İlahi Rövanş ya da Hikâyenin Aslına Rücuu

İsmail Isparta
14:59, 01/01/2015, PerşembeG: Güncelleme: 15:21, 03/04/2019, Çarşamba
CategoryPost Öykü
Post Öykü
İlahi Rövanş ya da Hikâyenin Aslına Rücuu
Güzide Ertürk

Kitap Cehennem, Araf ve Cennet adlı üç bölümden oluşuyor. Birinci bölüm olan Cehennem, Sırat köprüsünden geçmekte olan Selman’a bir meleğin eşlik etmesiyle başlar. İkinci bölüm olan Araf; Elif, Lam, Mim, Sad adlı birbiriyle yapısal bütünlük oluşturan öykülerden oluşur. Bu kısımdan sonra öykü Araf’tan manzaralar eşliğinde devam eder.

İlk kitabı
Düşeş’
le dikkat çeken
Güzide Ertürk’
ün yeni kitabı
Öbür Dünya Öyküleri Şule Yayınları’
ndan çıktı. Kitabın ismindeki
Öbür Dünya
ibaresi imgesel bir anlam içermesi için değil anlatılan olaylar halk arasında öbür dünya diye tabir edilen âlemlerde cereyan ettiği için bu ismi almış. Kitap
Cehennem, Araf
ve
Cennet
adlı üç bölümden oluşuyor. Buraya kadar verdiğimiz bilgilerden
“n’olacak işte, Dante’nin İlahi Komedyası’na özenmiş”
diyenler olabilir. Ancak bunun böyle olmadığını açıklayacağız.
Birinci bölüm olan
Cehennem, Sırat
köprüsünden geçmekte olan
Selman’
a bir meleğin eşlik etmesiyle başlar. Sırat köprüsü kâh daralır, kâh genişler. Gotik edebiyatı anımsatan tasvirler, insanın içine ürperti salar:
“Cehennemin yedi kapısından geçip yedi katını dolaşan nehir kan rengiydi. Fokur fokur kaynıyor, kirli ve pis kokulu bir buhar yayıyordu. Çatık kaşları, kıvırcık sakallarıyla bir Zeus heykeli yüzüyordu içinde. Bir zamanlar bembeyaz olan mermer kapkara bir kömür parçasına dönüşmüş, alev alev yanıyordu.”
Bu sırada
Cehennem meleği Kaim, Selman’
ı hemen geçmesi için uyarır. Zira onların nuru cehennem ateşini söndürmektedir.
Kaim
ise buradaki günahkâr
Müslümanlardan
sorumludur. O sırada
İhsan
isminde günahkâr bir
Müslüman
belirir
Kaim’
in yanında.
Selman’
ın yanına gidebilmek için
Kaim’
den izin ister, yalvarır. İzin alamayınca kaçmaya karar verir ama
Kaim’
in kırbacı
İhsan’
ın omzunda şaklar.
İhsan
acı içinde yere düşer ve nehre yuvarlanır ancak batmaz. Nehirde kapıdan kapıya, âlemden eleme sürüklenir.
Kaim
, başta
Malik
olmak üzere tüm cehennem meleklerine
İhsan’
ın kaybolduğunu haber verir.
İhsan
ise pişmandır. Derdi birken bin olmuştur. Burada cehennemin birçok yerini dolaşır.
Firavun, Ebu Leheb ve İblis’
le karşılaşır. Sohbet eder. Yaşarken kibirlendikleri için
Allah’
ın karınca kadar küçülttüğü insanlarla karşılaşır. Bu insanlardan kimi dünyadayken sultan, kimi mal mülk sahibi, kimi de yazardır. İşte bu insanlardan biri de
İlahi Komedya yazarı Dante’
dir. Bir anlamda yazar,
İlahi Komedya’sında
Hz. Muhammed’
e hakaret eden
Dante’
den intikam almıştır. Hatta bununla da kalmaz,
Dante’
nin peşine kana susamış bir aslan takarak iç organlarına varıncaya dek parçalatır.
Yazar
Dante’
den intikam alırken alabildiğine soğukkanlı ve duygusallıktan uzaktır. Yazı disiplininden de kopmamaktadır.
Ayrıca burada
Dante’
nin
İlahi Komedyasında Miraç
anlatısını kopya ettiği iddiasına da değinmek gerekir. Bu iddiadan
Türk
okuyucuları ilk kez
Hilmi Ziya Ülken’
in
1946
yılında İ
stanbul Dergisinde
yayınlanan
Dante ve Miraç: Divina Comedia’nın İslami Kaynakları
adlı makalesiyle haberdar olmuştu. Son olarak bu iddia
İspanyol oryantalist Miguel Asin Palacios’
un dilimize yeni çevrilen
Dante ve İslam
adlı eserinde gündeme geldi. Bu bilgileri köşesine taşıyan
Beşir Ayvazoğlu
ise konuyu şu şekilde dile getirir:
  • “Palacios Dante’nin ünlü eseri İlahi Komedyanın sanıldığı gibi Ortaçağ çöllerinde münzevi bir abide olmadığını fark eder ve çalışmaya başlar. Çalışmasının sonuçlarını açıkladığı La Escatologia Musulmane en la Divina Comedia (1919) adlı eseriyle Avrupa çevrelerinde tam bir şok tesiri yaratır ve günümüzde de devam eden büyük bir tartışmaya yol açar. Öyle ki Dante araştırmalarına büyük bir ivme kazandıran eleştiriler ve öfkeli itirazlar yağmur gibi yağmaktadır.”(¹)
Eğer bu iddia doğru ise bize ait bir hikâye,
Dante
eliyle tüm
Batı Edebiyatına
yön vermiş demektir. Buradan,
Güzide Ertürk
bu kitabıyla
Dante’
nin bir anlamda çarpıtarak yazdığı bu hadiseyi asli şekline uyarlayarak yazdığı sonucunu çıkarabiliriz.
İkinci bölüm olan
Araf; Elif, Lam, Mim, Sad
adlı birbiriyle yapısal bütünlük oluşturan öykülerden oluşur.
Elif
öyküsü diğer öykülerde olduğu gibi hattatın kalemini hokkasına batırıp aharlı kâğıda elif çekmesiyle başlar. Bu harf diğer öykülerde lam, mim ve sad olur. Ancak yazar burada ustaca bir manevra yaparak bu elifi
Sırat köprüsü
yle ilişkilendirir. Nasıl mı yapar bunu? Şöyle:
  • “Kara ve uzun bir elifti kâğıttaki. Hiç bu kadar muazzam, hiç bu kadar haşmetli bir elifi olmamıştı hattatın. Bir uçtan bakıldığında karşı tarafın ucu gözükmüyor, kara elifin nerede başlayıp nerede bittiği anlaşılmıyordu. İki yamacın arasında sessizce sallanıyordu kara elif. Alevli bir ip gibi kıvrılan nehir, elifin altından akmaya başladı. Uzak ve inceydi ateş nehri. Alevler zararsız ve soğuk görünüyor, hattatın kâğıdı sakin ve yavaşça yanıyordu.”
Bu kısımdan sonra öykü
Araf’
tan manzaralar eşliğinde devam eder.
“Cennetten istediğiniz gibi bahsedin. Nasıl olsa o, sizin yapabileceğiniz tasvirlerden daha üstündür”
dipnotuyla başlayan
Cennet
bölümü ise
Hicap, Irmağın Sahibi, Yangın ve Kayboluş, Annelerin Yurdu, Peşimdeki Kâbe, Selam
adlı cennetten hayali manzaralar sunan bölümlerden oluşur.
Kitaptaki hikâyeleri bu şekilde tanıttıktan sonra genel olarak kitap hakkında şu değerlendirmeleri yapabiliriz: Hikâyeler gücünü, hayal gücünden almasına rağmen
Yüzüklerin Efendisi veya Harry Potter’
da olduğu gibi serazat bir hayal gücü değil, sınırları ayet ve hadislerle çizilip tefekkürle güçlendirilmiş hayal gücünden almaktadır. Üstelik tam da fantastiğin tanımına uygun olarak okuyucunun zihninde
“gerçek(miş) gibi”
izlenimi uyandırmayı başarabilmiştir.

Olaylar farklı boyutlarda cereyan ettiği için yazar, bu fantastik unsurlara istediği gibi kolaylıkla şekil vermiştir. Ayrıca yazar her iddiasını belli bir ayet, hadis veya ansiklopedik bilgiye dayandırarak temellendirmiş, yaş tahtaya basmamıştır. Yani karşımızda sadece bir hikâye kitabı değil, entelektüel bir birikimin ürünü bir eser de durmaktadır.

Kısaca yazarın diline de değinecek olursak hikâyelerin yapısına uygun olarak gayet sade, fazlalıktan arındırılmış, yer yer imgelerle zenginleştirilmiş bir dil kullandığını söyleyebiliriz.

İlgili olanlar bilir. Bu tip proje öyküleri yazmak bir hayli zordur. Hele ki konusu din gibi sınırları kalın çizgilerle çizilmiş bir alana giriyorsa bu zorluk bir kat daha artacaktır. Bu yüzden diyebiliriz ki
Güzide Ertürk,
ağır bir yükün altına girmiş ancak bu yükün altından alnının akıyla çıkmayı başarmıştır.
Yorumlar
Avatar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

Sayfa Sonu
GZT
GZT Haberin Sosyal Hali.

Gündemi en anlaşılır, en hızlı ve en görsel haliyle takip etmeye hazır mısınız? GZT özel video içerikleri, nitelikli infografikleri ve fark yaratan yayıncılık anlayışıyla size sıradan haber sitelerinin ötesinde bir deneyim sunuyor. Politikadan kültüre, teknolojiden spora kadar hayatın her alanına dokunan içeriklerle, doğru bilgiye keyifli bir arayüzle ulaşın. Dijital yayıncılığın yeni yüzü GZT ile dünyaya farklı bir pencereden bakın.

Sosyal medyada bizi takip edin
Mobil Uygulamaları indirin

GZT dünyası her an yanınızda! GZT mobil uygulaması ile son dakika gelişmelerine ve özel içeriklere anında erişin. Sadece haber okumayın; izleyin, keşfedin ve paylaşın. iOS, Android ve Huawei cihazlarınıza kolayca indirebileceğiniz uygulamamızla gündemi cebinize sığdırın. Şimdi indirin, haberdar olmanın en keyifli halini kaçırmayın!

Kategoriler
Albayrak Medya

Maltepe Mahallesi Fetih Caddesi No:6 Dk:1 Topkapı, Zeytinburnu / İstanbul[email protected](0 212) 612 29 30

Albayrak Medya Siteleri
YASAL UYARI

YASAL UYARI BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz. Piyasa verileri iDealdata Finansal Teknolojiler A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. BIST hisse verileri 15 dakika gecikmelidir.

Tüm hakları saklıdır © Net Medya 2026