İlk 5 dakikada başlıyor! Uzmanlar aşırı sıcakların vücuda etkisini tek tek açıkladı: 'Tam anlamıyla yumurta gibi pişiyor'

Avrupa genelinde iklim krizinin etkileri her geçen gün daha sert hissedilirken, İngiltere son yılların en ağır yaz sıcaklarından biriyle karşı karşıya kaldı. İngiltere Meteoroloji Ofisi (Met Office), ülkede etkili olan devasa "sıcak kubbe" nedeniyle en üst seviyeden aşırı sıcaklık uyarıları yayımladı. İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı (UKHSA) verilerine göre, geçtiğimiz yıl sadece beş sıcak hava dalgası döneminde 1504 kişi hayatını kaybetmişti. Yetkililer, bu yılki tırmanışın sadece yaşlılar ve savunmasız bireyler için değil, sağlıklı yetişkinler ve çocuklar için de ciddi hayati risk oluşturduğunu vurguluyor.

Isınan vücut beş dakika içinde reaksiyon veriyor

Acil tıp uzmanı Dr. Ann Nainan, insan vücudunun 37.3 derecelik doğal dengesini koruyabilmek için aşırı sıcak altında ilk beş dakikadan itibaren çok daha sert çalışmaya başladığını aktardı. Güneş altında geçirilen ilk dakikalarda kalp atış hızı hızla yükselirken, sıvı kaybı ve dehidrasyon süreci başlıyor. Korunmasız geçen 40 dakikanın sonunda vücuttaki elektrolitlerin tükenmesiyle birlikte kas krampları, şiddetli baş ağrısı, mide bulantısı ve halsizlik belirtileri gösteren "sıcak bitkinliği" evresi tetikleniyor.

Uzmanlar, bu aşamada hemen müdahale edilmezse durumun hızla geri dönüşü olmayan sıcak çarpmasına evrileceğini belirtiyor.

"Organlar kelimenin tam anlamıyla yumurta gibi pişiyor"

Güneş altında veya aşırı sıcak ortamda önlemsiz şekilde 90 dakika ile iki saat arasında kalındığında, vücudun kendi kendini soğutma mekanizması tamamen çöküyor. İngiltere Acil Tıp Birliği Direktörü Dr. Rowley Cottingham, bu tehlikeli süreci şu sözlerle özetliyor: "Bu inanılmaz derecede tehlikeli bir durum ve insanı çok hızlı öldürür. Kelimenin tam anlamıyla bir yumurta gibi pişiyorsunuz. Vücut proteinleri ısı hasarına uğruyor ve bu durum her organda yaşanıyor."

Vücut ısısının 40 dereceye fırlamasıyla beyinde ödem oluştuğunu, bu yüzden hastaların ilk olarak şuur bulanıklığı, denge kaybı ve koordinasyon bozukluğu yaşadığını aktaran Cottingham; kalp, karaciğer ve beyin fonksiyonlarının dakikalar içinde durabileceğine dikkat çekiyor.

İlk yardımda buz yerine akan serin su kullanılmalı

Sıcak çarpması aşamasına gelindiğinde, hastanın cildi tamamen kuru ve sıcak bir hal alıyor, terleme ise tamamen duruyor. Dr. Nainan, erken müdahalenin hayati önem taşıdığını belirterek, "Ne kadar erken soğursanız, vücudunuz o kadar az hasar alır" uyarısında bulunuyor.

İlk yardım esnasında hastanın hızla gölge veya klimalı bir alana taşınması, üzerindeki fazla kıyafetlerin çıkarılması ve vücuduna kesinlikle doğrudan buz uygulanmaması gerekiyor. Bunun yerine hastanın cildinin serin suyla nemlendirilmesi ve en az 20 dakika boyunca akan serin su altında tutulması, mineral kaybını önlemek için ise elektrolit içeren sıvılar ile tuzlu atıştırmalıklar tüketilmesi öneriliyor. Göstergelere rağmen 30 dakika içinde iyileşme gözlenmeyen vakalarda derhal acil tıbbi yardım çağrılması şart.