Türkiye’nin Ege’deki 2 bin yıllık mirası: Assos Antik Kenti

Dayanıklı taşlarla kurulan antik kent

Assos’un mimarisinde, bölgede bulunan ve işlenmesi zor olmasına rağmen dayanıklılığıyla bilinen volkanik andezit taşı kullanıldı. Kentin çevresini saran surların önemli bölümü günümüze ulaşırken, yerleşim alanı güney yönüne doğru uzanan teraslar üzerindeki yapılardan oluşuyor. Antik kentin doğu ve batı olmak üzere iki ana giriş kapısı bulunuyor.

Assos’un en dikkat çekici yapılarından biri, kentin en yüksek noktası olan akropolde yer alan Athena Tapınağı. MÖ 6. yüzyılda inşa edilen tapınak, Tanrıça Athena’ya adanmış olup Anadolu’daki Arkaik Dönem Dor düzeninin bilinen ilk ve tek örneği olarak kabul ediliyor. Tapınağın süslemelerinde mitolojik anlatılar ve hayvan mücadeleleri konu alınıyor.

Agora’dan tiyatroya uzanan tarihi rota

Antik kentte sosyal yaşamın merkezi olan agora, akropolün güney yamaçlarında yer alıyor. Meydan çevresinde stoalar, bouleuterion (kent meclisi), gymnasium ve hamam yapıları bulunuyor. Kentin aşağı bölümlerinde ise Yunan ve Roma dönemlerinde kullanılan, yaklaşık 5 bin kişilik tiyatro kalıntıları görülebiliyor.

Assos’un önemli alanlarından biri de nekropoller olarak bilinen mezarlık bölgeleri. Özellikle Batı Nekropolisi’nde bulunan ve MÖ 6. yüzyıla tarihlenen taş döşeli antik yol, kentin geçmişine ışık tutan kalıntılar arasında yer alıyor. Roma döneminde Assos, andezit taşından üretilen lahitleriyle tanınıyordu. Bu lahitler, dönemde “et yiyen” ya da “insan yiyen” anlamına gelen ifadelerle anılıyordu.

Osmanlı döneminden günümüze ulaşan izler

Assos ve çevresi 14. yüzyılda Türk hakimiyetine girdi. Bu döneme ait yapılardan biri olan Hüdavendigar Camisi, I. Murat tarafından yaptırıldı ve akropolün kuzey bölümünde yer alıyor. Tuzla Çayı üzerindeki Hüdavendigar Köprüsü ise günümüzde hâlâ kullanılmaya devam ediyor.

Assos Antik Kenti’nden çıkarılan bazı eserler bugün Fransa’daki Louvre Müzesi, ABD’deki Boston Müzesi, İstanbul Arkeoloji Müzeleri ve Çanakkale Troya Müzesi’nde sergileniyor. Kültürel ve doğal değerleriyle dikkat çeken Assos, 2017 yılında UNESCO Dünya Kültür Mirası Geçici Listesi’ne dahil edildi.