Yaşlılar aileden kopuyor, gençler yeteneksizleşiyor!

Ali Şenel

09:00, 04/04/2026, Cumartesi

Gerçek Hayat

Gerçek Hayat Dergi

Dijital haberciliğin güvenilir adresi: Tıkla ve GZT'yi Google'da favorilerine ekle!

Yaşlılar aileden kopuyor, gençler yeteneksizleşiyor!

Gençlerin zekâları geriliyor, insanlar yalnızlığa mahkûm oluyor, evlilik modern hayatın içinde gereksiz ve ertelenebilir bir vâkıa olarak görülüyor ve yaşlılar aileden birer birer ayrılıyor. Araştırmalara göre işte şu anda toplumun içinde olduğu durum kabaca böyle.

Gazeteci Nevşin Mengü’nün evlilikle ilgili yarı şaka yarı itiraf cümlesi aslında çağın ruhunu ele veriyor: “Gençken olmuyor, sonra da kimi çekeceksin?” Bu söz, bir kuşağın tereddüdünü özetliyor. Modern insan artık sadece işini, şehrini ya da hayat tarzını değil; evliliğin zamanını bile planlayan, erteleyen ve çoğu zaman belirsizliğe bırakan bir varlığa dönüştü.

Fakat ertelenen yalnızca evlilik değil. Aile kurma geciktikçe birlikte büyüme ihtimali de öteleniyor. Çocuk doğumu gecikiyor, kuşaklar arasındaki yaş farkı açılıyor, büyükanne-büyükbaba halkası zayıflıyor. Bunun neticesi yalnızca demografik bir değişim değil; aynı zamanda ilişki kuramama anlamına gelen bir kara delik. Yalnız yetişen çocuklar, yalnız yaşlanan yetişkinler ve hafızasını kaybeden toplumlar…

Modern insan artık sadece işini, şehrini ya da hayat tarzını değil; evliliğin zamanını bile planlayan, erteleyen ve çoğu zaman belirsizliğe bırakan bir varlığa dönüştü.

Gençler ailesinden geride

Bugün gençlerin zihnî performansına dair tartışmalar da bu zeminde mânâ kazanıyor. Nörobilimci Jared Cooney Horvath gençlerde dikkat süresi ve beceri geliştirme sürecinde yaşanan dönüşüme dikkat çekiyor. 20. yüzyıl boyunca zekâ testlerinde gözlenen artışın bazı ülkelerde durduğu, hatta gerilediği konuşuluyor. Yeteneklerinin ebeveynlerinin gerisine düştüğü öne sürülüyor.
Bu değişim, tek başına gençlerin “daha az zeki” olduğu mânâsına gelmiyor ama kafalarının çalışma biçimlerinin değiştiğini gösteriyor. Ortada bir gerçek var ki önceki kuşaklar gibi değiller.

Yine de şunu soralım: Bu dönüşüm sadece teknolojiyle mi ilgili?
Ekran süresi, eğitim sistemi ve dijital bağımlılık elbette önemli. Fakat bunlarla bitmiyor. Ailenin küçülmesi, kuşak temasının azalması ve hayatın giderek ağır bir yalnızlığa evrilmesi de zihnî gelişimi etkileyen faktörler arasında. Çünkü çocuk yalnızca bilgiyle değil; ilişkiyle gelişir.

Reklam

Karakter, çoğu zaman aile içindeki küçük gerilimlerle, varlığa ortak sevinç, yokluğa sabırla ve birlikte yaşamanın zorunluluklarıyla şekillenir.

Hafızamızı kaybediyoruz

Eskiden evlilik biraz da “beraber büyüme” projesiydi. Kusurlar törpülenir, insanlar zaman içinde olgunlaşırdı. Bugün ise çoğu kişi “kusursuz eş” arayışında gecikmeyi tercih ediyor. Oysa
aile dediğimiz yapı mükemmel bireylerin birleşmesi değil; eksik insanların birlikte tamamlanma çabasıdır.
Evlilik geciktikçe

- çocuk sayısı azalıyor,

- akrabalık bağları kopuyor ve

- yaşlı kuşakla temas zayıflıyor.

Bu kopuş yalnızca duygusal değil; öğrenmeyi sağlayacak bilginin aktarıldığı zinciri de kopartıyor.

Araştırmalar kuşaklar arası bağın hem çocuklar hem de yaşlılar için anlamlı sonuçlar doğurduğunu gösteriyor. Emory University ve University of Cambridge bünyesinde yürütülen çalışmalar, büyükanne-torun etkileşiminin empati, hafıza ve ruh sağlığı üzerinde olumlu etkileri olduğunu ortaya koyuyor.

Evolution and Human Behavior dergisinde yayımlanan bulgular ise torunlarıyla ilgilenen yaşlılarda daha düşük ölüm riski gözlemlendiğini bildiriyor. Bu verilere eklenmesi gereken başka nedenler olsa da kuşak bağının biyolojik ve zihinsel karşılığının varlığını ortaya koyuyor.
Bu araştırmaların, “ben”i öne çıkaran, yıllarca bunun propagandasını yapan ABD’de ortaya çıkması da ayrıca manidar.

Yalnızlar çoğalıyor, tahammül azalıyor

Burada mesele erken evliliği romantikleştirmek değil. Geniş aile yapısının her zaman huzurlu olduğu da söylenemez. Asıl mesele, birlikte yaşama kapasitesinin zayıflayıp zayıflamadığı. Modern hayatın hız kültürü içinde kişiler daha özgür ama daha yalnız. Kariyer baskısı, şehir temposu ve dijital dünyanın sürekli baskısı altında aile kurmak ertelenebilir bir seçenek haline geliyor. Fakat ertelenen her bağ, kuşaklar arası mesafeyi biraz daha artırıyor.

Türkiye gibi toplumların hâlâ tamamen kaybetmediği bir refleks var: birlikte yaşama kültürü. Bu basitçe bir nostalji değil; sosyal dayanıklılığın bir biçimi. Çocuk aile büyüklerinden sabrı öğrenir, yetişkin sorumlulukla derinleşir, yaşlı ise aileye anlam verir. Bu döngü zayıfladığında yalnızlar çoğalır; yalnızlardan oluşan toplum ise daha kırılgan ve dış etkilere açık hale gelir.

Reklam

Çözüm yalnızlıkta değil

Neticede mesele sadece evlilik yaşı ya da gençlerin zekâ seviyesi değil. Asıl mesele, ilişki içinde olgunlaşma imkânını kaybedip kaybetmediğimiz. İnsan tek başına gelişebilir; fakat çoğu zaman başkasıyla birlikte derinleşir.
Sağlam nesiller yalnızca iyi okullarda değil, güçlü ilişkiler içinde yetişir.

Yeniden hatırlamamız gereken basit bir hakikat var: İyiyi kötüsüne katmadan, eksikle yaşamayı öğrenmeden ne sağlam aile kurulur ne güçlü nesil yetişir.

Medeniyet dediğimiz şey de biraz budur: Kuşakların birbirine temas edebildiği, yalnızlığın zannedildiği gibi kader değil, istisna olduğu uzun soluklu bir hayat ortaklığı.

Aileden kopan yaşlılar nereye gidiyor?

İnsan yaşlanınca nereye gider?

“Aileden kopan yaşlılar nereye gidiyor?”
Diye şimdilik düşünmeyen gençler için şöyle kısa bir bilgi notu da eklemek isteriz:

İstanbul’da özel huzurevi tarifeleri yeni düzenlemeye göre aylık taban ücret 20 bin 250 TL, en yüksek fiyat ise 106 bin 616 TL’ye kadar çıktı. Ücretlere ayrıca yüzde 10 KDV ekleniyor.

Yetkililerin verdiği bilgiye göre açıklanan rakamlar yalnızca bakım ve konaklama hizmetini kapsıyor. Fizik tedavi, diyaliz gibi ek sağlık hizmetleri ayrıca ücretlendiriliyor. Sektör temsilcileri, “İstanbul’da 20 bin liranın altında nitelikli özel huzurevi bulmak zor” diyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı huzurevlerinde oda fiyatları ortalama 10 bin TL’den başlıyor. Belediye tesislerinde ise ücretler daha düşük seviyede. Ancak buralarda da yer bulabilene aşk olsun.

*Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.

Başlıklar :yaşlılar gençler aile evlilik kuşaklar arası ilişkiler modern hayat toplumsal değişim Ali Şenel