Yapay zeka şirketlerinin teliften kaçmak için buldukları yol pes dedirtti: Sahaflardan aldıkları eserleri parçalıyorlar

Son zamanlarda Avrupa'daki ikinci el kitap satıcıları, insan dışı otomatik sistemler tarafından gece yarıları verilen şüpheli siparişlerle sıklıkla karşılaşmaya başladı. Siparişler arasındaki sürenin bazen sadece bir dakikaya kadar inmesi, satıcıları ilk başta sistemlerinde bir arıza olduğu düşüncesine sevk etti. Ancak meselenin aslı araştırıldığında, arka planda Kanada menşeli Zoom Books firmasının olduğu ortaya çıktı. Şirketin, değerli antika eserler yerine depolarda unutulmaya yüz tutmuş, uzun süredir alıcısını bekleyen binlerce kitabı; kurgu veya yemek kitabı ayrımı yapmadan toplu halde satın aldığı anlaşıldı.

Tozlu raflardan yapay zeka merkezlerine uzanan yolculuk

Zoom Books, Kuzey Amerika pazarında geri dönüşüm odaklı bir satıcı profili çizse de depolardan dışarı sızan görüntüler gerçeğin bambaşka olduğunu kanıtlıyordu. Bu gizli operasyon için hazırlanan geçici depolara dünyanın dört bir yanından devasa kutular içinde tahminen üç milyon eserin giriş yaptığı düşünülüyor. İnternet üzerindeki ücretsiz içeriklerin tükenmesiyle birlikte modellerini eğitmekte zorlanan teknoloji devleri, karşılaştıkları veri bariyerini aşmak için rotayı doğrudan sahaflara çevirdi.

Çevrimiçi kopyalamanın yol açabileceği telif hakkı ihlali riskinden kaçınmak isteyen şirketler, çözümü basılı eserleri yasal yollardan temin etmekte buldu. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki "adil kullanım" yasasına dayandırılan bu sistemde; telif davalarından sıyrılmak amacıyla kitaplar özel cihazlarda yüksek hızla taranıp dijitalleştiriliyor ve hemen ardından basılı kopyaları tamamen imha ediliyor.

Kültürel mirasın veri yığınına dönüşme tehlikesi

Bu sıradışı yöntemin bir benzeri, geçmişte ABD merkezli yapay zeka firması Anthropic'in yürüttüğü "Project Panama" ile de gün yüzüne çıkmıştı. Söz konusu firma da milyonlarca ikinci el kitabı toplayarak ciltlerini parçalamış, eserleri özel makinelerde taradıktan sonra geriye kalan fiziksel kopyaları ortadan kaldırmıştı.

Başlangıçta ellerinde satılmayan stokları erittikleri için sevinen sahaflar, bugün bu gidişatın kültürel birikimi tamamen özel şirketlerin tekeline sokacağından endişe duyuyor. Kitapların bir daha raflara dönemeyecek şekilde devasa veri setlerine dahil edilip yok edilmesi, farklı dillerdeki ortak kültürel mirasın fiziksel dünyadan kalıcı olarak silinmesi riskini de beraberinde getiriyor.