İstanbul’un hafızası: Osman Nuri Ergin’in sokak isimleriyle yazdığı şehir tarihi

M. Fatih Kutan
14:11, 24/09/2020, PerşembeG: Güncelleme: 17:29, 08/10/2025, Çarşamba
CategoryNihayet
Nihayet Dergi
İstanbul’un hafızası: Osman Nuri Ergin’in sokak isimleriyle yazdığı şehir tarihi
Osman Nuri Ergin ,​​​ Kültür tarihçisi , Mecelle-i Umûr-ı Belediyye'nin müellifi. (Çizim: Cemile Ağaç Yıldırım)

İstanbul’un Hafızası

Tarihin bazı önemli noktaları var, dönüm noktaları da deniyor, farkında olmadan orada olmak ayrı bir anlam taşıyor. Bir şehrin isminin şerh edildiği bir zaman diliminde yaşamak, İstanbul’un anlamlarının altına imzasını atmak ’e nasip oldu. Altı bin iki yüz küsur sokağın isim babası olmak, şehrin binlerce detayına sirayet etmek demek.
Osman Nuri Ergin de kendi kuşağından birçok kıymetli ismin bugün hâlâ isimleri ve yaptıklarıyla anılmasına sebep olan, bir ara dönemde yaşamış olmasıyla hafızamıza kazınan isimlerden. 20 Nisan 1859 tarihli bir nizamname ile İstanbul’un sokakları isimlendirilmeye başlanmıştı ve o isimleri gösteren levhalar sokaklara asılıyordu. Öncesinde muhit ve civar olarak tarif edilen sokaklar, artık bir isme sahipti, sorun şu ki isimler mükerrerdi, onlarca
Çeşme Sokak
ve
Tekke Sokak
vardı. Bu ilk isimlendirme girişimi
1900
’lerin başındaki İstanbul görünümüne dâhil olan tabelalarla kayıtlı: Üstte Fransızca altta Osmanlı Türkçesi olarak yazılı sokak levhaları.

Tanzimat’tan sonra şehirlerin yönetimi şehremanetlerine geçer ve bu kurumsallaşma şehirlere adım adım yeni bir form kazandırır.


Yılların yürüdüğü o zaman diliminde, 1901 yılında Osman Nuri Ergin Darüşşafaka’dan mezun olur ve gelecekte üstleneceği eşsiz kültür görevini ifa etmek üzere Şehremaneti’nde (belediye başkanlığı) çalışmaya başlar. Çeşitli birimlerde çalışırken ileride yapacağı sayısız ve yeri doldurulamaz yayınların ilk hamlelerini belediyedeki resmî yayınlar eliyle yapar: Önce bir yıllık çıkarır; sonrasında çalıştığı Şehremaneti Hazine-i Evrak bölümünde başkâtiplik yaparken, belediyenin evraklarını tasnif ederek Evrak-ı Atikanın Suret-i Tasfiyesine Dair Rapor’u yayımlar. 1927 yılında gerçekleşen nüfus sayımına paralel şekilde İstanbul’un sokak isimlerinin değiştirilip yeni isimler verilmesi sürecini yönetir ve şehrin şerhini bizzat yapar.

  • Tüm bu paha biçilemez işlerden sonra, bugün de aşılamamış eserini yazar: 1934 İstanbul Şehir Rehberi. Arada bir üçüncü sayfa haberi olarak okuduğumuz sokak ve cadde isimlerinin değiştirilmesiyle gerçekleşen hafıza kaybının ilk muhatabıdır
    Osman Nuri Ergin
    , İstanbul’un hafızasıdır.

Fütursuz bir kararla
Abdülezel Paşa Caddesi
’nin ismi değiştirilip bir üçüncü sayfa haberine ve birkaç köşe yazısına konu olması dışında bir karşılık bulmadığında, şehrin hafızası adım adım piyasanın insafına terk edildiğinde kemikleri sızlayan adam, odur.

Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.
Yorumlar
Avatar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

Sayfa Sonu
GZT
GZT Haberin Sosyal Hali.

Gündemi en anlaşılır, en hızlı ve en görsel haliyle takip etmeye hazır mısınız? GZT özel video içerikleri, nitelikli infografikleri ve fark yaratan yayıncılık anlayışıyla size sıradan haber sitelerinin ötesinde bir deneyim sunuyor. Politikadan kültüre, teknolojiden spora kadar hayatın her alanına dokunan içeriklerle, doğru bilgiye keyifli bir arayüzle ulaşın. Dijital yayıncılığın yeni yüzü GZT ile dünyaya farklı bir pencereden bakın.

Sosyal medyada bizi takip edin
Mobil Uygulamaları indirin

GZT dünyası her an yanınızda! GZT mobil uygulaması ile son dakika gelişmelerine ve özel içeriklere anında erişin. Sadece haber okumayın; izleyin, keşfedin ve paylaşın. iOS, Android ve Huawei cihazlarınıza kolayca indirebileceğiniz uygulamamızla gündemi cebinize sığdırın. Şimdi indirin, haberdar olmanın en keyifli halini kaçırmayın!

Kategoriler
Albayrak Medya

Maltepe Mahallesi Fetih Caddesi No:6 Dk:1 Topkapı, Zeytinburnu / İstanbul[email protected](0 212) 612 29 30

Albayrak Medya Siteleri
YASAL UYARI

YASAL UYARI BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz. Piyasa verileri iDealdata Finansal Teknolojiler A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. BIST hisse verileri 15 dakika gecikmelidir.

Tüm hakları saklıdır © Net Medya 2026