Çalışanları ve işverenleri yakından ilgilendiriyor: Mesai takibinde yeni dönem başlıyor! Kurala uymayan şirketlere 17 milyon liraya varan ceza

Sabah'ın haberine göre, Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), Anayasa Mahkemesi (AYM), Yargıtay ve Danıştay'ın son dönemdeki emsal kararları çalışma hayatındaki izleme ve takip süreçlerini baştan aşağı değiştirdi. Güvenlik ve mesai takibi amacıyla sıkça başvurulan yüz tanıma, parmak izi okuma veya göz taraması gibi biyometrik sistemler, hassas kişisel verilerin çalınmasının telafisi imkansız riskler oluşturduğu gerekçesiyle yasaklandı. Bunun yanı sıra, ofislerdeki güvenlik kameralarının kullanım sınırları da işveren-çalışan ilişkisinde yeni bir dönemi başlattı.

Gizli kamera ve ses kaydı yasal mı?

İş yerlerinde çalışanların haberi olmadan gizli kamera ile izlenmesi veya ses kaydı alınması hukuka kesinlikle aykırıdır. İşverenler, ancak meşru ve yasal bir gerekçeyle, personeli önceden bilgilendirerek izleme yapabilirler. Bilgilendirme yapılmadan alınan gizli kayıtlar, özel hayatın gizliliğini ihlal eder ve Türk Ceza Kanunu kapsamında suç sayılır. Durumu fark eden bir çalışan, kaydın derhal durdurulmasını isteyebilir, iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve savcılığa suç duyurusunda bulunabilir.

Güvenlik kameraları ofiste nerelere yerleştirilebilir?

Güvenlik amacıyla kurulan kameralar; ofis katları, koridorlar, üretim ve depo alanları ile giriş kapıları gibi iş akışının gerçekleştiği ortak kullanım alanlarına yerleştirilebilir. Ancak tuvaletler, soyunma odaları ve personel dinlenme alanları gibi mahremiyet içeren bölgelere kesinlikle kamera konulamaz. Ayrıca personelin kişisel eşyalarını koyduğu kilitli dolapların içi veya dışı da izlenemez.

Kamera kayıtlarının saklanma süresi ve delil niteliği

Mevzuatta kamera kayıtlarının saklanması için net bir zaman dilimi belirtilmese de uygulamada "makul süre" ilkesi dikkate alınır. İşletmeler, veri depolama kapasitelerine bağlı olarak güvenlik kayıtlarını genellikle bir aya kadar muhafaza etmektedir. Bu süre dolduğunda kayıtlar otomatik olarak silinebilir. Fakat ofiste hırsızlık veya kavga gibi adli bir olay yaşanırsa, ilgili dönemin kayıtları ayrılıp mahkemeye sunulmak üzere daha uzun süre saklanabilir. Hukuka uygun yerleştirilmiş kameralardan elde edilen görüntüler geçerli birer delildir ve iş akdinin feshinde kullanılabilir. Gizli kameralarla veya mahrem alanlarda yapılan çekimler ise delil sayılmaz. Ek olarak, işveren bu kayıtları sosyal medyada, reklamda veya kurum içi eğlence amacıyla paylaşamaz; aksi durumda çalışanlar tazminat davası açabilir.

Mesai takibinde biyometrik veriler yasaklandı

KVKK, işe giriş çıkışları denetlemek için kullanılan parmak izi, yüz ve retina taraması gibi biyometrik tanımlama sistemlerini veri güvenliği ilkelerine aykırı buldu. Mesai takibi gibi sıradan bir idari süreç için bu kadar yüksek riskli verilerin işlenmesi hukuka aykırı kabul edildi. Kurum, bu verilerin çalınması durumunda geri dönüşünün olmadığını belirterek, çalışanların açık rızası olsa dahi bu sistemlerin kullanılamayacağına hükmetti. Danıştay ve AYM kararları da bu tespiti destekliyor.

İşe giriş çıkışlarda alternatif yöntemler

Biyometrik sistemlerin yasaklanmasıyla birlikte işletmeler, mesai takibini "ölçülülük" ilkesine uygun, amaca hizmet eden en basit yöntemlerle yapmak zorundadır. Bu bağlamda personel takibi; şifreli girişler, klasik imza çizelgeleri, PIN kodları veya turnike kartları (RFID/NFC) gibi iki ya da üç farklı basit alternatif yöntemden biriyle sağlanabilecektir.

Kamera ile izleme mobbing sayılır mı?

Genel güvenlik amacıyla yapılan ve art niyet taşımayan kamera kayıtları mobbing (psikolojik taciz) olarak değerlendirilmez. Fakat işveren, kameralar üzerinden personeli sürekli ve anlık olarak gözetleyip, yapılan en ufak hatayı diğer çalışanların içinde ifşa ederse mobbing gündeme gelir. Bu baskıcı tavrın sistematik hale gelmesi durumunda, çalışan durumu belgeleyerek yasal yollara başvurabilir.

Kurallara uymayanlara idari para cezası

Yasal düzenlemelere ve kararlara rağmen biyometrik veri işlemeyi sürdüren veya altyapısını buna göre güncellemeyen işletmelere ağır yaptırımlar yolda. 2026 yılı için belirlenen idari para cezaları 256.357 TL ile 17.092.242 TL arasında uygulanacak. Çalışanlarını veri işleme faaliyetleri hakkında Kanun'a uygun şekilde aydınlatmayan işverenlere 86.437 TL ile 1.709.200 TL arasında ceza kesilecek. Şikayet veya resen inceleme sonucunda KVKK tarafından verilen talimatlara uymamanın cezası ise 427.263 TL ile 17.092.242 TL arasında değişecek.

Mesai kayıtlarının hukuki önemi

İş Kanunu uyarınca işverenler; normal çalışma ve fazla mesai sürelerini eksiksiz şekilde kayıt altına almakla yükümlüdür. Bu kayıtlar, işveren ve çalışan arasında gelecekte yaşanabilecek devamsızlık, eksik ödeme veya fazla çalışma ücreti gibi uyuşmazlıklarda temel ispat aracı niteliğindedir.

Evden çalışırken kamera takibi yapılabilir mi?

Uzaktan (evden) çalışma modelinde, konut dokunulmazlığı ve özel hayatın gizliliği hakları devrede olduğu için çalışanın evi veya odası kayıt altına alınamaz. İşveren, bilgisayar kamerası üzerinden sürekli izleme yapamaz veya eve kamera yerleştirilmesini isteyemez. Çalışanın bu tip talepleri kesin bir dille reddetme hakkı vardır. Yöneticiler ve işverenler, uzaktan çalışan personeliyle yalnızca iletişim ve iş takibi amacıyla görüntülü toplantılar gerçekleştirebilir.