Hürmüz Boğazı’nın adı neden bu kadar önemli?

Arapçadan dilimize geçen “dünya”nın kökenine indiğimizde ilginç ayrıntılarla karşılaşırız mesela. Yakınlık ile aşağı anlamlarından bile dem vurmak yeterlidir. Dünya denilen gezegene isim bulan insan dağlardan denizlere, çöllerden ovalara, nehirlerden ormanlara değin dilini işletip durur. İsmi koyan, kendi mayasını da mekâna çalar.

Hürmüz Boğazı’na ve Basra Körfezi haritasına tersinden baktığımızda bir kartalın kanatlarını açıp karşı tarafa geçmek üzere olduğunu görürsünüz.

Nicedir Amerika denilen devletin dilinden düşürmediği, medyadan gündelik hayatın her köşesine dolanmış, ekonomiden siyasete, korkulardan rüyalara kadar sarkmış bir kelime var: Hürmüz, Hürmüz Boğazı! Savaş tamtamları, ateşlenen füzeler, yıkılan binalar, petrol fiyatları, küresel dalgalanmalar onun varlığını gerçekliğinden soyup maddileştiriyor. Bu sebepten ilkin önümüze konulan haritayı ters yüz etmek gerekiyor. Dünya; körfezleri, çölleri, dağları, ovalarıyla bir bütündür ve şaşırtıcı şekilde birbirinin devamı ekosistemleri taşır. Kültürler de böyledir. Hürmüz Boğazı’na ve onu içeren Basra Körfezi haritasına tersinden baktığımızda adeta bir kartalın kanatlarını açıp karşı tarafa geçmek üzere olduğunu görürsünüz. Bu görsel çağrışım göz kamaştırır. Sonra da sorarsınız, kim bu Hürmüz? Neden bu isimlendirme? Üç yüz yılı ancak bulan mazisinde Amerika’nın böylesi bir imgesi olsa ne olurdu? Bu denli pervasız, barbar davranabilir miydi? Ya onun yedeği, kolu kanadı İsrail? Kudüs’ün her bir taşında Tevrat’a çıkacak bir öykü arayan bu arkeoloji faşisti ülke? O hiç düşünmez mi imgesini Hürmüz’ün?

Hürmüz, kadim İran kültürünün bir kaynağı sayılan Zerdüştlükteki Ahura Mazda’nın İslâmî yorumudur.

Öyleyse hatırlayıp dillendirmeli. Hürmüz, kadim İran kültürünün bir kaynağı sayılan Zerdüştlükteki Ahura Mazda’nın İslâmî yorumudur. Kültürümüz onu öylesine kendisi kılmıştır ki türlü türlü güzelliklere isim koymuştur. Yaratmayı iki kademede tamamlayan ve ilk adımda ruha öncelik veren Ahura Mazda sonrasında maddi alemi var kılmıştır inanışa göre. İyilik-kötülük karşıtlığı da buna dayanır. Hürmüz Boğazı’nın nadir doğallığı ile Amerikan gücünün bitmez saldırganlığı böyle yorumlanabilir. Mecusilik kadim dünyanın en ateşli yansımalarından biridir ayrıca. Gökte dönen füze alevleri bunu bilmez.

Popüler kültürümüze “7 Kocalı Hürmüz” ismiyle sızmış olması bile bir göstergedir. Kültürler birbirlerinin tortularını içselleştire içselleştire hayatta kalıp gelişirler. Gördüğü her zenginliği yağmalamak, malı mülkü yapmak isteyenlere bu yönden de karşı çıkmak gerekir. Mekânlar, bölgeler, körfezler sadece birer maddi gösterge değildir. Yunus balığı da sadece bir balık olmadığı gibi Kızıldeniz de mesela bir su parçası değildir. Ahura Mazda ile Hürmüz arasında ne varsa bugün Hürmüz Boğazı’nda Amerika’nın yok etmek istediği iz aynı sonuca çıkar. İsim varlığımızdır.

Mekânlar, bölgeler, körfezler sadece birer maddi gösterge değildir.

*Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.