Tarihte aydınlatılan ilk cadde
10:32, 30/12/2025, SalıG: Güncelleme: 10:37, 30/12/2025, Salı
NihayetNihayet Dergi
👀 Yaklaşık 1,5 kilometre uzunluğundaki sütunlu ve mermer döşeli bu yol, 'dünyanın ilk ışıklandırılan caddesi' olarak tarihe geçti.
Antik Roma döneminde 'Herod' adıyla bilinen ve Hatay Antakya'da bulunan bu sütunlu yol, ticaretin gece de devam etmesi için meşalelerle aydınlatılarak dünya şehircilik tarihinde bir devrime imza attı.
Modern sokak lambalarından ve elektriğin icadından yüzyıllar önce, Anadolu topraklarında gecenin karanlığına meydan okuyan bir cadde vardı. Hatay'ın Antakya ilçesindeki Kurtuluş Caddesi, antik dönemdeki meşaleli aydınlatma sistemiyle "dünyanın ilk ışıklandırılan caddesi" olarak tarih sahnesindeki yerini koruyor.
Tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapan Anadolu, şehircilik alanındaki ilkleriyle de şaşırtmaya devam ediyor. Genellikle modern zamanların bir getirisi sanılan "sokak aydınlatması" kavramının, aslında Antik Roma döneminde Antakya'da hayata geçirildiği biliniyor. Bugün
Kurtuluş Caddesi
olarak bilinen tarihi yol, o dönemki adıyla Herod Caddesi
, geceleri meşalelerle aydınlatılarak ticaretin ve sosyal hayatın 24 saat devam ettiği ilk merkez oldu.
Antik Çağ'ın "Herod"u, Cumhuriyet'in "Kurtuluş"u
Roma İmparatorluğu'nun doğudaki en önemli merkezlerinden biri olan Antakya'da inşa edilen cadde, Kral Herod tarafından yaptırıldığı için uzun yıllar bu isimle anıldı. Yaklaşık
1,5 kilometre uzunluğunda
olan bu devasa yol, kuzeyden güneye şehri boydan boya kesiyordu. Zeminindeki mermer döşemeler ve yol boyunca uzanan görkemli sütunlar, caddenin sadece bir ulaşım yolu değil, aynı zamanda bir prestij projesi olduğunu gösteriyordu.
Gece hayatı ve ticaret için devrim
O dönemde güneş battığında şehirler karanlığa gömülür ve hayat dururken, Herod Caddesi'nde durum tam tersiydi. Caddenin her iki yanında bulunan sütunların üzerine yerleştirilen
kandiller ve meşaleler
, hava karardığında yakılıyor, böylece cadde "gündüz gibi" aydınlık oluyordu.Arkeologlar ve tarihçiler, bu aydınlatma sisteminin temel amacının
ticareti canlandırmak
olduğunu belirtiyor. Gündüz sıcağından kaçınan tüccarlar ve halk, aydınlatma sayesinde serin akşam saatlerinde alışveriş yapabiliyor, sosyalleşebiliyordu. Bu özellik, Antakya'yı dönemin diğer metropollerinden ayıran en büyük yenilikti.Sütunlu yolun ihtişamı
Tarihi kaynaklara göre cadde, sadece ışıklarıyla değil mimarisiyle de büyüleyiciydi. Yolun kenarlarında dükkanlar, evler ve kamu binaları yer alıyordu. Ünlü hatip Libanius, yazdığı metinlerde Antakya'nın bu caddesinden övgüyle bahsederek, caddenin güneşin ve meşalelerin ışığıyla hiç karanlık görmediğini betimlemiştir.
Günümüzde Antakya'nın simgelerinden biri olan ve Kurtuluş Caddesi adını alan bu tarihi güzergah, geçmişte olduğu gibi bugün de Anadolu'nun köklü tarihini fısıldamaya devam ediyor.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.