de sisteme entegrasyonu aşamalı olarak devam ederken, yaklaşık iki yıllık sürecin sonunda Türkiye genelinde 50 bin aktif iade noktasına ulaşılması amaçlanıyor.

Cari açığa yıllık 600 milyon dolar doğrudan katkı

DOA Sistemi’nin tam kapasiteyle çalışmaya başlamasıyla birlikte, Türkiye'nin içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35 ile 40 arasında bir düşüş öngörülüyor. Geri dönüştürülen her 20 ambalajın yaklaşık 1 dolarlık ithal ham madde ihtiyacını karşılayacağı hesaplanırken, sistemin cari açığı yıllık en az 600 million dolar azaltması hedefleniyor. Tamamen genişletilmiş üretici sorumluluğu modeliyle finanse edilen ve kamu bütçesine yük getirmeyen bu yeşil dönüşüm hareketiyle, yıllık 37 bin ton sera gazı emisyonunun azaltılması ve 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu elde edilmesi planlanıyor.

DOA iade makinesi nerede var?

DOA iade makineleri ve iade merkezleri; perakende zincir marketler, alışveriş merkezleri (AVM), üniversite kampüsleri, havalimanları, meydanlar, parklar ve toplu taşıma terminalleri gibi vatandaşların yoğun olarak kullandığı kamusal alanlarda yer alıyor.

Z Raporu

Araç alacaklar dikkat! ÖTV'de yeni dönem: Artık motor hacmi tek başına belirleyici olmayacak