Hürmüz krizi piyasayı kırdı geçirdi: Otomotiv sektöründe maliyet alarmı verdi

ABD, İsrail ve İran arasında artan gerilim sonrası Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerinin durması, küresel ekonomide yeni bir belirsizlik dalgası yarattı. Küresel petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği bu stratejik hattaki aksama, enerji fiyatlarının yükselmesine yol açarken otomotiv sektöründe de maliyet baskısını artıran gelişmeler arasında gösteriliyor.

Petrol fiyatlarındaki artış sektörü etkiliyor

Basra Körfezi’nden çıkan petrolün dünya pazarlarına ulaştığı en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol taşınmasına aracılık ediyor. Bu miktar küresel petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birine denk geliyor. Boğazdaki kriz nedeniyle petrol fiyatlarında sert dalgalanmalar yaşanırken, Brent petrolün varil fiyatı kısa sürede önemli ölçüde yükseldi.

Petrol fiyatındaki her artış, otomotiv üretim maliyetlerine doğrudan yansıyor. Çünkü sektörde kullanılan plastik parçalar, sentetik kauçuk, boya ve çeşitli kimyasal kaplamalar gibi birçok malzeme petrol türevlerinden elde ediliyor. Enerji maliyetlerindeki yükseliş ise üretim tesislerinin giderlerini artırarak araç fiyatlarına gecikmeli şekilde yansıyabiliyor.

Lojistik ve tedarik zinciri riskleri

Kriz yalnızca enerji maliyetlerini değil, küresel deniz taşımacılığını da etkiliyor. Alternatif rotaların devreye girmesi, savaş riski sigortalarının yükselmesi ve navlun fiyatlarındaki artış özellikle Asya-Avrupa hattındaki otomotiv parça taşımacılığını zorlaştırabilecek gelişmeler arasında görülüyor.

Pandemi döneminde yaşanan lojistik aksaklıkları nedeniyle otomotiv fabrikalarında üretimin zaman zaman durma noktasına geldiği hatırlatılırken, benzer bir zincirleme etkinin yeniden ortaya çıkma ihtimali sektör tarafından yakından takip ediliyor.

Elektrikli araçlar yeniden gündemde

Enerji maliyetlerindeki yükseliş, içten yanmalı motorlu araçların yakıt giderlerini artırırken elektrikli araçlara yönelik ilgiyi de güçlendirebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Türkiye’de elektrikli araçların daha düşük vergi diliminde yer alması ve kullanım maliyetlerinin görece düşük olması, artan petrol fiyatlarıyla birlikte bu segmentin önemini artıran unsurlar arasında yer alıyor.

Sektör için öne çıkan riskler

Hürmüz Boğazı’ndaki krizin uzaması halinde otomotiv sektörü açısından birkaç temel risk öne çıkıyor. Bunlar arasında enerji maliyetlerindeki artış, deniz taşımacılığında yükselen navlun ve sigorta giderleri, Asya’dan gelen otomotiv parçalarında gecikmeler, araç fiyatlarında yeni artış ihtimali ve yüksek yakıt maliyetlerinin talebi zayıflatması yer alıyor.